کالبدشکافی و بررسی قطعات دوربین نیکون D600

این دوربین ترکیب یه سنسور فول‌فریم خفن با یه بدنه رده‌پایه است. بیا ببینیم نیکون تو این مدل چی برامون آماده کرده.

← سنسور 24.3 مگاپیکسلی از نوع FX CMOS.

← قابلیت عکاسی پی‌درپی با سرعت 5.5 فریم بر ثانیه.

← حساسیت ایزو (ISO) بین 100 تا 6400 که تا 25600 هم قابل ارتقاعه.

← صفحه نمایش 3.2 اینچی TFT LCD.

دو تا شیار کارت حافظه SD. حالا اصلا فول‌فریم یعنی چی؟ خیلی ساده بگم، یعنی اندازه سنسور این دوربین دقیقا هم‌اندازه نگاتیوهای 35 میلی‌متری قدیمیه (یعنی 36 در 24 میلی‌متر). سنسور بزرگتر بهت این امکان رو میده که عکس‌های باکیفیت‌تری بگیری و حتی موقع چاپ تو ابعاد بزرگ، هیچ افت کیفیتی نداشته باشی.

قبل از اینکه دل و روده دوربین رو بریزیم بیرون، بیا یه نگاهی به پورت‌های جانبی بندازیم که سمت چپ بدنه ردیف شدن.

← جک هدفون برای مانیتور کردن صدا.

← ورودی میکروفون استریو برای ضبط صدای باکیفیت‌تر.

← پورت USB پرسرعت برای انتقال دیتا.

← خروجی HDMI مینی از نوع C.

پورت مخصوص اتصال ماژول GPS.

برعکس مدل‌هایی مثل D800 و D4 که از کارت‌های CompactFlash پشتیبانی می‌کردن، نیکون تو این مدل تصمیم گرفته از دو تا درگاه کارت حافظه SD استفاده کنه.

درسته که کارت‌های SD سرعت مدل‌های خفن‌تر مثل CompactFlash یا XQD رو ندارن، اما خیلی کوچیک‌تر و سبک‌ترن. همین موضوع به مهندس‌های نیکون کمک کرده تا ابعاد بدنه D600 رو تا جای ممکن جمع‌وجور نگه دارن.

یه ویژگی خیلی جذاب دیگه، دکمه قفلیه که وسط چرخ‌دنده انتخاب حالت عکاسی (Mode Dial) قرار گرفته. با این دکمه دیگه باید با چرخیدن‌های تصادفی و خراب شدن تنظیمات وسط عکاسی خداحافظی کنی!

اگه قبلا با دوربین D7000 نیکون کار کرده باشی، دست گرفتن D600 حس خیلی آشنایی بهت میده. بیا این دو تا رو با هم مقایسه کنیم تا ببینیم چقدر شبیه همن.

حتی بدون در نظر گرفتن نوشته‌های روی بدنه، وقتی درپوش بدنه رو برداری، به خاطر آینه منظره‌یاب خیلی بزرگتر D600، راحت می‌تونی این دو تا مدل رو از هم تشخیص بدی. یه نگاه به دکمه‌های کنترل دوربین هم نشون میده که تعداد، محل قرارگیری و وظایفشون تا حد خیلی زیادی شبیه به همه.

به نظر میاد D600 یه مقدار خیلی کمی از نظر ابعاد بزرگتر باشه، اما واقعا چقدر؟ اگه این دو تا دوربین رو دقیقا پشت سر هم قرار بدیم، می‌بینی که D600 خیلی تمیز پشت سر D7000 قایم میشه و اختلاف اندازه‌شون واقعا ناچیزه.

البته گول ظاهر شبیهشون رو نخور! سنسور فول‌فریم D600 تو بحث کیفیت تصویر کاملا تو یه لیگ دیگه‌ست و حسابش از دوربین‌های کراپ‌سنسور جداست.

اول ایمنی، بعد کار! این شعار همیشگی ماست. پس قبل از اینکه دستگاه رو از هم باز کنیم، باید باتری و درپوش محفظه باتری رو کامل از دوربین جدا کنیم.

نیکون روی درپوش محفظه باتری یه راهنمای تصویری کوچیک کشیده تا مسیر درست جا زدن باتری رو به کاربر نشون بده.

این دوربین از باتری لیتیوم-یونی با مشخصات 7.0 ولت-1900mAh-14Wh استفاده می‌کنه که طبق گفته نیکون با هر بار شارژ می‌تونه حدود 900 تا عکس بگیره. این عدد نسبت به 1050 شات D7000 یه کم افت داشته که دلیل اصلیش قطعات داخلی قدرتمندتر و پردازش‌های سنگین‌تره.

