کالبدشکافی Surface Go مایکروسافت: معماری بدون فن و چالش‌های تعمیر یک تبلت جمع‌وجور

طبق معمول، قبل از اینکه پیچ‌گوشتی به دست بگیریم و دستگاه رو بشکافیم، بیا یه مرور سریع روی مشخصات فنیش داشته باشیم:

← نمایشگر 10 اینچی IPS با پشتیبانی از چند لمس همزمان، نسبت تصویر 3:2 و رزولوشن 1800 در 1200 پیکسل

← پردازنده دو هسته‌ای 1.6 گیگاهرتزی Intel Pentium Gold 4415Y به همراه گرافیک مجتمع Intel HD Graphics 615

← 4 گیگابایت رم (نسخه 8 گیگابایتی هم موجوده)

← 64 گیگابایت حافظه داخلی eMMC (مدل 128 گیگابایتی NVMe SSD هم تولید شده) با قابلیت ارتقا از طریق درگاه microSDXC

دوربین اصلی 8 مگاپیکسلی با قابلیت فیلم‌برداری 1080p و دوربین سلفی 5 مگاپیکسلی

سرفیس گو در مقایسه با برادر بزرگترش یعنی سرفیس پرو، لبه‌های گردتر و انحنای نرم‌تری داره و از نظر ظاهری تا حدودی حس در دست گرفتن آیپد رو منتقل می‌کنه.

مایکروسافت تو این مدل نشون داده که خیلی هم طرفدار ترند حذف پورت‌ها نیست؛ روی لبه‌های این تبلت می‌تونیم پورت USB-C، جک هدفون، چندتا کانکتور اختصاصی و حتی یک درگاه کارت‌خوان SD رو ببینیم.

وقتی داشتیم دنبال درگاه کارت SD می‌گشتیم، پایه نگه‌دارنده (Kickstand) رو تکون دادیم و تبلت از حالت خواب بیدار شد؛ احتمالا یه سنسور مغناطیسی این پشت قایم شده که متوجه حرکت پایه میشه.

با دقت به فضای بین لولاهای بازطراحی‌شده، می‌تونیم اطلاعات ثبت‌شده، شماره مدل دستگاه (1824) و جزئیات مربوط به حافظه و رم رو بخونیم.

همیشه قبل از باز کردن فیزیکی، یه نگاه ایکس‌ری به دستگاه میندازیم تا نقشه راه دستمون بیاد. این تصاویر دید خوبی از معماری قطعات بهمون میدن.

تو بررسی‌های اولیه، دو تا سلول باتری و یه عالمه مدار الکترونیکی می‌بینیم، اما خبری از لوله‌های مسی خنک‌کننده (Heat pipe) نیست! به نظر می‌رسه سرفیس گو تصمیم گرفته رژیم بگیره و از مس کمتری تو طراحیش استفاده کنه.

بعد از این همه سال سر و کله زدن با خانواده سرفیس، دیگه قلق باز کردنشون رو خوب می‌دونیم. کار رو با اعمال حرارت ملایم روی لبه‌ها شروع می‌کنیم تا چسب‌ها نرم بشن. بعد با کمک ابزار مکنده و چندتا پیک پلاستیکی، به جنگ چسب‌های ضخیم و مقاوم می‌ریم.

اینجا هم دقیقا با همون چسب‌های همیشگی و دردسرساز مایکروسافت روبه‌رو هستیم، اما چون شیشه نمایشگر کوچیک‌تر و نسبتا محکم‌تره، پروسه باز کردنش یکم کمتر از مدل‌های پرو ترسناکه.

بالاخره نمایشگر از بدنه جدا میشه و خوشبختانه می‌بینیم که مهندس‌ها فلت تصویر رو به اندازه کافی بلند در نظر گرفتن.

بلند بودن کابل نمایشگر یه مزیت بزرگه، چون بهت اجازه میده بدون کشیدگی و آسیب رسیدن به فلت، کانکتور رو به راحتی جدا کنی و ریسک پارگی رو به حداقل برسونی.

قبل از اینکه نمایشگر کاملا آزاد بشه، باید یه شیلد محافظ فلزی که روی کانکتور ZIF نمایشگر قرار گرفته رو برداریم تا مسیر باز بشه.

