کالبدشکافی دوربین دیجیتال کانن PowerShot S500 و حل خطای E18

اینجا می‌تونی تمام قطعات از هم باز شده‌ی دوربین کانن PowerShot S500 رو ببینی (البته بدون باتری و کلی پیچ ریز و درشت!). عکس دوم نشون می‌ده که دوربین قبل از باز شدن چه شکلی بوده و هدفمون اینه که بعد از رفع گیر لنز، دوباره دقیقا به همین شکل دربیاد (خبر خوب اینکه آخر کار موفق شدیم دوباره سرهمش کنیم!).

با ما همراه باش تا قدم‌به‌قدم ببینیم داخل این دوربین کامپکت چه خبره و چطور می‌شه به مکانیزم لنزش دسترسی پیدا کرد.

← اول از همه با یه پیچ‌گوشتی چهارسوی کوچیک، پیچی که بالا سمت راست پشت دوربین قرار داره رو باز کن.

← حالا برو سراغ زیر دوربین و 4 تا پیچی که نزدیک رزوه پایه سه‌پایه هستن رو باز کن.

← تو لبه‌ی کناری دستگاه، سمت کاور پورت USB هم 2 تا پیچ هست که باید باز بشن (یکی از پیچ‌ها دقیقا زیر خود کاور مخفی شده).

← حالا دوربین رو بچرخون و 4 تا پیچی که اطراف گیره فلزی بند مچ‌بند قرار دارن رو باز کن.

با برداشتن این صفحه فلزی کوچیک، در محفظه کارت حافظه Compact Flash هم آزاد می‌شه و می‌تونی درش بیاری.

الان دیگه می‌تونی هم پوسته جلویی و هم پوسته پشتی بدنه رو به راحتی از هم جدا کنی.

جای شکرش باقیه که کانن این پوسته‌ها رو با پیچ به هم محکم کرده و خبری از خارهای پلاستیکی شکننده نیست! خیلی از دوربین‌های سری PowerShot همین ساختار منطقی رو برای باز و بسته شدن دارن.

یه قطعه پلاستیکی مشکی کوچیک و آزاد کنار مجموعه فلاش وجود داره. وقتی قاب رو باز می‌کنی ممکنه یهو بیفته بیرون و اصلا نفهمی از کجا اومده! حواست بهش باشه.

← این قطعه پلاستیکی رو با دقت بردار و تو ذهنت بسپار که موقع سرهم کردن دقیقا کجا باید قرار بگیره.

این نمای پشت دوربینه وقتی که پوسته‌اش رو برداشتیم. اون پایین می‌تونی اتصالات کلیدها رو روی مدار فلت (Flex Circuit) ببینی. این فلت به یه صفحه فلزی کوچیک چسبیده که تو مرحله بعد می‌خوایم بازش کنیم...

← پیچی که روی صفحه فلزی پایینی هست رو باز کن. تو همین حین، دو تا پیچ هم تو لبه کناری (که تو عکس با دو تا دایره سمت چپ مشخص شدن) وجود داره که رزوه سه‌پایه رو به فریم متصل کردن؛ اون‌ها رو هم باز کن.

با باز شدن این 3 تا پیچ، می‌تونی صفحه فلزی پایینی رو خیلی آروم بلند کنی.

اینجا صفحه پایینی رو جدا کردیم، اما می‌بینی که هنوز با یه کابل فلت به برد دوربین متصله.

← اگه دقت کنی سمت راست این صفحه فلزی یه میکروسوئیچ مشکی کوچیک می‌بینی. وظیفه این قطعه اینه که تشخیص بده در محفظه باتری بسته است یا باز.

← خیلی ملایم ضامن مشکی رنگ لبه‌ی کانکتور فلت رو به سمت بالا بزن. حالا می‌تونی کابل فلت رو راحت از سوکت بیرون بکشی.

تو عکس دوم، شاسی پایینی رو به همراه دکمه‌های پشتی و همون میکروسوئیچ در باتری می‌بینی که کاملا جدا شدن. راستی، یه صفحه پلاستیکی شفاف و عایق هنوز بین این مجموعه و بدنه دوربین وجود داره که تو مراحل بعدی اون رو هم برمی‌داریم.

← یه پیچ کوچیک مدار فلت رو زیر کلید تغییر حالت دوربین نگه داشته؛ اون رو باز کن.

← مربع زرد رنگ داره یه کابل فلت ظریف رو نشون می‌ده که به صفحه نمایش LCD وصله. این فلت وظیفه تامین برق نور پس‌زمینه (Backlight) نمایشگر رو داره. خیلی آروم از تو کانکتورش بیرون بکشش.