به نظر میاد نیکون خیلی علاقه‌ای به طراحی مداوم باتری‌های جدید نداره. مثلا وقتی D90 معرفی شد، باتریش با D80 یکی بود و حالا D600 هم دقیقا از همون باتری D7000 استفاده می‌کنه.

تیم کالبدشکافی ما دیگه طاقت ندارن و می‌خوان سریع‌تر برن سراغ باز کردن دوربین! روی بدنه این دستگاه پر از پیچ‌هاییه که خیلی ماهرانه مخفی شدن. برای شروع، محافظ لاستیکی چشمی منظره‌یاب و درپوش پورت گریپ باتری رو برمی‌داریم تا راه برای باز کردن قاب باز بشه.

چند تا پیچ چهارسو زیر دوربین هستن که کفی رو محکم سر جاش نگه داشتن. اون‌ها رو دونه‌دونه باز می‌کنیم و به همین راحتی کفی دوربین جدا میشه تا اولین نگاه رو به داخل بدنه D600 بندازیم.

تنها قطعه مکانیکی مهمی که روی این کفی قرار گرفته، مکانیزم آزادسازی باتریه. خبر خوب اینه که اگه یه روزی این ضامن خراب بشه، تعویضش خیلی کار راحتیه.

همون‌طور که قطعات رو باز می‌کنیم، می‌رسیم به قسمت رزوه فلزی سه‌پایه که با چهار تا پیچ چهارسو #00 به شاسی متصل شده. خیلی خوبه که این قطعه به صورت مستقل از شاسی طراحی شده. واقعا حیف بود اگه به خاطر هرز شدن رزوه سه‌پایه، مجبور می‌شدی کل شاسی یه دوربین گرون‌قیمت رو عوض کنی!

قاب جلویی دوربین قطعه بعدی هست که باید از بدنه جدا بشه. دکمه‌های پیش‌نمایش عمق میدان و دکمه Function (Fn) دقیقا زیر روکش‌های لاستیکی این قاب قرار گرفتن.

با اینکه خراب شدن این دکمه‌ها خیلی شایع نیست، اما اگه روزی از کار بیفتن، دسترسی و تعویضشون کاملا ممکنه و دردسر زیادی نداره.

پورت اتصال گریپ باتری هم به راحتی درمیاد. اینم از یه قطعه دیگه که بدون مشکل خاصی جدا شد. با توجه به تجربه‌ای که تو باز کردن دوربین‌های DSLR داریم، می‌دونیم که این راحتی کار قرار نیست خیلی طول بکشه و بخش‌های سخت‌تر تو راهن!

قاب پشتی با چند تا پیچ خیلی حرفه‌ای مخفی شده که پیدا کردنشون دقت می‌خواد. ما این پیچ‌ها رو زیر لاستیک دور چشمی، روکش چرمی گریپ پشت و حتی زیر چرخ‌دنده تنظیم دیوپتر منظره‌یاب پیدا کردیم.

بالاخره قاب پشتی (که صفحه نمایش هم روش سواره) تسلیم میشه و از بدنه اصلی جدا میشه. یه نکته خیلی جالب اینه که داخل قاب پشتی چند تا نقطه قرمز رنگ کشیده شده که هر کدوم دقیقا جای یه پیچ رو نشون میدن. احتمالا کارخونه این علامت‌ها رو گذاشته تا تو خط تولید هیچ پیچی جا نمونه.

تمام دکمه‌هایی که روی قاب پشتی هستن، به یه فلت واحد متصل شدن. این یعنی اگه فقط یکی از دکمه‌ها خراب بشه، هزینه تعمیرش به خاطر یکپارچه بودن فلت، یه مقدار بالا میره.

متأسفانه متوجه شدیم که شیشه محافظ ال‌سی‌دی به قاب پشتی پرس شده و اگه بخوای عوضش کنی، مجبوری کل قاب رو با هم بخری. تو مدل‌های قدیمی‌تر مثل D90، اگه شیشه خط می‌افتاد یا می‌شکست، خیلی راحت می‌تونستی یه شیشه ارزون بخری و خودت عوضش کنی. اما با این طراحی یکپارچه، بهتره حتما از یه محافظ صفحه (گلس) محکم برای دوربینت استفاده کنی.

کم‌کم داریم تیکه‌های باقی‌مونده قاب بیرونی رو جدا می‌کنیم و همون‌طور که انتظار می‌رفت، به شیلدهای فلزی محافظ و بردهای اطراف پورت‌ها و شیارهای کارت حافظه می‌رسیم. یه کم که بریم جلوتر می‌بینی که این دوربین پر از شیلدهای فلزی و تسمه‌های اتصال به زمینه (Ground)، و این تازه اولشه!

← تا اینجا دیگه حسابی تو پیدا کردن پیچ‌های مخفی استاد شدیم. دو تا پیچ کوچیک دیگه که قاب بالایی رو نگه داشتن پیدا می‌کنیم و بازشون می‌کنیم.

