کالبدشکافی غول پردازشی اچ‌پی؛ اوج معماری ماژولار در ایستگاه کاری HP Z820

ایستگاه کاری Z820 سوگلی شرکت اچ‌پی به حساب میاد؛ بزرگ‌ترین و خفن‌ترین کامپیوتر شخصی اونا تو بازار که می‌تونه به راحتی با ورک‌استیشن‌های رقیب سرشاخ بشه. اما سوال اینجاست که با خرید چنین دستگاهی، دقیقا چه سخت‌افزاری زیر دستت قرار می‌گیره؟ بیا یه نگاهی به مشخصات خیره‌کننده‌ش بندازیم.

← 16 عدد اسلات رم DIMM که می‌تونی تا نیم ترابایت (512 گیگابایت) رم ECC DDR3 روشون نصب کنی.

← پشتیبانی از حداکثر 5 عدد هارد دیسک 3.5 اینچی SATA با سرعت 7200 دور در دقیقه.

← سه تا جایگاه اختصاصی درایو نوری 5.25 اینچی تو پنل جلویی.

← پشتیبانی از طیف وسیعی از کارت گرافیک‌ها؛ از مدل‌های پایه مثل Nvidia Quadro K600 که رو دستگاه ما نصبه، تا غول‌های پردازش گرافیکی مثل Quadro K6000.

پشتیبانی همزمان از یک یا دو پردازنده قدرتمند Intel Xeon E5 که قدرت پردازشی وحشتناکی رو ارائه می‌دن.

← سه تا پورت USB 3.0، پنج تا پورت USB 2.0 و البته قابلیت اضافه کردن پورت Thunderbolt 2 از طریق کارت‌های توسعه PCIe.

قبل از اینکه بریم سراغ قطعات داخلی، بد نیست یه لحظه به ابعاد و اندازه این هیولا دقت کنیم. این کیس واقعا طراحی شده تا روی میز خودنمایی کنه. برای اینکه متوجه ابعادش بشی، اونو کنار یه ترازوی معمولی گذاشتیم تا تفاوت رو احساس کنی.

با ابعادی حدود 44 در 20 در 52 سانتی‌متر و وزن وحشتناک 25 کیلوگرم، Z820 عملا ترازوی ما رو له می‌کنه و حتی عکاسی ازش تو استودیو هم یه چالش فیزیکی بزرگه!

در مقابل، خیلی از کامپیوترهای قدرتمند مدرن سعی می‌کنن با وزن‌های خیلی کمتر و ابعاد فشرده‌تر به همین قدرت دست پیدا کنن، اما خب اچ‌پی مسیر متفاوتی رو برای تهویه و ارتقاپذیری انتخاب کرده. البته ناگفته نماند که وزن سنگینش نشون از شاسی فلزی به شدت مقاوم و قطعات صنعتی باکیفیتی داره که توش به کار رفته.

دستگیره رو بالا بکش و قاب رو آزاد کن؛ به همین سادگی پنل کناری Z820 باز می‌شه. هیچ نیازی به باز کردن پیچ‌های آزاردهنده پشت کیس نیست.

به محض باز کردن در، یه نقشه کامل و خوانا از مادربرد که روی قسمت داخلی پنل حک شده، خودنمایی می‌کنه. این نقشه دقیقا بهت نشون میده کدوم قطعه کجاست و حتی ترتیب درست نصب ماژول‌های رم رو هم برات توضیح داده.

ما عاشق شرکت‌هایی هستیم که مثل یه نقشه گنج، راهنمای تعمیر و ارتقای دستگاه رو در اختیار کاربر می‌ذارن و اچ‌پی اینجا سنگ تمام گذاشته.

طراحی بدون ابزار (Tool-less) برای باز کردن قاب، یکی از بهترین ترندهاییه که تو ورک‌استیشن‌ها می‌بینیم و نشون می‌ده که این سیستم برای کارهای حرفه‌ای و ارتقای سریع ساخته شده.