جلوی دوربین یه کابل فلت دوم هم هست که از زیر رد شده و به LCD می‌رسه. این یکی وظیفه انتقال سیگنال‌های دیتا و زمان‌بندی تصویر رو بر عهده داره.

← با احتیاط ضامن مشکی پلاستیکی رو بلند کن و بعد فلت رو از کانکتور خارج کن.

اون آیسی مشکی و بزرگی که سمت چپ می‌بینی، یه میکروپروسسور از شرکت NEC هست که احتمالا یه نسخه سفارشی از مدل معروف 80186 باشه. بالای رزوه سه‌پایه هم یه باتری سکه‌ای خیلی کوچیک تعبیه شده که وظیفه‌اش روشن نگه داشتن ساعت بلادرنگ (RTC) دوربینه.

← دو تا پیچی که ماژول نمایشگر LCD رو نگه داشتن باز کن (البته تو این عکس ماژول قبلا جدا شده).

شاید تو این زاویه معلوم نباشه، ولی این نمایشگر ساخت شرکت سونی با پارت نامبر AM313EKA هست. این یه پنل 1.8 اینچی از نوع Active Matrix TFT محسوب می‌شه که برای اون زمان تکنولوژی خوبی بود.

روی برد جلویی دوربین سه تا کانکتور فلت دیگه هم وجود داره. خیلی آروم ضامن‌های مشکی هر کانکتور رو به سمت بالا بزن... ...و بعدش می‌تونی کابل‌های فلت رو آزاد کنی.

نزدیک ماژول فلاش، دو تا کانکتور سیمی می‌بینی...

← سوکت‌های این سیم‌ها رو با یه کم دقت و بدون کشیدن شدید سیم‌ها، از جاشون دربیار.

← برای درآوردن دکمه شاتر، کافیه دو تا خار پلاستیکی کوچیکش رو آزاد کنی (یکیش تو مربع زرد مشخصه و اون یکی هم دقیقا زیر شست منه).

← حالا 4 تا پیچی که برد اصلی یا همون لاجیک‌برد دوربین رو به بدنه محکم کردن، باز کن.

← قبل از اینکه بخوای برد اصلی رو کامل برداری، یه کابل فلت دیگه هم هست که باید قطع بشه...

... ضامن آبی رنگ روی سوکت رو خیلی نرم بالا بزن و فلت رو از توش بیرون بکش.

← لبه پایینی برد رو یه کوچولو بلند کن تا ببینی که یه کابل فلت باریک و سفید رنگ هم زیرش پنهان شده.

این کابل رو خیلی آروم از تو سوکتش بیرون بکش (این یکی کانکتور ضامن نداره و فشاریه).

تو این تصویر برد رو به سمت بالا برگردوندیم و از شاسی دوربین فاصله دادیم.

حواست باشه: دو تا مسیر مدار فلت هستن که برد رو به شاسی متصل کردن و کاملا لحیم شدن؛ پس نمی‌تونی بدون هویه از هم جداشون کنی. مراقب باش این فلت‌ها رو زیاد خم نکنی چون سریع می‌شکنن. تو همین پروژه هم آخر سر مجبور شدیم یکی از این اتصالات رو دوباره لحیم کنیم!

اینم از نمای پشت لاجیک‌برد اصلی. اون تراشه مربعی بزرگ، در واقع همون چیپ معروف DIGIC (پردازنده اختصاصی تصویر کانن) هست که قلب تپنده‌ی این دوربینه.

حالا که برد اصلی رو کنار زدیم، بالاخره به هدف اصلیمون نزدیک شدیم! یعنی مجموعه لنز دوربین... عکس دوم یه زاویه دیگه رو نشون می‌ده. اون طلق پلاستیکی شفافی که زیر صفحه فلزی پایینی قرار داشت، اینجا بسته شده بود که حالا می‌تونی کامل برش داری.

زیر اون کابل‌های فلت، یه برد مدار کوچیک دیگه هم نشسته. این برد مستقیما به ماژول لنز وصله و ظاهرا وظیفه‌اش کنترل آیسی‌های مربوط به موتورهای مکانیکی دوربینه.

← سه تا پیچی که شیار کارت حافظه CF رو نگه داشتن باز کن.

ماژول کارت حافظه رو بلند کن. تو عکس دوم می‌بینی که یه کابل فلت از وسط این شیار رد شده و به جلوی دوربین رفته. این همون فلتیه که تو مراحل قبل از سوکت روی برد اصلی جداش کردیم. فقط کافیه این فلت رو بیرون بکشی، ولی حتما یادت بمونه از کدوم مسیر رد شده بود تا موقع بستن دوربین به مشکل نخوری. عکس سوم هم نمای پشت دوربین رو بعد از برداشتن شیار CF نشون می‌ده.