حالا که پنل تصویر کاملا تو دستمونه، به لبه پایینی اون نگاهی میندازیم تا ببینیم چه تراشه‌هایی برای کنترل تصویر استفاده شده:

← احتمالا کنترلر تایمینگ LCD از محصولات MegaChips

← تراشه i7248 H717690

← تراشه 18996MB N746547

← تراشه KTH6212MAYS

یه غافلگیری جالب! سرفیس گو باتریی داره که همون اول کار میشه کانکتورش رو قطع کرد. یعنی نیازی نیست کل مادربرد رو دربیاریم تا برق قطع بشه و این برای تعمیرپذیری یه امتیاز مثبته.

اما صبر کن، اوضاع اون‌قدرها هم خوب نیست. بیرون آوردن خود باتری دقیقا شبیه کابوس مدل‌های قدیمیه. دو تا پد چسبی فوق‌العاده بزرگ زیر باتری هستن که به این راحتی‌ها تسلیم حلال چسب و کارت‌های پلاستیکی ما نمیشن.

چسب‌کاری شدید باتری‌ها، تعویض اون‌ها رو به شدت سخت و پرریسک می‌کنه و عملا باعث میشه کاربر نتونه به راحتی عمر مفید دستگاهش رو با یه باتری جدید تمدید کنه.

ظرفیت باتری سرفیس گو 26.12 وات‌ساعته که خیلی کوچیک‌تر از اجداد پرو و حتی تبلت‌های هم‌رده‌ش به حساب میاد. برای مقایسه، آیپد 6 تو همین ابعاد یه باتری 32.9 وات‌ساعتی داره.

← مدیریت شارژ و کنترل این پک باتری لیتیوم‌یونی هم بر عهده یه آیسی از سری محصولات Texas Instruments گذاشته شده.

حالا نوبت بررسی آنتن‌های وای‌فای می‌رسه. معمولا بعد از اون نبرد سخت برای باز کردن نمایشگر، انتظار داریم این آنتن‌ها حسابی داغون شده باشن.

تو سرفیس پروها، چون شیشه نمایشگر دقیقا روی آنتن‌های وای‌فای قرار می‌گیره، باز کردن ال‌سی‌دی معمولا به پارگی و نابودی این آنتن‌ها ختم می‌شه. اما این بار هرچی می‌گردیم، اثری از خرابی نمی‌بینیم!

پیدا کردن این آنتن‌ها تو نگاه اول سخته، اما وقتی پیداشون می‌کنیم می‌بینیم به طرز معجزه‌آسایی سالم موندن. تو تصویر بالا، یه آنتن خراب‌شده از سرفیس پرو رو گذاشتیم تا تفاوتش رو ببینی. مایکروسافت قطعا طراحی این بخش رو بازنگری کرده تا حداقل یکی از کابوس‌های تعمیرکارها موقع باز کردن دستگاه کمتر بشه.

سفر ما به اعماق سرفیس قرار نیست آسون‌تر بشه و حالا رسیدیم به غول مرحله آخر، یعنی مادربرد. خوشبختانه اینجا خبری از چسب نیست، اما برای رسیدن به برد باید لایه‌های بی‌پایانی از شیلدهای محافظ، نوارها و پیچ‌های مخفی رو یکی‌یکی کنار بزنیم.

داشتن یه ست پیچ‌گوشتی کامل اینجا واقعا به درد می‌خوره تا با هر نوع پیچی که مایکروسافت سر راهمون گذاشته مقابله کنیم.

در نهایت، آخرین اتصالات رو باز می‌کنیم و مادربرد رو از زندان پلاستیکی و فلزیش نجات می‌دیم. البته حتی وقتی مادربرد تو دستمونه، بازم باید یه عالمه شیلد و برچسب‌های پارچه‌ای رو بکنیم تا تازه بتونیم به تراشه‌هایی که زیرشون قایم شدن برسیم.

