تبدیل گوشی قدیمی اندروید به دوربین نظارتی وای‌فای

لیست وسایل این پروژه خیلی ساده‌ست. در واقع فقط به یک گوشی اندرویدی قدیمی (که هنوز روشن می‌شه و سخت‌افزارش کار می‌کنه)، یک کابل شارژ USB، یک آداپتور دیواری و یک شبکه وای‌فای نیاز داری. من از یک گوشی قدیمی استفاده کردم که سوکت شارژش کاملا کنده شده بود، اما دوربینش سالم بود و می‌تونستم ازش استفاده کنم.

بسته به اینکه بخوای دوربین رو کجا نصب کنی، ممکنه به یک پایه نگهدارنده هم نیاز داشته باشی. مثلا من چون می‌خواستم از این دوربین برای نظارت روی پرینتر سه‌بعدی استفاده کنم، یک پایه مخصوص با خود پرینتر چاپ کردم تا گوشی رو راحت به بدنه پرینتر متصل کنم. برای ابزار کار هم ممکنه به هویه، منبع تغذیه، چسب تفنگی و چند تا پیچ‌گوشتی مینیاتوری نیاز پیدا کنی.

این ابزارها مخصوصا زمانی به کارت میان که سوکت شارژ گوشی خراب شده باشه و بخوای برق رو مستقیم به برد لحیم کنی که تو مرحله بعد کامل بررسیش می‌کنیم.

+1

گوشی‌های هوشمند معمولا به دلایل مختلفی کنار گذاشته می‌شن. شاید یک مدل جدیدتر خریدی و این یکی بلااستفاده مونده، یا شاید سوکت شارژش خراب شده و ارزش تعمیر نداشته. اما تا زمانی که برد اصلی و دوربین کار می‌کنن، برای تبدیل شدن به دوربین مداربسته کاملا مناسب هستن. اگر گوشی تو سالمه و راحت شارژ می‌شه، فقط کافیه اون رو نزدیک محل نصب به یک شارژر وصل کنی و از این مرحله رد بشی.

اما اگر مثل گوشی من سوکت شارژش خراب شده، باید دست به هویه بشی. اول سعی کردم خود سوکت USB رو عوض کنم، اما چون پایه‌های قطعات SMD روی موبایل خیلی ریز هستن و لحیم‌کاریشون کار راحتی نیست، تصمیم گرفتم از یک روش بی‌دردسرتر استفاده کنم و سیم‌های تغذیه رو مستقیم به برد متصل کنم.

روش کار این‌طوریه که باید باتری رو کلا حذف کنی تا هم گوشی سبک‌تر بشه و هم خطر داغ شدن و باد کردن باتری به خاطر اتصال دائم به شارژر از بین بره.

یک کابل USB سالم بردار، سرش رو بچین و سیم‌های مثبت و منفی (معمولا قرمز و مشکی) رو لخت کن. ما به سیم‌های دیتا (سبز و سفید) تو این پروژه نیازی نداریم. قبل از اینکه سیم‌ها رو لحیم کنی، بهتره با یک منبع تغذیه تست کنی و ببینی گوشی بدون باتری و با اتصال مستقیم برق روشن می‌شه یا نه.

اگر همه‌چیز مرتب بود، سیم‌های مثبت و منفی کابل USB رو مستقیم روی پین‌های ورودی باتری روی برد اصلی لحیم کن. برای محکم‌کاری، یکم چسب حرارتی روی لحیم‌ها بریز تا با کشیده شدن سیم کنده نشن. برای اینکه کابل ضخیم USB راحت از قاب گوشی رد بشه، می‌تونی با فرز مینیاتوری یک شیار کوچیک پایین قاب پشتی بتراشی.

در نهایت گوشی رو با یک آداپتور دیواری معمولی تست کن. اگه بدون مشکل روشن شد و کار کرد، قاب گوشی رو ببند. حالا سخت‌افزار دوربین وای‌فای تو کاملا آماده‌ست!

