کالبدشکافی Power Mac G4 Quicksilver: گشت‌وگذار در دل طراحی کلاسیک و فلزی اپل

همون‌طور که می‌بینی با Power Mac G4 معروف به QuickSilver روبه‌رو هستیم؛ دستگاهی که در زمان خودش یکی از زیباترین کیس‌های بازار رو داشت.

قاب‌های پلاستیکی و براق روی این کیس‌ها با وجود زیبایی خیلی حساس هستن و در این دستگاه خاص هم می‌بینی که قاب درایو نوری کمی دستخوش تغییرات زمان شده.

اول از همه باید در کیس رو باز کنیم تا بتونیم به قطعات داخلی دسترسی پیدا کنیم. طراحی این کیس خیلی هوشمندانه‌ست و دقیقا مثل بقیه مدل‌های Power Mac G3 و G4 باز می‌شه. فقط کافیه اهرمی که روی پنل کناری قرار داره رو به سمت بالا بکشی و در رو به آرومی به سمت پایین بخوابونی.

با همین یک حرکت ساده، کل مادربرد و قطعات اصلی سیستم جلوی چشمت ظاهر می‌شن و می‌تونیم کالبدشکافی رو به صورت جدی شروع کنیم.

اگه خوب به روی برد دقت کنی، اسلات‌های رم دقیقا تو فضای بین پردازنده (CPU) و کارت گرافیک پنهان شدن. این مدل از Quicksilver از رم‌های قدیمی PC133 با فرکانس 133 مگاهرتز استفاده می‌کنه و درست مثل کامپیوتر مک کیوب (Cube)، می‌تونه نهایتا تا 1.5 گیگابایت حافظه رو پشتیبانی کنه.

جالبه بدونی رم فابریکی که روی این دستگاه قرار داشته برند KingMax بوده؛ برندی که به نظر می‌رسه اون زمان به عنوان یه جایگزین برای Kingston توی بازار استفاده می‌شده.

← حالا این پیچ رو باز کن، ضامنی که اینجاست رو به سمت بیرون فشار بده و کارت گرافیک رو به آرومی از اسلاتش بکش بیرون.

این دستگاه به صورت پیش‌فرض با یه کارت گرافیک 32 مگابایتی مدل NVIDIA GeForce 2MX AGP Mac Edition عرضه می‌شد. این کارت توانایی پشتیبانی از مانیتورهای ADC اپل رو داره و خروجی تصویر قابل قبولی برای اون دوران مهیا می‌کرد.

← اول آنتن AirPort رو که به پشت کارت وصل شده، با احتیاط جدا کن.

حالا زبانه پلاستیکی رو بگیر و کارت شبکه رو به سمت بیرون بکش تا آزاد بشه. این همون کارت شبکه PCMCIA با استاندارد 802.11b هست که اپل تقریبا تو همه مک‌های تولیدی بین سال‌های 2000 تا 2004 استفاده می‌کرد. سرعتش فقط روی استاندارد B تنظیم شده و نهایتا 11 مگابیت بر ثانیه پهنای باند می‌ده، اما برای یه وب‌گردی ساده تو اون زمان کاملا کفایت می‌کرد.

حالا بریم سراغ سیستم خنک‌کننده تا فن پردازنده رو جدا کنیم.

← برای شروع، این دو تا پیچ چهارسو رو از روی قاب فن باز کن.

سوکت فن رو روی مادربرد پیدا کن و با دقت کابلش رو جدا کن. حالا می‌تونی خود فن رو به راحتی از سر جاش برداری و کنار بذاری.

این کامپیوتر به یه پردازنده 733 مگاهرتزی Motorola PowerPC G4 مجهز شده. با اینکه قدرت اجرای نسخه Leopard مک‌اواس رو به صورت پیش‌فرض نداره، اما نسخه 10.4.11 یعنی همون Tiger رو خیلی روان و بدون مشکل اجرا می‌کنه. مغز متفکر این سیستم دقیقا مدل Motorola PowerPC 7450 از خانواده G4 هست.

← برای رسیدن به خود پردازنده، اول باید با یه پیچ‌گوشتی دوسو، گیره‌های نگهدارنده هیت‌سینک رو آزاد کنی.

