دستگاه پرس پنیر خانگی با کمترین امکانات

اول از همه باید سراغ بدنه دستگاه بریم. من از چند تکه چوب سخت استفاده کردم چون هم مقاومه و هم ظاهر خوبی داره، اما تو می‌تونی از هر چوب سالمی که دم دستت هست استفاده کنی. یه تخته مستطیلی برای پایه اصلی و دو تا تخته باریک‌تر برای میله‌های افقی بالا و پایین برش بزن.

حالا سوراخ‌هایی رو در دو طرف هر سه تخته دریل کن. دقت کن که سوراخ‌ها دقیقا هم‌راستا باشن و اون‌قدر جا داشته باشن که میله‌های رزوه‌دار به‌راحتی ازشون رد بشن و گیر نکنن.

بعد از سوراخ‌کاری، سطح چوب‌ها رو حسابی سنباده بکش تا کاملا صاف بشن. برای پوشش نهایی فقط از روغن‌های مخصوص تخته‌کار (مثل روغن معدنی) استفاده کن و اصلا سراغ رنگ یا مواد شیمیایی نرو، چون این قطعات ممکنه با پنیر تماس پیدا کنن و همه‌چیز باید از نظر غذایی کاملا ایمن باشه.

روغن معدنی غیرسمیه و چوب رو در برابر رطوبت محافظت می‌کنه. حتی می‌تونی از باقی‌مونده این روغن برای چرب کردن تخته‌های برش آشپزخونه‌ات هم استفاده کنی.

برای اینکه آب پنیر موقع پرس شدن راحت تخلیه بشه، پایه دستگاه باید کمی از سطح میز فاصله داشته باشه. می‌تونی از پایه‌های پیچی کوچیک برای زیر تخته اصلی استفاده کنی. فقط حواست باشه ارتفاعشون طوری باشه که مهره‌های زیر دستگاه به میز برخورد نکنن.

چهار تا سوراخ تو گوشه‌های پایه اصلی دریل کن و پایه‌ها رو نصب کن. نحوه اتصالشون بستگی به مدلی داره که تهیه کردی؛ گاهی نیازه کمی اون‌ها رو کوتاه کنی یا با قلاویز جای پیچشون رو روی چوب در بیاری.

بعضی‌ها هم فقط از یه پیچ چوب ساده برای وصل کردن پایه‌ها استفاده می‌کنن که اون هم جواب می‌ده. حالا میله‌های رزوه‌دار رو دو طرف پایه قرار بده. ترتیب بستنشون از پایین به بالا این‌طوریه: مهره، واشر، تخته پایه، واشر، واشر فنری و دوباره مهره.

مهره‌ها رو محکم کن تا میله‌ها کاملا سر جای خودشون فیکس بشن. تخته‌های افقی رو روی میله‌ها قرار بده و با دست بالا و پایین ببر تا مطمئن بشی خیلی راحت و روان حرکت می‌کنن. اگه جایی گیر داشت، سوراخ‌ها رو کمی گشادتر کن تا مشکل برطرف بشه.

بریم سراغ قالب! به‌جای خریدن قالب‌های آماده، می‌خوایم خودمون یه مدل ایمن و محکم بسازیم. این قالب باید از جنسی باشه که در برابر فشار مقاومت کنه و هیچ ماده سمی هم تو ترکیباتش نداشته باشه.

بهترین گزینه برای این کار، استفاده از یه پارچ پلاستیکی ضخیم و باکیفیته. یه پارچ استوانه‌ای با قطر مناسب پیدا کن که ضخامتش بتونه فشار دستگاه رو تحمل کنه. پارچی که من انتخاب کردم قطر مناسبی داشت و پلاستیکش هم به‌اندازه کافی کلفت بود که خیالم بابت ایمنی غذایی راحت باشه.

با یه متر از بالای پارچ اندازه بگیر و یه خط دور تا دورش بکش. حالا با یه اره قسمت بالایی و دسته پارچ رو ببر تا یه استوانه تمیز و یکدست داشته باشی.

