کالبدشکافی ورک‌استیشن HP Z1: مهندسی ماژولار در دل یک مانیتور همه‌کاره

این هم از ورک‌استیشن HP Z1. همون‌طور که می‌بینی، پایه‌ش طوری طراحی شده که کاملا می‌خوابه و دستگاه به شکل تخت درمیاد تا خیلی راحت بتونیم به دل و روده‌ش دسترسی پیدا کنیم. بریم ببینیم زیر این قاب بزرگ چه قطعاتی قایم شدن:

← پردازنده دو هسته‌ای Intel Core i3-2120

← صفحه‌نمایش 27 اینچی IPS با نور پس‌زمینه ال‌ای‌دی و رزولوشن 2560x1440

← چهار اسلات رم با قابلیت پشتیبانی تا 32 گیگابایت حافظه DDR3

← هارد دیسک 500 گیگابایتی SATA با سرعت 7200 دور در دقیقه

و البته یه پورت USB داخلی که بعدا به کارمون میاد.

اولش فکر می‌کردیم این دکمه سبز بزرگ وسط دستگاه همون دکمه پاور باشه. ولی خب اشتباه می‌کردیم! این دکمه در واقع مکانیزم بالابر و تنظیم ارتفاع رو فعال می‌کنه. یعنی اگه نخواستی از این دستگاه سنگین به عنوان یه تبلت غول‌پیکر استفاده کنی، با این دکمه می‌تونی زاویه‌ش رو تنظیم کنی.

با اینکه ظاهر Z1 شبیه یه صدف بزرگ به نظر می‌رسه، اما باز کردنش خیلی راحت‌تر از چیزیه که فکرشو می‌کنی. اچ‌پی این دستگاه رو دقیقا شبیه یه کیف سامسونت طراحی کرده. برای باز کردن درش، فقط کافیه ضامن‌های دو طرف رو با انگشت شست بگیری و آزاد کنی.

به محض اینکه قاب رو بالا می‌دی، یه نقشه راهنمای خیلی کاربردی روی پنل داخلی می‌بینی که جای تمام قطعات قابل تعویض رو نشون داده. ما به جای راهنما، بهش می‌گیم نقشه گنج! چون دقیقا بهمون نشون می‌ده چطور به باارزش‌ترین قطعات این دستگاه برسیم.

یکی از جذاب‌ترین بخش‌های طراحی Z1 اینه که قطعات اصلی ضامن‌های مخصوص به خودشون رو دارن؛ یعنی برای باز کردنشون اصلا نیازی به پیچ‌گوشتی نداری! محفظه هارد دیسک شبیه یه سبد طراحی شده و می‌تونه یه هارد 3.5 اینچی یا دو تا درایو 2.5 اینچی رو تو خودش جا بده. هارد 3.5 اینچی با چند تا پین ساده سر جاش محکم شده و باز هم خبری از پیچ و دردسرهای باز کردنش نیست.

ما که حسابی طرفدار طراحی این کامپیوتر شدیم. حداقل می‌تونیم بگیم طرفدار فن‌های خنک‌کننده‌ش هستیم! یه فن 12 ولتی از برند Delta Electronics با مدل KUC1012D اینجا تعبیه شده. البته فرم خاص و یونیکش نشون می‌ده که اگه یه روزی خراب بشه، پیدا کردن قطعه جایگزینش ممکنه یکم چالش‌برانگیز باشه.

برای بیرون آوردن درایو نوری، فقط کافیه کابل SATA اون رو با احتیاط جدا کنی. فضای این بخش طوریه که می‌شه به جای درایو نوری، با استفاده از براکت‌های مخصوص، یه هارد دیسک دیگه هم به این مجموعه اضافه کرد. البته این کار یعنی بی‌خیال شدن پخش‌کننده بلوری؛ ولی در عوض می‌تونی کلی فضای ذخیره‌سازی برای آرشیو فیلم‌هات داشته باشی. حالا ضامن سبز رنگ رو فشار می‌دیم تا درایو نوری خیلی سریع و راحت از جاش بیرون بپره.

برای درآوردن ماژول‌های رم فقط باید یه کوچولو انگشتات رو حرکت بدی و ضامن‌ها رو باز کنی. شاید دوست داشتیم از تعویض راحت رم‌های Z1 حسابی تعریف کنیم، اما خب واقعیت اینه که رم بیشتر کامپیوترها همین‌قدر راحت عوض می‌شه! مادربرد این دستگاه می‌تونه تا 32 گیگابایت رم DDR3 رو ساپورت کنه. یه ظرفیت عالی برای کارهای سنگین رندرینگ و پردازشی.

