کالبدشکافی سرفیس لپ‌تاپ ۳ مایکروسافت (۱۵ اینچی)

قبل از اینکه دست به کار بشیم، بیا یه نگاهی به مشخصات روی کاغذ این سرفیس بندازیم:

← نمایشگر 15 اینچی PixelSense با رزولوشن 2256 در 1504 پیکسل (201 پیکسل در هر اینچ)

← پردازنده موبایلی AMD Ryzen 5 3580U به همراه گرافیک Radeon Vega 9

← 8 گیگابایت رم از نوع DDR4

← 256 گیگابایت حافظه SSD با قابلیت جداسازی

دوربین سلفی 720p با پشتیبانی از سیستم ورود Windows Hello

پورت‌های USB-C، USB-A، جک 3.5 میلی‌متری هدفون و درگاه اختصاصی Surface Connect

← پشتیبانی از Wi-Fi 5 و بلوتوث نسخه 5.0

تا اینجای کار سرفیس لپ‌تاپ 3 ظاهر خیلی جذابی داره، اما ما بیشتر کنجکاویم ببینیم زیر این پوسته چه تغییراتی نسبت به نسل‌های قبل اعمال شده.

راستی، روی در این مدل همون لوگوی تک‌رنگ و استایلایز شده ویندوز رو می‌بینیم که تو محصولات قبلی سرفیس هم بود. البته شایعاتی هست که لوگوهای رنگی قراره برگردن؛ شاید مایکروسافت داره یه سوپرایز آماده می‌کنه!

حالا به این عکس اشعه ایکس نگاه کن. یه پیش‌نمایش عالی از قطعات داخلی و البته یه سری نوارهای تیره و عجیب دور تا دور دستگاه. به نظرت اینا آهنربا هستن؟ زیر دستگاه، کنار دریچه‌های هوا و نوشته‌های استاندارد، یه شماره مدل جدید به چشم می‌خوره: 1873.

نسخه 15 اینچی سرفیس لپ‌تاپ نسبت به برادر 13.5 اینچی خودش خیلی بزرگتره. شاید قوی‌تر باشه و پردازنده سفارشی رایزن داشته باشه، اما برخلاف مدل کوچیک‌تر، دیگه خبری از اون روکش نرم و مخملی آلکانترا برای استراحتگاه دست نیست.

اگه بخوایم با مک‌بوک پرو 15 اینچی مقایسه‌اش کنیم، سرفیس لپ‌تاپ کمی ضخیم‌تره. هر دو دستگاه پورت USB دارن، اما سرفیس یکی از پورت‌های تایپ سی رو فدای یه پورت USB-A کرده.

مثل همیشه، درگاه اختصاصی Surface Connect رو در سمت راست دستگاه می‌بینیم که هم برای شارژ و هم برای انتقال داده با سرعت بالا کاربرد داره.

پورت‌های شارژ آهنربایی و بی‌دردسر یه زمانی امضای کار اپل بودن، اما حالا مایکروسافت داره این مسیر رو به بهترین شکل ادامه می‌ده.

با توجه به تجربیات قبلی‌مون در باز کردن سرفیس‌ها، انتظار داشتیم با یه پروسه سخت و مخرب روبرو بشیم. پس رفتیم سراغ کندن پایه‌های لاستیکی زیر دستگاه تا ببینیم چی می‌شه...

صبر کن ببینم... این چیه؟ پیچ؟!

زیر هر کدوم از پایه‌ها یه پیچ Torx Plus پنهان شده. این نوع پیچ خیلی رایج نیست، اما با یه کم دقت و ابزار مناسب راحت باز می‌شه.

بعد از باز کردن هر چهار تا پیچ، با ابزار بازکننده پلاستیکی یه شکاف کوچیک بین قاب بالا و پایین ایجاد کردیم و... بوم! خیلی راحت از هم جدا شدن! حتی یه قطره چسب مزاحم هم این وسط نیست.

لطفا یه پنس بیار و محکم ما رو نیشگون بگیر؛ احتمالا داریم خواب می‌بینیم!

وقتی از این شوک دراومدیم، رفتیم سراغ یه سرفیس لپ‌تاپ 13.5 اینچی با روکش آلکانترا. نتیجه دقیقا همون بود؛ اونم به همین راحتی باز شد!

به همین سادگی، کل مجموعه قاب بالایی (همون کیبورد و تاچ‌پد) جدا می‌شه! این یه لحظه جادوییه. نفس راحتی کشیدیم و تیغ‌هایی که برای کالبدشکافی آماده کرده بودیم رو گذاشتیم کنار.

نکته جالب‌تر اینکه، این قاب فقط با یه فلت بلند به مادربرد وصله و کانکتور این فلت هم به‌جای اون گیره‌های پلاستیکی اعصاب‌خردکن که همیشه می‌شکنن، با آهنربا سر جاش محکم شده. واقعا طراحی هوشمندانه‌ایه.