همین کار رو دقیقا برای گیره سمت مقابل هم تکرار کن. حالا هیت‌سینک آلومینیومی رو بگیر و به سمت بالا بکش تا جدا بشه. با برداشتن خنک‌کننده، بالاخره خود پردازنده سیستم خودش رو نشون می‌ده. برای مرحله بعد، باید پیچ‌هایی که دور برد پردازنده هستن رو یکی‌یکی باز کنیم.

وقتی پیچ‌ها رو باز کردی، باید برد پردازنده رو با نهایت دقت و خیلی آروم از روی مادربرد جدا کنی. اینجا با کانکتور معروف 300 پین اپل روبه‌رو هستیم که روی این مک و مدل‌های MDD استفاده می‌شد (البته این پردازنده خاص روی مدل‌های MDD کار نمی‌کنه) و شباهت زیادی به کانکتورهای PowerMac G5 داره.

باز کردن این کانکتور واقعا قلق داره و سخته. طراحی اتصالش طوریه که اگه پردازنده رو کاملا مستقیم و تراز به سمت بالا نکشی، احتمال خیلی زیاد پین‌ها آسیب می‌بینن و برد خراب می‌شه.

این هم چند تا نمای نزدیک و جذاب از معماری پردازنده کلاسیک موتورولا که روی این مادربرد سوار شده بود.

اول از همه کابل دیتای IDE و کابل برق رو از هر هارد دیسکی که تو محفظه وجود داره جدا کن.

← اگه اینجا پیچی وجود داره، بازش کن تا محفظه فلزی آزاد بشه.

حالا محفظه رو به صورت کشویی بکش بیرون و بذارش کنار. نکته فنی جالبی که وجود داره اینه که خیلی از کامپیوترهای قدیمی اپل یه محدودیت 128 گیگابایتی برای هارد دیسک داشتن. فقط مدل‌های Quicksilver تولید 2002 به بعد هاردهای بزرگ‌تر رو ساپورت می‌کنن. البته اگه بخوای این محدودیت رو دور بزنی، می‌تونی هارد رو تو نرم‌افزار Disk Utility به چند تا پارتیشن زیر 128 گیگابایت تقسیم کنی.

این سیستم از هاردهای استاندارد IDE پشتیبانی می‌کنه و روز اول با ظرفیت 40 یا 80 گیگابایت وارد بازار شده بود. مادربرد این سیستم در مجموع می‌تونه تا 4 تا درایو IDE رو مدیریت کنه؛ شامل دو تا هارد دیسک، یه درایو نوری و یه درایو Zip (حتی می‌تونی جای درایو Zip هم یه هارد IDE بذاری و از سه تا هارد هم‌زمان استفاده کنی).

← برای شروع، تمام پیچ‌هایی که روی این محفظه می‌بینی رو یکی‌یکی باز کن.

بعد از باز کردن پیچ‌ها، محفظه درایوها رو یه مقدار به سمت عقب بکش، کابل‌های IDE و کابل‌های برق پشت درایوها رو جدا کن و کل محفظه رو دربیار.

بیشتر مدل‌های Quicksilver در اون زمان با یه درایو نوری کومبو (ComboDrive) عرضه می‌شدن که هم DVD می‌خوند و هم قابلیت رایت CD رو داشت.

پاور این کامپیوتر از یه کانکتور خاص 22 پین مخصوص اپل استفاده می‌کنه، در کنارش یه کانکتور 4 پین 12 ولت هم داره که تو پاورهای استاندارد زیاد دیده می‌شه.

اول کانکتورهای برق رو از روی مادربرد جدا کن و کابل‌ها رو به سمت بالا (سمت خود پاور) هدایت کن تا موقع کار دست‌وپایگیر نباشن. کابل فن رو هم جدا کن و اون رو هم ببر بالا.

← این پیچی که اینجاست رو هم باید باز کنی.

حالا سوکت فن رو کاملا قطع کن.

همیشه موقع کار با منبع تغذیه خیلی احتیاط کن؛ دست‌کاری اشتباه پاور می‌تونه خطرناک باشه و اگه شارژ داشته باشه بهت آسیب بزنه.