قطعه بعدی که سراغش می‌ریم، منبع تغذیه 400 واتی دستگاهه که اون هم با یه دستگیره به راحتی بیرون میاد. برخلاف خیلی از پاورهای بدون قاب که خطر برق‌گرفتگی دارن، اینجا با یه پکیج کاملا پوشیده و ایمن طرفیم که خیالمون رو بابت دست زدن بهش راحت می‌کنه. فقط امیدواریم این راحت باز شدن پاور، نشونه‌ای از خرابی زودهنگامش نباشه و حالا حالاها کار کنه!

زیر این قاب مشکی بزرگ چه خبره؟ تو این مدل پایه و اقتصادی که ما داریم بررسی می‌کنیم، هیچی! اما اگه مدل‌های گرون‌تر این دستگاه رو داشته باشی، تو این قسمت یه کارت گرافیک قدرتمند سری Quadro از برند انویدیا رو می‌بینی که برای کارهای گرافیکی سنگین تعبیه شده.

اون پورت USB داخلی که اول کار گفتیم، یه جای عالی برای مخفی کردن دانگل موس و کیبورد بی‌سیمه. واقعا باید چند ثانیه سکوت کنیم و به این طراحی هوشمندانه آفرین بگیم! فکرش رو بکن، دانگل رو همون داخل وصل می‌کنی و دیگه هیچ‌وقت نگران گم شدنش یا اشغال شدن پورت‌های بیرونی نیستی.

بالاخره به اولین پیچ‌ها رسیدیم! کم‌کم داشتیم نگران می‌شدیم که پیچ‌گوشتی‌هامون تو این کالبدشکافی به هیچ دردی نخورن. با باز کردن چند تا پیچ تورکس T15، مجموعه فن و هیت‌سینک که روی پردازنده قرار دارن، خیلی راحت و بی‌دردسر جدا می‌شن.

این بخش دیگه زیادی آسونه! با باز کردن یه اهرم ساده، پردازنده اینتل از روی سوکت مادربرد آزاد می‌شه. این روزها که تو اکثر لپ‌تاپ‌ها و گوشی‌ها پردازنده‌ها روی برد لحیم شدن، درآوردن یه پردازنده دسکتاپی و لمس کردنش حس خیلی خوبی داره. با اینکه این ورک‌استیشن شبیه کیس‌های قدیمی نیست، اما قابلیت ارتقای پردازنده واقعا ویژگی جذابی برای کاربرهاست.

و بله، بررسی‌های ما هم تایید می‌کنه که قلب تپنده این مدل، یه پردازنده Intel Core i3 2120 با فرکانس 3.30 گیگاهرتزه.

← طبق همون نقشه گنجی که اول دیدیم، این دکمه کوچیک برای ریست کردن حافظه CMOS طراحی شده. دیگه خبری از درگیر شدن با جامپرها نیست؛ خیلی هم عالی!

← این کانکتور همون جاییه که کابل دکمه پاور دستگاه به مادربرد متصل می‌شه.

← و باز هم بر اساس همون نقشه، این کانکتور بهت اجازه می‌ده در صورت نیاز، یه پورت USB داخلی دیگه هم به سیستم اضافه کنی.

حالا نوبت به مجموعه اسپیکر سمت چپ می‌رسه که باید بازش کنیم. با چرخوندن پیچ‌گوشتی و باز کردن پیچ‌ها، این دستگاه موقتا به یه سیستم صوتی مونو تبدیل می‌شه!

پیچ‌های اطراف پورت USB داخلی رو باز می‌کنیم تا برد ورودی/خروجی‌های پنل پشتی آزاد بشه. روی این برد قطعات زیر سوار شدن:

← پورت‌های ورودی و خروجی تصویر

← پورت شبکه یا همون اترنت

← خروجی صدای دیجیتال S/PDIF

← چهار عدد پورت USB 2.0

پورت‌های آنالوگ صدا و ساب‌ووفر

راند دوم باز کردن اسپیکرها هم برای پیچ‌گوشتی ما کاری نداشت. حدس می‌زنیم باز کردن این محفظه‌های اسپیکر، اون صدای مهندسی‌شده و باکیفیت اولیه رو یکم از کالیبره خارج کنه، اما برای دیدن زیرش چاره‌ای نیست!

دیگه داریم به بخش‌های عمیق‌تر دستگاه می‌رسیم. چند تا کابل SATA رو جدا می‌کنیم تا براکت هارد دیسک کاملا آزاد بشه. این کابل‌های SATA وظیفه دارن هارد دیسک (یا هاردها) رو به مادربرد متصل کنن. قطعه بعدی سنسور حرارتی هارد دیسکه که خیلی راحت و بدون مقاومت خاصی جدا می‌شه.