بعد از این همه زحمت، بالاخره به گنجینه تراشه‌های سیلیکونی می‌رسیم:

← پردازنده Intel Pentium

← حافظه فلش 64 گیگابایتی SK Hynix از نوع eMMC5.1 NAND

← دو عدد رم 16 گیگابیتی (در مجموع 4 گیگابایت) SK Hynix LPDDR3 SDRAM

← کنترلر شارژ باتری Buck-Boost ساخت Texas Instruments

کنترلر فاز ساخت ON Semiconductor

تراشه یکپارچه وای‌فای و بلوتوث کوالکام

← تراشه Parade Technologies PS87430 (احتمالا سوییچ میزبان)

ادامه تراشه‌های روی برد:

← بخش دیگه‌ای از تراشه وای‌فای و بلوتوث کوالکام

← کنترلر گذرگاه LPC ساخت ITE Tech Inc

← کدک صوتی Realtek

حالا می‌ریم سراغ تراشه‌های پشت برد:

تراشه NXP P3003

میکروکنترلر ARM ساخت Atmel

با وجود این همه قطعه و تراشه، سرفیس گو کاملا بدون فن طراحی شده و خبری از لوله‌های حرارتی هم نیست. یه شیلد مسی نازک به همراه مقداری خمیر سیلیکون، تنها چیزیه که وظیفه دفع حرارت این مینی‌کامپیوتر رو بر عهده داره.

این معماری خیلی متفاوته با اون بازوهای مسی کلفتی که تو نسل پنجم سرفیس پرو دیدیم. البته سیستم ساده گو برای پردازنده کم‌مصرفش که فرکانسش هم توربو نمیشه، احتمالا کاملا جوابگوئه.

حالا وقتشه بریم سراغ آخرین قطعات باقی‌مونده؛ مجموعه دوربین‌ها که شامل دوربین تشخیص چهره Windows Hello، دوربین سلفی 5 مگاپیکسلی و دوربین اصلی 8 مگاپیکسلی (با فلش ال‌ای‌دی روی خودش) میشن و همگی تو یه ردیف قرار گرفتن.

در نهایت هم درگاه ماژولار کارت‌خوان microSDXC رو داریم که توسط کنترلر Realtek 5227S مدیریت میشه و از نظر فنی، تنها راه ارتقای حافظه این تبلته!

شاید این مدل ارتقاپذیری اون چیزی نباشه که ما همیشه دلمون می‌خواد، اما تو این بدنه بسته باید به همین هم راضی باشیم.

خب، این هم از تمام قطعاتی که زیر پوست سرفیس گو قایم شده بودن. یه چیدمان فشرده و پر از جزئیات که هر تعمیرکاری رو به چالش می‌کشه.

تصاویر ایکس‌ری هم مثل همیشه دید فوق‌العاده‌ای بهمون دادن تا قطعات رو بهتر بشناسیم.

دیدن داخل یه تبلت ویندوزی همیشه حس جالبی داره؛ اینکه چطور یه سیستم‌عامل دسکتاپ قراره روی یه برد به این کوچیکی بدون فن کار کنه. مایکروسافت تو سرفیس گو ثابت کرد که برای فشردگی بیشتر، حاضره کلا بی‌خیال تعمیرپذیری بشه. خوشحالیم که تا آخر این کالبدشکافی همراه تیم آیسی‌مدار بودی. اگر از دیدن مهندسی داخلی دستگاه‌ها لذت می‌بری، حتما یه سر به بقیه مقالات کالبدشکافی سایت بزن تا با معماری بقیه گجت‌ها هم آشنا بشی.

تبلت Surface Go امتیاز ناامیدکننده 1 از 10 رو تو مقیاس تعمیرپذیری می‌گیره (عدد 10 یعنی راحت‌ترین حالت تعمیر):

← ابعاد کوچیک‌تر شیشه نمایشگر باعث شده تا باز کردنش نسبت به مدل‌های بزرگ‌تر کمی راحت‌تر باشه و ریسک شکستنش کمتر بشه، اما همچنان کاری سخت و ترسناکه.

← اگر قراره این دستگاه جایگزین یه کامپیوتر بشه، عدم امکان ارتقای قطعات اصلی به شدت طول عمر مفیدش رو محدود می‌کنه.

← نبود طراحی ماژولار، مخصوصا برای پورت‌هایی که استهلاک بالایی دارن، باعث میشه هزینه‌های تعمیر به شکل غیرمنطقی بالا بره.

← مقدار زیادی چسب قوی، اکثر قطعات مهم از جمله نمایشگر و باتری رو سر جاشون میخکوب کرده.

← برای تعویض هر قطعه‌ای تو این تبلت، مجبوری اول نمایشگر رو باز کنی؛ کاری که هم ریسک بالایی داره و هم در صورت شکستن شیشه، هزینه‌تراش خواهد بود.