← دوباره برگرد به قسمت بالای دوربین و اون کانکتور سفید با سیم‌های قرمز و مشکی رو خیلی آروم از سوکتش دربیار.

حالا مدار فلت و خود سوکت رو بلند کن و از شاسی بالای دوربین دور کن. تو عکس دوم می‌بینی که این قطعه کاملا آزاد شده. این کار بهمون اجازه می‌ده تا بتونیم تو مرحله بعدی، شاسی پلاستیکی دوربین رو از مجموعه لنز جدا کنیم.

← دو تا پیچی که با دایره‌های قرمز مشخص شدن رو باز کن (البته تو این عکس از قبل بازشون کردیم).

حالا می‌تونی شاسی پلاستیکی سمت راست (که شامل محفظه باتری می‌شه) رو از مجموعه لنز، فلاش و منظره‌یاب (Viewfinder) تو سمت چپ جدا کنی.

اینم از نمای مجموعه‌ی لنز، فلاش و منظره‌یاب (پایین تصویر) که به طور کامل از بخش باتری و لاجیک‌برد (بالای تصویر) جدا شده.

← اون پایین ماژول لنز، موتور بزرگتری بین دو موتور موجود دیده می‌شه (تو مربع زرد). وظیفه این موتور، بیرون آوردن و جمع کردن لوله لنزه.

هدفمون اینه که به گیربکس و چرخدنده‌هایی که به این موتور وصلن برسیم تا ببینیم چی باعث گیر کردنشون شده.

← این 3 تا پیچی که مشخص شدن رو باز کن.

عکس دوم: وقتی پیچ‌ها رو باز کردی، می‌تونی ماژول فلاش الکترونیکی (سمت چپ) رو از خود لنز (سمت راست) جدا کنی.

اینم از ماژول فلاش الکترونیکی دوربین.

⚠️ هشدار: مدارهایی که فلاش رو روشن می‌کنن با ولتاژ بسیار بالایی کار می‌کنن. اون خازن استوانه‌ای مشکی و بزرگ که زیر برد کوچیک قرار داره، شارژ وحشتناکی رو تو خودش نگه می‌داره و می‌تونه یه شوک حسابی بهت بده! پس موقع دست زدن بهش به شدت احتیاط کن. خوشبختانه طراحی این بخش جوریه که پایه‌های ولتاژ بالا خوب عایق شدن و در دسترس نیستن، ولی باز هم مراقب باش.

این یه نما از ماژول لنز بعد از برداشتن فلاشه. اون قطعه شیشه‌ای سمت راست همون منظره‌یاب نوری (Optical Viewfinder) دوربینه.

اولین پیچ از سه پیچی که منظره‌یاب نوری رو به لنز وصل کرده باز کن... ... بعدش پیچ دوم رو باز کن (مثل عکس دوم). حالا منظره‌یاب از لنز جدا می‌شه، ولی یادت نره که هنوز با یه کابل فلت بهش وصله! خیلی مراقب باش که این فلت آسیب نبینه؛ فقط بذار منظره‌یاب همون‌طور کنار لنز آویزون بمونه.

← مجموعه چرخدنده‌هایی که لنز رو حرکت می‌دن تو این گوشه از ماژول لنز مخفی شدن.

(تو این عکس می‌تونی ببینی که منظره‌یاب هنوز سمت راست آویزونه).

← تو عکس دوم که از یه زاویه دیگه گرفته شده، می‌تونی یه بخش کوچیک از گیربکس رو ببینی؛ اون چرخدنده سفید که از تو سوراخ معلومه. خود موتور لنز هم با یه مستطیل زرد تو عکس دوم مشخص شده.

← قبل از اینکه بتونیم دو نیمه جلو و عقب ماژول لنز رو از هم باز کنیم، باید این دو تا پیچ رو باز کنی.

← باز کردن این پیچ کوچیک که دورش خط قرمز کشیده شده، باعث می‌شه یه صفحه فلزی کوچیک تو این سمت لنز آزاد بشه.

تو عکس دوم داریم این صفحه فلزی رو برمی‌داریم. حالا می‌تونی اون چرخدنده برنجی بزرگ رو ببینی که وظیفه‌اش جلو و عقب بردن خود لنزه. کنارش هم یه اهرم لغزنده (Cam) هست که برای زوم کردن منظره‌یاب استفاده می‌شه.