کسی تا اینجا حساب پیچ‌ها رو نگه داشته؟ طبق شمارش ما، فقط برای باز کردن قاب‌های بیرونی تا الان 36 تا پیچ باز کردیم و هنوز کلی راه مونده...

یه نکته جالب دیگه: اون مربع قرمزی که تو عکس اول مشخص کردیم رو می‌بینی؟ اون دایره‌ای که یه خط از وسطش رد شده، نماد صفحه کانونی (Image Plane) هست و نشون میده سنسور تصویر دقیقا تو چه فاصله‌ای قرار داره. این علامت روی بیشتر دوربین‌ها هست و حداقل فاصله فوکوس لنز دقیقا از همین نقطه محاسبه میشه.

هفده مرحله اومدیم جلو تا بالاخره چشممون به بردهای سبز رنگ روشن شد! اولین بردی که درمیاریم، برد دکمه‌های پنل بالاییه. روی این برد یه آیسی (IC) حسابی خودنمایی می‌کنه.

← آیسی Nikon NHHS-2 219MM

زیر این برد چند تا قطعه مهم دیگه قایم شدن که اولیش مجموعه صفحه نمایش تک‌رنگ (ال‌سی‌دی بالایی) هست. همون‌طور که حدس می‌زدیم، D600 از همون پنل با زاویه دید گسترده‌ای استفاده می‌کنه که تو D7000 هم دیده بودیم. درایور این ال‌سی‌دی هم از برند ROHM هست.

می‌تونستیم یه مقاله جداگانه فقط برای کالبدشکافی قاب بالایی این دوربین بنویسیم، اما بی‌خیال شدیم! فقط همین‌قدر بدون که اون زیر کلی قطعه به هم فشرده شدن.

اینجا باید یه لحظه مکث کنیم و واقعا هنر مهندسی و مدیریت فضای داخل دوربین‌های DSLR رو تحسین کنیم. این همه سیم و فلت توهم‌پیچیده دارن تو یه هارمونی کامل با هم کار می‌کنن تا تو فقط با فشردن یه دکمه، بتونی هنر عکاسیت رو به تصویر بکشی. از اونجایی که تعداد پیچ‌های قاب بالایی تمومی نداره، تصمیم گرفتیم توجهمون رو به بقیه قسمت‌های دستگاه معطوف کنیم.

شیلدهای محافظ الکترومغناطیسی (EMI) واقعا قطعات مفیدی هستن. این شیلدها جلوی امواج و نویزهای خارجی رو می‌گیرن تا تو کار مدارهای حساس دوربین اختلالی ایجاد نشه. اما معمولا باز کردنشون خیلی دردسر داره و اسپاجر رو حسابی درگیر می‌کنه. خوشبختانه این شیلد بزرگ فقط با چند تا پیچ چهارسو بسته شده و نیازی به لحیم‌کاری یا ذوب کردن قلع نداره.

اون مربع بزرگ از خمیر سیلیکون هم بهمون نشون میده که این شیلد به عنوان هیت‌سینک هم عمل می‌کنه و گرمای اضافه برد اصلی رو می‌گیره و دفع می‌کنه.

بالاخره رسیدیم به برد اصلی (مادربورد)!

← میکروکنترلر کم‌مصرف 80 مگاهرتزی ساخت توشیبا.

← چیپ Nikon EL-166.

← موتور پردازش تصویر قدرتمند Nikon EL175 1207 3.

← حافظه رم یک گیگابایتی DDR 3 از برند سامسونگ.

کنترلر کارت حافظه Inrevium که سرعت خواندن و نوشتن فوق‌العاده بالایی (UHS) رو برای SD کارت‌ها فراهم می‌کنه.

← حافظه فلش 16 مگابایتی از برند Spansion.

بازم پیچ! پیچ‌گوشتی چهارسوی ما دیگه حسابی خسته شده، اما هنوز داره پیچ‌ها رو یکی پس از دیگری باز می‌کنه. بعد از باز کردن چند تا پیچ دیگه، بالاخره می‌تونیم بردی که سنسور 24 مگاپیکسلی فول‌فریم روش سوار شده رو بکشیم بیرون.

برای اینکه بتونیم این سنسور جذاب CMOS رو از نزدیک ببینیم، باید فریم محافظ و لایه‌های فیلتری که روش قرار گرفتن رو جدا کنیم.

شاید برات سوال بشه که این همه فیلتر دقیقا دارن چیکار می‌کنن؟ برای ما هم سوال بود! خوشبختانه نیکون مستندات خوبی در این باره داره و کار رو برامون راحت کرده.