تو این حالت گوشی همیشه بیداره و به محض اتصال به برق شروع به کار می‌کنه. استفاده از چسب دوقلو هم برای فیکس کردن مسیر کابل می‌تونه خیلی کمک‌کننده باشه تا خیالت از بابت اتصالات کاملا راحت باشه. حالا بریم سراغ نصب نرم‌افزار و تنظیمات شبکه.

اپلیکیشن‌های زیادی برای تبدیل گوشی به وب‌کم وجود دارن، اما یکی از بهترین و پایدارترین گزینه‌ها، اپلیکیشن IP Webcam هست. می‌تونی نسخه رایگانش رو از پلی استور دانلود کنی تا همه‌چیز رو تست کنی. وقتی برنامه رو باز می‌کنی با صفحه تنظیمات روبرو می‌شی. چند تا تنظیم مهم اینجا وجود داره که باید انجامشون بدی.

مهم‌ترینش بخش Login/password هست. از اونجایی که قراره تصویر دوربین رو از طریق اینترنت پخش کنیم، حتما باید یک نام کاربری و رمز عبور قوی براش تنظیم کنی تا کسی نتونه بدون اجازه به دوربینت وصل بشه.

گزینه بعدی Stream on device boot هست. تیک این گزینه رو فعال کن تا اگر برق رفت و گوشی دوباره روشن شد، دوربین به صورت خودکار و بدون نیاز به لمس صفحه شروع به کار کنه. این اپلیکیشن قابلیت‌های دیگه‌ای مثل تشخیص حرکت و روشن کردن فلش از راه دور هم داره که می‌تونی بعدا تستشون کنی.

وقتی دوربین روشن می‌شه، پایین صفحه گوشی یک آدرس IP می‌بینی (مثلا 10.0.0.21:8080). اگر فقط بخوای تصویر دوربین رو روی شبکه وای‌فای داخلی خونه خودت ببینی، کار تمومه! فقط کافیه همین آدرس رو تو مرورگر لپ‌تاپ یا گوشی شخصیت وارد کنی تا تصویر رو به صورت زنده ببینی.

اما اگر می‌خوای وقتی بیرون از خونه هستی هم به دوربین متصل بشی، باید این آدرس IP رو یک جا یادداشت کنی و بریم سراغ تنظیمات پیشرفته‌تر روی مودم.

ورود به تنظیمات مودم وای‌فای شاید برای بعضی‌ها یه کم ترسناک به نظر برسه، اما اصلا کار سختی نیست. برای اینکه بتونیم از بیرون خونه به دوربین وصل بشیم، اول باید به گوشی یک آدرس آی‌پی ثابت بدیم تا با هر بار خاموش و روشن شدن مودم، این آدرس تغییر نکنه.

معمولا آدرس ورود به تنظیمات مودم چیزی شبیه به 192.168.1.1 یا 10.0.0.1 هست. این آدرس رو تو مرورگر لپ‌تاپت تایپ کن تا صفحه ورود باز بشه. نام کاربری و رمز عبور پیش‌فرض (که معمولا هر دو admin هستن) پشت خود مودم روی یک برچسب نوشته شده.

راستی، اگر هنوز رمز عبور مودمت همون رمز پیش‌فرضه، حتما الان تو بخش تنظیمات مدیریتی تغییرش بده تا امنیت شبکه‌ت بالا بره. رمز جدید رو روی یک تکه چسب کاغذی بنویس و زیر مودم بچسبون تا یادت نره.

دلیل این کار اینه که مودم‌ها به صورت پیش‌فرض آدرس‌های آی‌پی رو به صورت موقت (DHCP) به دستگاه‌ها می‌دن و ممکنه فردا آی‌پی گوشیت عوض بشه و نتونی پیداش کنی. بعد از ورود به پنل مودم، باید دنبال بخشی بگردی که مربوط به دستگاه‌های متصل، LAN یا DHCP Allocation باشه.

تو این بخش باید آدرس مک (MAC Address) گوشیت رو تو لیست پیدا کنی و به مودم بگی که اون آی‌پی خاص (مثلا همون 10.0.0.21) رو همیشه برای این گوشی رزرو (Reserved IP) نگه داره و تنظیمات رو ذخیره کنی.