قاب بالا رو که برمی‌گردونیم، جواب سوالمون رو می‌گیریم... بله، آهنربا! دور تا دور این قاب پر از آهنرباست و همینه که باعث می‌شه باز کردنش این‌قدر راحت باشه.

البته تو مراسم معرفی گفتن که تو خونه این کارو امتحان نکنید. شانس آوردیم که ما الان تو محل کارمونیم و می‌تونیم با خیال راحت دل و روده‌اش رو بریزیم بیرون!

کانکتور باتری اصلا در دسترس نیست و این تو دستگاه‌های سرفیس یه چیز عادیه. اما روی مادربرد، نزدیک کانکتور قاب بالایی، یه آیکون کوچیک باتری پیدا کردیم. شاید با اتصال کوتاه کردن این دو تا پین، برق مادربرد با خیال راحت قطع بشه؟

یه به‌روزرسانی در مورد کالبدشکافی: معلوم شد اون آیکون باتری مرموز، یه چراغ ال‌ای‌دی نشون‌گر داره! وقتی مادربرد برق داره این چراغ روشن می‌شه. اتصال کوتاه کردن پین‌ها چراغ رو خاموش نکرد، اما وقتی حافظه SSD رو درآوردیم برق قطع شد...

احتمالا درآوردن SSD مثل یه کلید قطع‌کننده مخفی عمل می‌کنه تا جبران کنه که باتری رو نمی‌شه به راحتی جدا کرد.

اولین چیزی که بعد از برداشتن قاب بالایی آهنربایی به چشم میاد، حافظه SSD قابل تعویضه. اگه قبلا اینو تو مراسم مایکروسافت ندیده بودیم، از تعجب شاخ درمی‌آوردیم.

این حافظه M.2 2230 فقط با یه پیچ Torx Plus محکم شده و تعویض یا ارتقاش خیلی راحته. البته مایکروسافت گفته این قطعه فقط باید توسط تکنسین‌ها عوض بشه.

از بین دو تا اسپیکر دستگاه، فقط یکی‌شون راحت جدا می‌شه. اون یکی فعلا زیر هیت‌سینک گیر افتاده و باید براش کمی بیشتر وقت بذاریم.

تازه الان متوجه شدیم که صدای اسپیکرها مستقیما از تو کیبورد بیرون میاد و هیچ دریچه یا توری خاصی براشون روی بدنه نیست. در واقع، خود کیبورد همون توری اسپیکره.

با وجود شیلدهای فلزی روی قطعات، این کالبدشکافی تا اینجا خیلی راحت پیش رفته. هیت‌سینک آزاد شده و هیچ‌چیزی هم تا الان آسیب ندیده.

ما یه کم رفتیم جلوتر، اما در واقع به محض باز شدن دستگاه می‌تونی نمایشگر رو هم جدا کنی. چهار تا فلت از روی لولا رد شدن و پشت فریم رفتن؛ جایی که با شیلدهای فلزی تیغ‌دار پوشونده شدن. برداشتن این شیلدها بدون اینکه به فلت‌ها آسیبی برسه، یه کم استرس‌زا و حساسه.

این فلت‌ها ماژولار نیستن، پس اگه حواست نباشه و یکیشون پاره بشه، مجبور می‌شی کل مجموعه نمایشگر رو با یه هزینه سنگین عوض کنی. پس خیلی مراقب باش.

وقتی شیلدها رو برداشتیم و چند تا پیچ رو باز کردیم، نمایشگر خیلی راحت جدا شد. الان خیلی به آزاد کردن مادربرد نزدیکیم، اما پیچ‌هایی که زیر شیلدها پنهان شدن یه مقدار سرعت کارمون رو گرفتن.

این کالبدشکافی داره با سرعت پیش می‌ره، پس بیا یه توقف کوتاه داشته باشیم و نگاهی به آیسی‌های روی مادربرد بندازیم:

← پردازنده سفارشی AMD Ryzen 5 ساخت مایکروسافت

← هشت عدد رم 8 گیگابیتی DDR4 ساخت SKhynix (متأسفانه هنوز روی برد لحیم شدن و قابل ارتقا نیستن) که در مجموع 8 گیگابایت رم رو تشکیل می‌دن

← میکروکنترلر NXP LPC54S001J

← حافظه فلش سریال NOR ساخت Macronix

حافظه فلش سریال 128 مگابیتی Winbond

آیسی‌های درایور نمایشگر X904169 و X904163 مایکروسافت

← تراشه ترکیبی وای‌فای و بلوتوث Qualcomm

این مادربرد اونقدر جذابه که یه دور دیگه هم براش در نظر گرفتیم! بیا یه نگاهی هم به پشت برد بندازیم که البته قطعات کمتری روشه:

← آیسی Redriver خطی تایپ سی 10 گیگابیتی Texas Instruments

← کنترلر USB Type-C و PD ساخت Texas Instruments

← کنترلر شارژ باتری Texas Instruments

← مالتی‌پلکسر 6 کاناله Texas Instruments

با وجود این همه تغییرات اساسی در طراحی، باتری سرفیس لپ‌تاپ 3 تقریبا دست‌نخورده باقی مونده. همون کانکتوری که زیر مادربرد گیر کرده و همون پروسه عذاب‌آور جدا کردن باتری.