با برداشتن فیلترها، سنسور تصویر فول‌فریم کاملا نمایان میشه. ابعاد 35.9 در 24.0 میلی‌متری این سنسور در مقایسه با سنسور کراپ‌دار D7000 یه ارتقای چشمگیر به حساب میاد و باعث شده تعداد پیکسل‌های مؤثر هم 50 درصد افزایش پیدا کنه. این سنسور فول‌فریم واقعا شاهکاره!

تا حالا فکر کردی گوشه سنسور تصویر با بزرگ‌نمایی 350 برابر با میکروسکوپ الکترونی چه شکلیه؟ دیگه لازم نیست حدس بزنی. بزرگ‌نمایی کافی نیست؟ اینجا نمای بزرگ‌نمایی‌شده‌ست. این تصاویر کج، میکرولنزهای تشکیل‌دهنده هر پیکسل سنسور full frame رو نشون می‌دن.

تصویر دوم نشون می‌ده این پیکسل‌ها فاصله خوبی دارن؛ یعنی همه پیکسل‌ها برابرن. اندازه بزرگ و فاصله کافی بین پیکسل‌ها جا می‌ده خطوط سیگنال فلزی داده هر پیکسل رو منتقل کنن بدون اینکه نور به سنسورهای photocathode رو ببنده. جالب اینه که سنسور تصویر D600 توسط Sony ساخته شده. ممنون از عکس‌های عالی! اگه می‌خوای بیشتر درباره سنسور Sony بخونی، پست کاملشون رو ببین.

و حالا می‌رسیم به قسمت جذاب لحیم‌کاری! با استفاده از هویه، اتصالات برد تغذیه ثانویه رو ذوب می‌کنیم تا بتونیم اون رو از دوربین جدا کنیم.

اصلا چیز عجیبی نیست که بردهای کوچیک داخل دوربین به هم لحیم شده باشن. این اتصالات باید خیلی محکم باشن و در عین حال فضای زیادی رو اشغال نکنن، برای همین لحیم‌کاری سطحی (SMD) بهترین روش برای این کاره.

اگه بخوایم نسبت مساحت برد به تعداد سوکت‌ها رو حساب کنیم، برد تغذیه اصلی D600 رکورد خیلی عجیبی داره و پر از اتصالاته. با کمک یه اسپاجر، کانکتورهایی که لحیم نشدن رو به راحتی جدا می‌کنیم و برد اصلی تغذیه هم آزاد میشه.

تو این مرحله از کالبدشکافی، دیگه قطعات همین‌طوری از چپ و راست دوربین می‌ریزن بیرون! یه پایه لنز اینجا، یه فلت اونجا... دیگه داریم به استخون‌بندی اصلی دوربین می‌رسیم. اون آیسی کوچیکی هم که روی فلت بزرگ قرار گرفته، درایور ال‌سی‌دی از برند ROHM هست. بریم سراغ قطعات بعدی...

وقتی دیدیم یه روکش لاستیکی عایق روی خازن 350 میکروفارادی فلاش کشیده شده، یه نفس راحت کشیدیم. این روکش ما رو از یه شوک الکتریکی خطرناک نجات داد.

البته ما ابزار تخلیه خازن رو هم آماده کرده بودیم؛ کلا وقتی با خازن‌های الکترولیتی بزرگ کار می‌کنی، همیشه باید محتاط باشی.

امتیاز تعمیرپذیری نیکون D600: '''2 از 10''' (عدد 10 یعنی تعمیرش خیلی راحته). در کل این دوربین قطعات پیچیده و متراکمی داره که تعمیرش رو سخت می‌کنه.

← باتری دوربین با یه اشاره کوچیک دست آزاد میشه و خیلی راحت قابل تعویضه.

← رزوه سه‌پایه فقط با باز کردن چهار تا پیچ چهارسو #00 جدا میشه که یه امتیاز مثبته.

← برای باز کردن کامل این دوربین، مجبوری کلی سیم رو با هویه از روی بردها جدا کنی.

← تعداد پیچ‌هایی که قطعات این دوربین رو به هم وصل کردن به شدت زیاده.

← شیشه ال‌سی‌دی به قاب پشتی پرس شده و برای تعویضش مجبوری کل قاب رو یکجا عوض کنی.

← برای حفظ امنیت جانی و آسیب نرسیدن به بردهای دوربین، حتما باید خازن فلاش رو تخلیه کنی. به پایان این کالبدشکافی جذاب رسیدیم! نیکون D600 یه شاهکار مهندسیه که قطعاتش با ظرافت بی‌نظیری کنار هم چیده شدن، ولی همین موضوع تعمیرش رو به شدت سخت کرده. اگه عاشق کشف رازهای درونی گجت‌ها هستی، بقیه مقاله‌های کالبدشکافی ما رو تو آیسی‌مدار از دست نده و لینک این صفحه رو هم برای دوستات بفرست. موفق باشی!