حالا که آی‌پی داخلی گوشی ثابت شد، باید به مودم بگیم که چطور این تصویر رو روی اینترنت پخش کنه. مودم مثل یک دروازه بین شبکه داخلی خونه و اینترنت دنیای بیرون عمل می‌کنه. ما باید با استفاده از قابلیتی به اسم پورت فورواردینگ (Port Forwarding)، یک تونل اختصاصی برای دوربینمون باز کنیم.

تو تنظیمات مودم دنبال منویی به اسم Advanced، NAT یا Port Forwarding بگرد. تو این بخش باید یک قانون (Rule) جدید بسازی و آدرس آی‌پی ثابت گوشی و پورتی که اپلیکیشن بهمون داده بود (مثلا پورت 8080) رو وارد کنی.

این تنظیم رو فعال و ذخیره کن. حالا برای اینکه بتونی از بیرون به دوربینت وصل بشی، باید آدرس آی‌پی عمومی (Public IP) مودمت رو پیدا کنی. تو گوگل عبارت What's my ip address رو جستجو کن تا آی‌پی اینترنتی خودت رو ببینی.

از این به بعد وقتی بیرون از خونه هستی، کافیه این آی‌پی عمومی رو به همراه پورت تو مرورگر وارد کنی (مثلا به فرمت xxx.xxx.xxx.xxx:8080). دقت کن که خیلی از مودم‌ها اجازه نمی‌دن از داخل شبکه به آی‌پی عمومی خودت وصل بشی، پس برای تست این مرحله حتما وای‌فای گوشیت رو خاموش کن و با دیتای سیم‌کارت وارد آدرس شو.

اگر تصویر همراه با صفحه درخواست رمز عبور بالا اومد، بهت تبریک می‌گم! تو موفق شدی. حالا یک سیستم مانیتورینگ آنلاین داری که کیفیت تصویرش کاملا به لنز گوشی قدیمیت بستگی داره و معمولا خیلی بهتر از دوربین‌های ارزون‌قیمت بازاره.

این بخش بیشتر یک مثال عملی از کاربردهای این دوربینه تا ایده بگیری. من شخصا این وب‌کم رو ساختم تا بتونم وقتی خونه نیستم، روند کار پرینتر سه‌بعدیم رو کنترل کنم. برای همین چند تا بازوی متحرک و قاب مخصوص طراحی کردم. این قطعات رو با خود پرینتر ساختم تا دوربین کاملا روی فریم دستگاه چفت بشه و زاویه دید عالی بهم بده.

یک نکته ایمنی هم رعایت کردم؛ یک سنسور تشخیص دود روی سقف بالای پرینتر نصب کردم. حالا وقتی سر کار هستم، صفحه دوربین رو تو پس‌زمینه سیستمم باز می‌ذارم. این‌طوری هم می‌تونم هر از گاهی به پرینت سر بزنم و هم اگر دستگاه مشکل پیدا کرد و آژیر دود روشن شد، بلافاصله از طریق میکروفون گوشی متوجه بشم.

ساخت این دوربین با وجود چالش‌هایی که داشت، یک پروژه بی‌نهایت لذت‌بخش و مفید بود. واقعا ارزشش رو داره که یک گوشی بلااستفاده رو به ابزاری تبدیل کنی که بتونه امنیت یا کنترل از راه دور رو به بهترین شکل برات فراهم کنه. امیدوارم تو هم دست‌به‌کار بشی و گوشی‌های قدیمی که تو خونه داری رو دوباره زنده کنی.

با این ترفند می‌تونی به جای هزینه کردن برای دوربین‌های مداربسته، یک سیستم مانیتورینگ عالی و بدون هزینه بسازی. اگر این دوربین وای‌فای رو برای اتاق یا محل کارت ساختی، حتما از نصبش عکس بگیر و تو اپلیکیشن آیسی‌مدار با بقیه بچه‌ها به اشتراک بذار تا از ایده‌های هم الهام بگیریم. موفق باشی!