برخلاف بعضی برندها که از کانکتورهای اختصاصی استفاده می‌کنن و سنسور دما رو داخل هارد قرار می‌دن، اچ‌پی از همون پورت‌های استاندارد SATA استفاده کرده و سنسور حرارتی رو روی فریم داخلی شاسی نصب کرده تا کار ارتقا رو راحت‌تر کنه.

تو قدم بعدی می‌ریم سراغ برد ورودی/خروجی‌های کناری. این برد میزبان پورت‌های زیره:

← کارت‌خوان چندمنظوره

← پورت فایروایر

← دو عدد پورت پرسرعت USB 3.0 آبی‌رنگ

← جک‌های هدفون و میکروفون

← فقط چند تا کانکتور دیگه مونده تا مادربرد کاملا از سر جاش بلند بشه.

اما قبل از بیرون کشیدن برد اصلی، باید کارت شبکه وای‌فای و بلوتوث اینتل رو که با دو تا پیچ تورکس T6 محکم شده، باز کنیم. مادربرد با یه کانکتور استاندارد ATX به پاور وصل شده و بیرون آوردنش خیلی راحت‌تر از بردهای شلوغ و پیچیده دستگاه‌های دیگه‌ست.

خب، کارمون با نیمه پایینی و قطعات پردازشی کامپیوتر تموم شد. حالا بریم سراغ بخش سنگین‌وزن ماجرا، یعنی پنل نمایشگر و شیشه رویی.

← فقط کافیه چند تا پیچ T15 که خیلی در دسترس قرار گرفتن رو باز کنی تا کل مجموعه نمایشگر و شیشه از شاسی اصلی جدا بشه.

با اینکه یه عالمه پیچ روی میزمون جمع شده، اما خیلی خوشحالیم که اچ‌پی تو این طراحی اصلا سراغ چسب‌های دردسرساز نرفته! برای جدا کردن شیشه از پنل LCD باید حدود دوازده تا پیچ دیگه رو باز کرد، اما جای شکرش باقیه که همه از همون نوع T15 هستن و به محض باز شدنشون، شیشه خیلی راحت جدا می‌شه. برای قطعه‌ای به این بزرگی، این نوع طراحی واقعا ساده و بی‌نقصه.

بریم سراغ بررسی چیپ‌های روی مادربرد تا ببینیم اچ‌پی چه تراشه‌هایی رو برای این سیستم انتخاب کرده:

← پردازنده Intel i3-2120 به همراه گرافیک مجتمع Intel HD Graphics 2000

← چیپست کنترلر هاب اینتل

← کنترلر مدیریت پردازنده و گرافیک از ON Semiconductor

← کنترلر هاست USB 3.0 ساخت Texas Instruments

کدک صوتی IDT

← درایور خطی و آمپلی‌فایر هدفون از Texas Instruments

درایورهای ال‌ای‌دی از MPS

لیست چیپ‌های این دستگاه به این زودی‌ها تموم نمی‌شه؛ اینم از بقیه تراشه‌ها:

← مالتی‌پلکسر DisplayPort ساخت Parade

← ماژول‌های تنظیم جریان از Alpha & Omega

← کنترلر امنیتی تعبیه‌شده TPM از Infineon

← گیت منطقی Inverter از NXP

کنترلر Nuvoton مدل NPCD379HAKFX

← حافظه فلش Winbond مدل 250128BVFG

و خبر خوب اینکه پشت مادربرد هیچ چیپ خاصی نیست که بخوایم نگرانش باشیم!

ورک‌استیشن HP Z1 یه طراحی کم‌نظیر داره که واقعا جای تحسین داره.

← طراحی ماژولار باعث شده بتونی بیشتر قطعات اصلی رو تو کمتر از پنج دقیقه تعویض یا ارتقا بدی.

← قطعات داخلی یا با ضامن‌های پلاستیکی محکم شدن یا با پیچ‌های تورکس T6 و T15. به جز سنسور حرارتی که چسبیده، هیچ اثری از چسب‌های مزاحم تو کل دستگاه دیده نمی‌شه.

← اچ‌پی برای تعمیر و عیب‌یابی این دستگاه سنگ‌تمام گذاشته؛ از نقشه داخلی روی قاب گرفته تا راهنماها و ویدیوهای رسمی برای تعمیر قطعات!

← جدا کردن پنل شیشه‌ای و LCD شاید سخت‌ترین بخش کار باشه، اما بازم خیلی پیچیده نیست و فقط به خاطر وزن و ابعادش نیاز به دقت داره. پیچ‌های استاندارد کار رو راحت کردن و باز کردن کامل دستگاه زمان خیلی زیادی نمی‌گیره.