به ایستگاه Z820 خوش اومدی! با یه نگاه سریع به داخل کیس، متوجه یه سری دستگیره‌ها و زبانه‌های سبز رنگ می‌شی. تو دنیای اچ‌پی، رنگ سبز یعنی "بدون نیاز به ابزار، منو بکش!". این زبانه‌ها برای دسترسی به قسمت‌های زیر تعبیه شدن:

← واحد منبع تغذیه (پاور)

← مجموعه فن‌های خنک‌کننده پردازنده

← اهرم رهاسازی درایو نوری

← محافظ و پوشش پلاستیکی قسمت پایین کیس

گیره‌های مربوط به محفظه هارد دیسک‌ها

اون پایین هم یه برچسب جالب دیدیم که نوشته بود این کامپیوتر متعلق به شرکت اچ‌پی هست. این نشون می‌ده کیسی که دست ما رسیده احتمالا یه نمونه مهندسی یا تستی بوده که مشخصات روی برچسبش با چیزی که الان توشه یه کم فرق داره. بریم ببینیم چه خبره!

طراحی یه سیستم پیچیده و قدرتمند همیشه پر از چالش و سبک‌سنگین کردنه. مهندس‌ها باید تصمیم بگیرن که فضا رو فدای قدرت کنن یا برعکس.

وقتی شرکتی می‌خواد یه دستگاه رو خیلی جمع‌وجور بسازه، مجبوره خیلی از قابلیت‌های ارتقاپذیری رو حذف کنه. اما اچ‌پی اینجا هیچ باجی به ابعاد نداده؛ اونا تصمیم گرفتن نهایت ماژولار بودن، فضای ذخیره‌سازی نامحدود، پردازنده‌های دوگانه و حجم وحشتناکی از رم رو تو یه کیس جا بدن و امکان ارتقای کارت گرافیک توسط کاربر رو هم حفظ کنن.

نتیجه این تصمیم‌گیری چیه؟ کیسی که اندازه‌ش قد یه سگ هاسکی بالغه و همون‌قدر هم جا می‌گیره، اما در عوض موقع ارتقا دادن قطعات، هیچ محدودیتی برات نمی‌ذاره.

حجم و وزن بالا قطعا یکی از ویژگی‌های بارز این سیستمه، اما ما اینجا تو کالبدشکافی دنبال بحث شیرین تعمیرپذیری هستیم. تو خیلی از کیس‌های آماده، برای درآوردن پاور باید کلی پیچ و مهره رو باز کنی و دستت رو تو فضاهای تنگ گیر بندازی تا کابل‌ها رو جدا کنی.

اما تو Z820 درآوردن منبع تغذیه چطوریه؟ کافیه دستگیره سبز رنگ پشت پاور رو بگیری و بکشی! بله، به همین راحتی کل یونیت پاور به صورت خشابی بیرون میاد؛ بدون نیاز به باز کردن حتی یه دونه پیچ یا جدا کردن کابل‌های روی مادربرد.

طراحی خشابی پاورها تو سرورها خیلی رایجه، ولی دیدن این سطح از راحتی تو یه ورک‌استیشن دسکتاپ واقعا آدم رو سر ذوق میاره.

برای ادامه مسیر بازم نیازی به ابزار نداریم. بیا ببینیم زیر این پنل‌های پلاستیکی بزرگ چه خبره. کاور پایینی در واقع یه پوشش ساده‌ست که کارت‌های PCIe رو از بقیه سیستم جدا می‌کنه تا جریان هواشون تفکیک بشه.

اما قطعه دوم که پشت کاور بالایی پنهان شده، ظاهر به شدت عجیبی داره. وقتی این قطعه رو به چند نفر از کاربرهای عادی نشون دادیم، حدس‌های خیلی بامزه‌ای در موردش زدن.