برای درآوردن فن کلا باید سه تا پیچ رو باز کنی: یکی همینی که با رنگ زرد مشخص شده، یکی بالا سمت چپ قاب فلزی (که تو عکس نیست) و آخری هم پایین وسط قاب.

حالا این دو تا پیچ رو باز کن و منبع تغذیه رو به صورت کشویی از پشت کیس بکش بیرون.

یه هشدار خیلی مهم: این یه پاور استاندارد کامپیوترهای شخصی نیست! اگه سعی کنی یه پاور معمولی ATX رو به جای این به سیستم وصل کنی، مادربرد بلافاصله می‌سوزه و از بین می‌ره.

برای درآوردن مادربرد، اول مطمئن شو که همه کابل‌ها، باتری بک‌آپ و اتصالات دیگه رو کاملا از روی برد جدا کردی.

← سه تا پیچ شش‌ضلعی دقیقا همون قسمتی که پردازنده بود قرار دارن. این‌ها در واقع همون پایه‌هایی هستن که پردازنده روشون پیچ می‌شد. با یه آچاربکس اینچی (سایز 1/4 اینچ) می‌تونی این پیچ‌ها رو باز کنی.

البته اگه آچار اینچی دم دستت نیست، می‌تونی از یه بکس متریک (مثلا سایز 7 میلی‌متر) هم استفاده کنی؛ معمولا به خوبی جواب می‌ده و مشکل خاصی پیش نمیاد.

← حالا بریم سراغ باز کردن 4 تا پیچی که دور تا دور لبه‌های مادربرد قرار گرفتن. اگه دستگاهت کمتر از 4 تا پیچ داشت، نگران نشو؛ تا زمانی که برد موقع درآوردن گیر نکنه، همه‌چیز مرتبه.

قبل از دست زدن به برد، حتما الکتریسیته ساکن بدنت رو تخلیه کن! بهتره از دستبند ضد الکتریسیته ساکن استفاده کنی تا به قطعات حساس مادربرد آسیبی نرسه.

حالا مادربرد رو حدود یک سانتی‌متر از پنل پشتی کیس فاصله بده و به سمت بالا بکش. نباید خیلی سفت باشه؛ اگه گیر کرد حتما برگرد و چک کن که پیچی جا نمونده باشه. معمولا باید برد رو یکم به سمت جلو بکشی، بعد بالا بیاری و در نهایت به سمت عقب کیس زاویه بدی تا کاملا آزاد بشه.

تو تصویر سوم می‌تونی برد G4 Quicksilver رو تو سمت چپ ببینی. و برد G3 B&W هم تو سمت راست تصویر قرار داره. ابعاد فیزیکی هر دو کیس دقیقا یکیه، اما Quicksilver به خاطر استفاده از پلاستیک‌های ضخیم‌تر، شاسی فلزی سنگین‌تر و البته یه هیت‌سینک خیلی بزرگ‌تر، وزن به مراتب بیشتری نسبت به نسل قبلی یعنی G3 داره.

به پایان کالبدشکافی این کیس کلاسیک رسیدیم. یکی از نکات جالب درباره Quicksilver اینه که با وجود معماری اختصاصی اپل، می‌تونی از خیلی قطعات کامپیوترهای شخصی استاندارد روی این برد استفاده کنی که کار ارتقا رو تو اون زمان راحت‌تر می‌کرد.

برای مثال، رم‌های استاندارد PC133 با فرکانس 133 مگاهرتز کاملا روی این سیستم جواب می‌دن و نیازی به تهیه قطعات کاستوم نیست.

در بخش ذخیره‌سازی هم هاردهای استاندارد IDE بدون هیچ مشکلی شناسایی می‌شن، فقط همون محدودیت ظرفیت رو باید در نظر بگیری که بالاتر تو متن بهش اشاره کردیم.

امیدوارم از این بررسی جذاب تو آیسی‌مدار لذت برده باشی. درایوهای نوری IDE و حتی مدل‌های SuperDrive با قابلیت رایت DVD هم به خوبی روی این شاسی نصب می‌شن. اگه از دیدن داخل این غول نقره‌ای لذت بردی، حتما این صفحه رو برای دوستات هم بفرست تا اون‌ها هم با معماری قدیمی و زیبای اپل آشنا بشن.