لبه‌های برش‌خورده رو با سنباده یا لبه یه خط‌کش فلزی کاملا صاف کن تا هیچ زائده‌ای باقی نمونه. استوانه رو روی میز بذار طوری که لبه برش‌خورده رو به بالا باشه.

حالا باید سوراخ‌های تخلیه آب رو روی این استوانه ایجاد کنیم. لبه دایره‌ای اون رو با مداد به 16 قسمت مساوی تقسیم کن. برای راحتی کار، اول دایره رو به 4 قسمت، بعد به 8 و در نهایت به 16 قسمت تقسیم کن.

از این علامت‌ها، با کمک یه گونیای کوچک خطوط عمودی تا پایین استوانه بکش. حالا با خط‌کش، روی این خطوط علامت‌های افقی با فاصله یکسان بزن.

برای اینکه سوراخ‌ها حالت شبکه‌ای و یکی‌درمیان داشته باشن، علامت‌های خطوط بعدی رو کمی جابه‌جا در نظر بگیر. این کار رو ادامه بده تا یه الگوی منظم روی کل بدنه پیاده بشه.

استوانه رو روی یه تیکه چوب محکم کن و با دریل، تمام این علامت‌ها رو سوراخ کن. حتما براده‌های پلاستیک و لبه‌های تیز سوراخ‌ها رو هم با دقت تمیز کن.

یکی از بخش‌های مهم این پرس، فنرها و تنظیم فشارشونه. فنرهایی که انتخاب می‌کنی باید اون‌قدر قوی باشن که قبل از فشرده شدن کامل، بتونن فشار زیادی (حدودا معادل 20 تا 25 کیلوگرم) رو تحمل کنن. پیدا کردن فنر مناسب شاید یه کم زمان ببره، پس بهتره به ابزارفروشی‌ها سر بزنی و فنرها رو با دست فشار بدی تا مقاومتشون رو بسنجی.

بعد از تهیه فنرها، باید یه درجه‌بندی (مثل خط‌کش) برای دستگاهت بسازی تا بدونی با سفت کردن مهره‌ها دقیقا چقدر فشار داری به قالب وارد می‌کنی.

برای کالیبره کردن این فشار، می‌تونی از یه ترازوی وزن‌کشی معمولی استفاده کنی. دستگاه رو موقتا باز کن و یه ساختار مشابه بساز تا بتونی ترازو رو زیرش قرار بدی. شاید این مرحله به نظر پیچیده بیاد، اما اگه قدم‌به‌قدم پیش بری خیلی ساده است.

اول فنرها رو در حالت عادی (بدون فشار) روی دستگاه بذار و فاصله بین تخته بالایی و پایینی رو اندازه بگیر و یادداشت کن. این نقطه صفر ماست که نشون میده هیچ فشاری وارد نمیشه.

حالا دستگاه رو روی ترازو بذار و مهره‌های پروانه‌ای رو اون‌قدر سفت کن تا ترازو یه عدد مشخص (مثلا 2 کیلوگرم) رو نشون بده. دوباره فاصله بین دو تخته رو اندازه بگیر. این کار رو پله‌پله انجام بده و اعدادی که به دست میاری رو تو یه جدول بنویس.

دقت کن که قبل از رسیدن به بیشترین فشار مورد نیازت، فنرها نباید کاملا فشرده بشن. اگه این اتفاق افتاد، باید فنرهای قوی‌تری تهیه کنی. بعد از تکمیل جدول، قطعات رو دوباره سر هم کن.

قالب رو روی دستگاه بذار. یه نوار مقوایی محکم بردار تا باهاش خط‌کش مخصوص خودت رو بسازی. طول این مقوا باید طوری باشه که وقتی به تخته بالایی وصلش می‌کنی، تا زیر تخته پایینی بیاد.

این مقوا رو با یه پیچ کوچیک به تخته بالایی متصل کن. حالا وقتی فنرها آزاد هستن، لبه بالایی تخته پایین رو روی مقوا علامت بزن. این همون نقطه صفر ماست.