بعضی‌ها گفتن این احتمالا یه مدل پرینتر سه‌بعدیه، یکی دیگه گفت شبیه دستگاه‌های جاروبرقی رباتیکه و حتی بعضی‌ها فکر کردن یه قطعه از موتور ماشینه!

← طراحی عجیب و فضایی این قطعه به خاطر کاربرد خاصشه.

← جنسش از پلاستیک فشرده است و ساختار تونل‌مانندی داره.

← هیچ کابل مستقیمی بهش وصل نیست و اتصالش از طریق پین‌های روی برده.

← وظیفه اصلیش هدایت دقیق هوا تو کیسه.

سورپرایز! این قطعه عجیب در واقع محفظه فن‌های پردازنده و رمه. دو تا فن بزرگ داره که دقیقا روبه‌روی هیت‌سینک پردازنده‌ها قرار می‌گیرن و چهار تا فن کوچیک‌تر هم توش تعبیه شده که وظیفه‌شون خنک کردن ماژول‌های رم داغ سیستم هست.

همون‌طور که انتظار می‌رفت، درآوردن کارت گرافیک PCIe از دل این کیس مثل آب خوردنه و هیچ پیچیدگی خاصی نداره. کارت گرافیکی که اچ‌پی روی این سیستم تستی گذاشته، مدل پایه است و خیلی چیز دندون‌گیری نیست، اما پتانسیل ارتقای سیستم دیوانه‌کننده‌ست.

هر کاربری می‌تونه به راحتی کارت گرافیک مدنظرش رو بخره و روی Z820 نصب کنه؛ چه از سری‌های حرفه‌ای انویدیا و چه از کارت‌های قدرتمند AMD.

راستی، خود اچ‌پی تو سایتش داکیومنت‌های دقیقی برای نحوه تعویض و ارتقای کارت گرافیک گذاشته که نشون می‌ده چقدر کاربرمحور فکر کردن. این همون چیزیه که قلب یه تعمیرکار رو به تپش میندازه!

خلاصه بخوایم بگیم، دسترسی به کارت گرافیک تو این کیس عالیه و گزینه‌های بی‌شماری برای ارتقا تو آینده در اختیارت می‌ذاره.

حالا وقتشه یه استراحت کوتاه بکنیم و از نمای داخلی این کیس ماژولار لذت ببریم. اووووه... آاااه... اهم! خیلی خب، تماشا بسه؛ بریم سراغ ادامه کالبدشکافی.

با یه کشش آروم روی اهرم رهاسازی درایوها، پین‌های فنری آزاد می‌شن و می‌تونیم محفظه هارد دیسک‌ها رو بدون هیچ ابزاری بیرون بکشیم. انتظار داشتیم تو این جایگاه‌های خالی سورپرایزهای عجیبی پیدا کنیم، اما متاسفانه فقط براکت‌های خالی بودن!

با همین ترفند می‌شه درایو نوری DVD+/-RW رو هم آزاد کرد. شاید نصب درایو نوری تو سیستم‌های امروزی کمی قدیمی به نظر برسه، اما برای نصب نرم‌افزارهای تخصصی یا آرشیو دیسک‌های قدیمی هنوز هم به کار میاد. البته که به راحتی می‌تونی این جایگاه‌ها رو با درایوهای ذخیره‌سازی مدرن‌تر یا پنل‌های کنترلی جایگزین کنی.

برای دسترسی به رم‌ها، مجبور بودیم محفظه فن‌ها رو دربیاریم. این یعنی یه مرحله کار بیشتر نسبت به بعضی کیس‌های دیگه، اما وقتی به رم‌ها می‌رسی ارزشش رو داره. وقتی به اتاق گنج سیستم می‌رسیم، امکانات ارتقای Z820 هوش از سر آدم می‌بره.

16 تا اسلات DIMM روی برد قرار داره که برای هر پردازنده 8 اسلات با معماری 4 کاناله در نظر گرفته شده. اگه بخوای این هیولا رو تا خرخره پر کنی، می‌تونی 512 گیگابایت حافظه ECC DDR3 با فرکانس 1866 مگاهرتز روش نصب کنی.