با کمی فاصله دادن دو نیمه لنز از هم، دو تا چرخدنده مشکی و سفید پیدا می‌شن که رابط بین چرخدنده برنجی و موتور هستن. با یه پنس می‌تونی بدون باز کردن کامل لنز، فقط یه کم لای اون رو باز کنی و چرخدنده مشکی رو بکشی بیرون.

نکته مهم: فلت‌هایی که دور ماژول لنز پیچیدن لحیم شدن و نمی‌شه جداشون کرد. پس وقتی داری دو نیمه لنز رو از هم فاصله می‌دی، خیلی مراقب باش و فلت‌ها رو آروم کنار بزن تا پاره نشن.

سمت راست عکس، یه قطعه پلاستیکی کوچیک هست که فلت بهش چسبیده. این قطعه با یکی از پیچ‌ها بین دو نیمه لنز محکم می‌شه. موقع بستن لنز، گذاشتن این قطعه سر جاش یه کم قلق داره و اگه حواست نباشه کلافه‌ات می‌کنه.

بالاخره موفق شدیم! با درآوردن اون چرخدنده مشکی تو مرحله قبل، تونستیم چرخدنده برنجی بزرگ رو با دست بچرخونیم و لنز رو دستی باز و بسته کنیم.

وقتی دقیق‌تر نگاه کردیم، متوجه شدیم یه کم شن و ماسه لای چرخدنده مشکی گیر کرده. همین کثیفی باعث قفل شدن گیربکس می‌شد و دوربین خطای معروف E18 رو می‌داد!

بعد از تمیز کردن چرخدنده‌ها، دوربین رو بستیم و تست کردیم. دیگه خبری از ارور E18 نبود و لنز مثل روز اول روون باز و بسته می‌شد.

صبر کن... ماجرا به این سادگی تموم نشد! بعد از بستن کامل دوربین، دیدیم تو تمام عکس‌هایی که می‌گیریم یه لکه گرد و غبار بزرگ افتاده. ظاهرا موقع باز کردن لنز، یه ذره خاک رفته بود روی سنسور. چاره‌ای نبود جز اینکه کل دوربین رو از اول تا آخر دوباره باز کنیم تا لنز رو تمیز کنیم! :-(

پس دوباره برگشتیم به همین‌جا! دو نیمه لنز رو باز کردیم تا به سنسور و عدسی‌های داخلی برسیم. البته خبر خوب این بود که دفعه دوم باز کردن دوربین خیلی سریع‌تر انجام شد! :-)

← اینجا دو نیمه جلو و عقب لنز رو کاملا از هم جدا کردیم. سنسور تصویر دقیقا زیر عدسی پشتی لنز (تو دایره زرد) قرار داره.

منظره‌یاب نوری (بالا) و بخش جلویی لنز (سمت راست) هم تو این تصویر مشخصن.

تو نیمه پشتی لنز، می‌تونی اون ذره گرد و غبار مزاحم رو ببینی که البته روی خود سنسور نبود، بلکه روی سمت دیگه عدسی پشتی نشسته بود. این عدسی روی یه مکانیزم فنری سواره و توسط یه موتور کوچیک‌تر برای انجام فوکوس به جلو و عقب حرکت می‌کنه. عکس دوم هم یه نمای دیگه از نیمه جلویی ماژول لنز رو نشون می‌ده.

← سه تا پیچ (که تو دایره‌های قرمز مشخص شدن و اینجا بازشون کردیم) حلقه‌ای که دور عدسی پشتی هست رو نگه داشتن.

وقتی این حلقه رو برداری، می‌تونی عدسی فنری رو با یه پنس خیلی نرم بالا بکشی. حالا می‌شه اون گرد و خاک مزاحم رو از پشت عدسی پاک کرد.

وقتشه دوباره همه‌چیز رو سرهم کنیم! این بار دوربین عالی کار کرد و هیچ نقطه کثیفی هم تو عکس‌ها نبود. ماموریت با موفقیت انجام شد!

یک بار دیگه نگاهی به تمام قطعات پخش و پلای این دوربین کانن PowerShot S500 بنداز. باز کردن و رسیدن به قلب مکانیکی این دوربین‌ها واقعا به صبر و حوصله نیاز داره.

امیدوارم از این کالبدشکافی پرماجرا که توش هم خطای گیربکس رو پیدا کردیم و هم با تمیز کردن سنسور دست و پنجه نرم کردیم، لذت برده باشی. ما تو تیم آیسی‌مدار همیشه دنبال کشف مهندسی داخل گجت‌ها هستیم؛ پس این مطلب رو برای دوستای عشق عکاسیت و اون‌هایی که عاشق کالبدشکافی هستن بفرست تا با مکانیک جذاب دوربین‌های کامپکت آشنا بشن!