با کمک اعدادی که تو جدول یادداشت کردی، روی این مقوا خط بکش و میزان فشار مربوط به هر فاصله رو بنویس. این‌طوری هر بار مهره‌ها رو سفت می‌کنی، دقیقا می‌دونی چقدر فشار روی پنیرت هست.

قسمت آخر کار، ساخت صفحات فشاردهنده است که قراره نیروی فنرها رو مستقیما به پنیر منتقل کنن. برای صفحه‌ای که مستقیم روی دلمه‌های پنیر قرار می‌گیره، بهتره از یه تخته‌کار پلاستیکی آشپزخونه استفاده کنی چون هم برش دادنش راحته و هم برای تماس با غذا ایمنه. کافیه یه دایره هم‌اندازه با داخل قالب روی اون بکشی.

این دایره رو با اره مویی یا عمودبر با دقت ببر و لبه‌هاش رو خوب سنباده بکش تا کاملا صاف بشه. علاوه بر این، به چند تا صفحه چوبی هم نیاز داری تا فضای خالی بین تخته دستگاه و قالب رو پر کنن و نقش انتقال‌دهنده فشار رو بازی کنن.

نکته خیلی مهم اینه که قطر این صفحه‌های چوبی باید کمی از صفحه پلاستیکی کمتر باشه. دلیلش اینه که چوب اگه رطوبت جذب کنه باد می‌کنه و ممکنه داخل قالب گیر کنه و کارت رو خراب کنه.

داشتن چند تا صفحه با ضخامت‌های مختلف بهت کمک می‌کنه تا با توجه به حجم پنیری که داری، ارتفاع رو به‌راحتی تنظیم کنی. حتی می‌تونی به‌جای صفحه‌های چوبی، موقتا از قوطی‌های کنسرو برای پر کردن فضای خالی استفاده کنی.

+2

حالا که دستگاه آماده شده، وقتشه اولین تست رو انجام بدیم و یه پنیر خوشمزه بسازیم! این مرحله جذاب‌ترین بخش کاره چون بالاخره نتیجه زحماتت رو می‌بینی. اصول تهیه انواع پنیر تقریبا یکسانه و تفاوتشون فقط تو مواردی مثل دما، زمان حرارت دادن یا هم زدن دلمه‌هاست. پس با تغییر همین پارامترهای ساده می‌تونی پنیرهای مختلفی درست کنی.

من برای شروع سراغ یه پنیر ساده رفتم که نیازی به ماه‌ها زمان برای رسیدن و جا افتادن نداره و فرداش بعد از یه شب پرس شدن، آماده خوردنه.

وقتی دلمه‌های پنیر رو طبق دستور آماده کردی، پایه دستگاه رو با یه لایه سلفون بپوشون تا تمیز بمونه و دستگاه رو داخل سینک یا یه سینی لبه‌دار قرار بده. قالب رو روی دستگاه بذار، داخلش رو با پارچه تنظیف بپوشون و دلمه‌ها رو بریز توش. کل فضای قالب با این دلمه‌ها پر میشه.

حالا لبه‌های پارچه رو روی مواد برگردون، صفحه پلاستیکی و بعد صفحه‌های چوبی رو روش قرار بده. تخته بالایی رو بذار، فنرها رو جا بزن و مهره‌ها رو تا نقطه‌ای که خط‌کش دستگاهت فشار مناسب رو نشون میده سفت کن. دستگاه رو بذار یه شب تا صبح بمونه تا آب پنیر کاملا خارج بشه. با فشرده شدن تدریجی دلمه‌ها، ممکنه لازم بشه چند بار در طول شب مهره‌ها رو کمی سفت‌تر کنی تا فشار ثابت بمونه.

صبح روز بعد، وقتی دستگاه رو باز کنی و قالب و پارچه رو برداری، با یه بلوک زیبای پنیر خانگی روبه‌رو می‌شی که خودت با دستای خودت ساختی! امیدوارم از این پروژه لذت برده باشی. حتما اپلیکیشن آیسی‌مدار رو نصب کن تا بتونی بقیه آموزش‌های جذاب و خلاقانه ما رو هم اونجا دنبال کنی و ایده‌های جدید بگیری. موفق باشی!