بعد از کلی اهرم کردن، فشار آوردن و به خرج دادن صبر ایوب، بالاخره باتری رو جدا کردیم. از چسب‌های نواری راحت‌بازشو خبری نیست و این چسب حسابی سفت و محکمه.

ظرفیت این باتری 45.8 وات‌ساعته که دقیقا همون باتری‌ایه که تو مدل 13.5 اینچی هم استفاده شده.

این ظرفیت یه مقدار از سرفیس لپ‌تاپ نسل اول و سرفیس پرو 6 بیشتره. اما برای اونایی که دوست دارن همه‌چیز رو با محصولات اپل مقایسه کنن، باید بگیم که ظرفیتش از مک‌بوک پرو به مراتب کمتره.

دیگه چی مونده؟ چند تا پیچ و دو تا شیلد دیگه رو باز می‌کنیم تا تاچ‌پد از اون قاب بالایی آهنربایی جدا بشه. روی تاچ‌پد هم چند تا آیسی می‌بینیم: یه میکروکنترلر NXP/Freescale و کنترلر لمسی Synaptics S9101B.

امیدوار بودیم که این بار دیگه از شر پرچ‌های پلاستیکی خلاص بشیم، اما متأسفانه کیبورد همچنان به قاب بالایی پرچ شده.

با این حال، چون تاچ‌پد جدا می‌شه، تعویض کل مجموعه کیبورد و قاب بالایی تعمیر معقولیه. و البته خیلی خیلی راحت‌تر از تعویض کیبورد تو مک‌بوک‌های فعلیه. آخرین قطعاتی که تو قاب پشتی موندن، شامل جک هدفون ماژولار می‌شه که اگه دقت کنی می‌تونی از زیر مادربرد بکشیش بیرون.

یه نکته کوچیک: کابل رابط Surface Connect این بار ظاهر مرتب‌تری داره و به‌جای سیم‌های رنگارنگ، با یه چسب مشکی شیک پوشونده شده. همینم غنیمته!

خب، به پایان این کالبدشکافی پر از سورپرایز رسیدیم. با توجه به شباهت ظاهری این مدل به نسل‌های قبلی، انتظار داشتیم با یه دستگاه کاملا غیرقابل‌تعمیر روبرو بشیم. اما سرفیس لپ‌تاپ 3 نسل سه با قدرت به سمت طراحی بهتر و تعمیرپذیرتر حرکت کرده.

مایکروسافت بدون اینکه حتی یک میلی‌متر دستگاه رو ضخیم‌تر یا زشت‌تر کنه این کار رو انجام داده و ثابت کرده که طراحی‌های تعمیرپذیر هم می‌تونن شیک و زیبا باشن.

گرچه این طراحی هنوز بی‌نقص نیست، اما اگه مایکروسافت همین مسیر رو ادامه بده، آینده لپ‌تاپ‌هاش خیلی روشنه. چند تا ایده طراحی خیلی هوشمندانه برای تعمیرپذیری تو این دستگاه دیدیم.

حالا وقتشه که بهش نمره بدیم. ضمنا اگه تعمیرکاری و برای عیب‌یابی تخصصی به شماتیک یا نقشه‌خوانی این مدل‌ها نیاز داری، اپلیکیشن آیسی‌مدار رو نصب کن و سرعت کارت رو چند برابر کن!

سرفیس لپ‌تاپ 3 تو مقیاس تعمیرپذیری ما امتیاز 5 از 10 رو می‌گیره (عدد 10 یعنی راحت‌ترین حالت تعمیر):

← باز کردن دستگاه خیلی سرراسته و طراحیش نسبت به نسل‌های قبل یه پیشرفت چشمگیر و عالی داشته.

← حافظه M.2 SSD کاملا ماژولاره و دسترسی بهش خیلی راحته.

← پیچ‌های Torx Plus به پیچ‌گوشتی‌های خاصی نیاز دارن، اما در مواقع ضروری با پیچ‌گوشتی‌های معمولی تورکس هم می‌شه بازشون کرد.

← دسترسی به نمایشگر خوب و منطقیه، اما اگه خراب بشه باید کل مجموعه رو به صورت یکپارچه (و با هزینه بالا) عوض کنی و قطعات داخلیش ماژولار نیستن.

← با اینکه خیلی از قطعات ماژولار هستن، اما چیدمان لایه‌ای و پیچیده باعث می‌شه تعمیرشون کمی سخت بشه.

← باتری محکم به بدنه چسبیده و وقتی عمرش تموم بشه، تعویضش حسابی دردسرساز و پردردسر خواهد بود.