البته خریدن این حجم از رم احتمالا به اندازه قیمت یه ماشین برات آب می‌خوره!

دستگاهی که به دست ما رسیده فعلا فقط 4 تا ماژول 4 گیگابایتی از برند Micron روش نصبه که در مجموع 16 گیگابایت رم رو تشکیل می‌ده.

بالاخره سروکله پیچ‌ها پیدا شد! تا اینجای کار انقدر بدون ابزار پیش رفتیم که داشت یادمون می‌رفت ابزار تعمیراتی چه شکلیه، اما حالا باید برای ادامه مسیر دست به پیچ‌گوشتی بشیم.

هیت‌سینک‌های پردازنده با یه سری پیچ ترکیبی (ترکیب دوسو و Torx T15) محکم شدن. این طراحی دوگانه خیلی عالیه؛ چون هم می‌تونی با یه پیچ‌گوشتی دوسوی ساده بازشون کنی و هم اگه خواستی نیروی بیشتری وارد کنی، از سر Torx استفاده کنی.

برای دستگاه به این بزرگی باید از ابزارهای بزرگ هم استفاده کرد. ما ست پیچ‌گوشتی جغجغه‌ای حرفه‌ای‌مون رو آوردیم تا این هیت‌سینک‌های غول‌پیکر و پر از پره رو از روی پردازنده‌ها برداریم.

هیت‌سینک‌ها رو برداشتیم و حالا پردازنده‌ها بیرون اومدن. ببینیم این کیس چه پردازنده‌هایی رو تو دل خودش جا داده. دو تا پردازنده چهار هسته‌ای Intel E5-2602 زیر هیت‌سینک‌هاست، اما روی اونا عبارت جالبی نوشته شده: Intel Confidential.

کلمه Confidential (محرمانه) نشون می‌ده که این پردازنده‌ها نمونه‌های مهندسی هستن. اینتل این نمونه‌ها رو پیش از عرضه رسمی به شرکت‌هایی مثل اچ‌پی می‌ده تا بتونن مادربردها و سیستم‌هاشون رو بر اساس تکنولوژی جدید بهینه‌سازی کنن.

دیدن نمونه مهندسی تو دل یه دستگاه برای تعمیرکارها همیشه یه سورپرایز جذابه که تو بازار عادی پیداش نمی‌کنی.

حالا که می‌خوایم خود مادربرد رو بیرون بکشیم، باید یه کم کابل‌ها رو مرتب کنیم و مسیر رو باز کنیم. کابل‌های SATA مربوط به هارد دیسک‌ها خیلی مرتب برچسب‌گذاری شدن و به طرز هوشمندانه‌ای از مسیرهای کناری قاب رد شدن تا مزاحمتی ایجاد نکنن.

بین مادربرد و محفظه هاردها یه مجموعه فن دیگه قرار داره که اون هم با دستگیره‌های سبز رنگ مشخص شده. با کمی فشار این فن‌ها رو هم بیرون می‌کشیم تا مسیر برای خروج مادربرد کاملا باز بشه.

اینا دیگه چیه؟ پیچ‌های امنیتی؟! اولش فکر کردیم اچ‌پی بالاخره می‌خواد جلوتر رفتن رو برامون سخت کنه، اما بعد فهمیدیم مهندس‌های اچ‌پی راه‌حل خیلی ساده‌تری تو سرشون بوده.

اصلا نیازی نیست سراغ پیچ‌گوشتی‌های امنیتی بری؛ این پیچ‌ها در واقع فقط یه سری پین قفل‌کننده هستن. کل مجموعه مادربرد روی این پین‌ها سوار شده و با یه حرکت کشویی به سمت جلو آزاد می‌شه.

نزدیک بود به خاطر این پیچ‌ها امتیاز تعمیرپذیریش رو کم کنیم، اما فهمیدیم Z820 دلیل خیلی منطقی و هوشمندانه‌ای برای این نوع طراحی داشته.

مادربرد با موفقیت استخراج شد. بیا ببینیم روی این برد پهناور چه امکاناتی تعبیه شده:

← چیپست قدرتمند Intel C602 که مدیریت کل سیستم رو بر عهده داره.

← پشتیبانی از پردازنده‌های یک یا دوگانه Intel Xeon.

← سه تا کنترلر یکپارچه SATA RAID با پیکربندی‌های 2، 4 و 8 کاناله برای مدیریت پیشرفته هاردها.

← کلی اسلات توسعه؛ از اسلات‌های مدرن PCI Express Gen3 x16 گرفته تا اسلات‌های قدیمی‌تر PCI برای حفظ سازگاری با کارت‌های خاص.

دو درگاه شبکه یکپارچه Intel GbE LAN برای اتصالات سریع و پایدار.

بعد از بیرون کشیدن مادربرد، متوجه شدیم که پنل کناری دوم هم یه محفظه مخفی داره. اولش برای باز کردن این در مخفی کمی به مشکل خوردیم، اما دوباره یادمون اومد که اچ‌پی تمام داکیومنت‌های تعمیر رو منتشر کرده و کارمون رو راحت می‌کنه.

با خوندن راهنما فهمیدیم چند تا پیچ رو جا انداختیم و مسیر کشویی رو هم درست نرفتیم. طبیعتا وقتی دفترچه راهنمای سرویس یه دستگاه در دسترس باشه، کار کردن روش هزار بار راحت‌تر می‌شه.

با باز کردن پنل کناری، دسته‌های مرتبی از کابل‌ها رو دیدیم که به شکلی عالی در امتداد دیواره داخلی هدایت شدن و به محفظه اصلی می‌رن. مهندس‌های اچ‌پی تو مدیریت کابل‌ها واقعا وسواس خوبی به خرج دادن.

در نهایت پنل جلویی هم آزاد می‌شه و بهمون اجازه می‌ده به دکمه‌های پاور و پورت‌های جلویی دسترسی پیدا کنیم.

امتیاز تعمیرپذیری HP Z820 می‌تونه 10 از 10 باشه (10 یعنی راحت‌ترین حالت ممکن برای تعمیر).

← طراحی Z820 به طرز دیوانه‌کننده‌ای ماژولاره. حتی تو دنیای کامپیوترهای دسکتاپ هم کمتر کیسی پیدا می‌شه که تا این حد به فکر ارتقا و تعویض قطعات توسط کاربر باشه.

← تعداد زیادی از قطعات مهم مثل پاور، هارد دیسک‌ها، رم‌ها، درایو نوری، کارت‌های PCIe، فن‌ها و حتی شاسی مادربرد رو می‌تونی بدون نیاز به دست زدن به حتی یه دونه پیچ‌گوشتی از جاشون دربیاری.

← پیچ‌های هیت‌سینک به صورت ترکیبی دوسو/Torx طراحی شدن که هم دسترسی رو راحت می‌کنه و هم کیفیت رو بالا می‌بره.

← فضای بسیار زیاد برای ارتقا به این معنیه که این ماشین سال‌های سال می‌تونه برات کار کنه و به راحتی با سخت‌افزارهای جدید سازگار بشه.

← اچ‌پی با انتشار راهنماهای کامل تعمیر برای این دستگاه، نشون داد که کاملا به حقوق کاربر برای تعمیر سیستمش احترام می‌ذاره. کالبدشکافی این هیولای ماژولار تو آیسی‌مدار به ما یادآوری کرد که مهندسی درست چقدر می‌تونه کار رو برای کاربر نهایی لذت‌بخش کنه. اگه از دیدن دل‌وروده این غول سخت‌افزاری لذت بردی، حتما اپلیکیشن آیسی‌مدار رو به دوستای عشق کامپیوترت معرفی کن تا اونا هم از این آموزش‌های خفن استفاده کنن!