کالبدشکافی پلی‌استیشن ۳ سوپر اسلیم؛ نگاهی به درون کوچک‌ترین کنسول نسل هفتم

پلی‌استیشن 3 سوپر اسلیم با وجود جثه کوچیکش، سخت‌افزار قدرتمندی رو تو خودش جا داده. بیایم قبل از دست به آچار شدن، یه نگاه به مشخصات فنیش بندازیم:

← پشتیبانی از خروجی‌های تصویر HD تا رزولوشن 1080p

← خروجی صدای فراگیر LPCM 7.1ch در کنار پشتیبانی از استانداردهای Dolby Digital ،DTS و AAC

← پردازنده مرکزی معروف Cell Broadband Engine™

← پردازنده گرافیکی RSX® GPU

256 مگابایت رم اصلی از نوع XDR و 256 مگابایت حافظه ویدیویی GDDR3

← عرضه‌شده در نسخه‌های 12 گیگابایتی (حافظه فلش)، 250 و 500 گیگابایتی (با قابلیت ارتقای راحت هارد داخلی)

کنسولی که امروز روی میز کار ماست، نسخه باندل یه بازی معروف و محبوب یعنی Uncharted 3 هست. تو جعبه این باندل ارزشمند، تجهیزات زیر قرار گرفته بودن:

← کنسول پلی‌استیشن 3 سوپر اسلیم با ظرفیت 250 گیگابایت

← یک دسته بی‌سیم DualShock 3

← کابل تصویر AV کامپوزیت (متأسفانه تو این باندل خبری از کابل HDMI نیست)

← کابل برق AC

کابل USB برای شارژ و اتصال دسته

← دیسک بازی Uncharted 3: Drake's Deception (نسخه Game of the Year)

خیلی کنجکاو بودیم ببینیم سوپر اسلیم در مقایسه با مدل قبلیش یعنی نسخه اسلیم چه تفاوت‌های ظاهری و ساختاری‌ای داره. همون‌طور که انتظار می‌رفت، با اینکه اسم "سوپر" رو یدک می‌کشه، اما ابعادش خیلی لاغرتر و کوچیک‌تر شده تا فضای خیلی کمتری رو اشغال کنه. پشت هر دو کنسول شاید تو نگاه اول شبیه به هم به نظر برسه، اما نکات مهمی از بازطراحی سونی رو به ما نشون می‌ده.

اول از همه، دریچه‌های خنک‌کننده به مراتب کوچیک‌تر شدن. این یعنی احتمالا فن داخلی هم سایزش کمتر شده و سیستم به طور کلی حرارت کمتری تولید می‌کنه.

دوم اینکه چینش پورت‌ها کمی جابه‌جا شده. پس اگه برات سوال بود که آیا می‌شه مادربرد نسخه اسلیم رو تو سوپر اسلیم گذاشت، جواب منفیه!

بزرگ‌ترین تغییری که تو این مدل می‌بینیم و البته صدای خیلی از کاربرها رو هم درآورد، استفاده از یه درایو نوری با درپوش کشویی دستیه.

درپوش پلاستیکی روی درایو خیلی ظریف و نازکه. این طراحی یعنی برای عوض کردن دیسک حتما باید فضای خالی بالای کنسول داشته باشی و دیگه نمی‌تونی تو قفسه‌های تنگ تلویزیون جاش بدی.

حذف کردن مکانیزم الکترونیکی کشویی (Tray) قطعا یه ترفند هوشمندانه برای کاهش هزینه‌های تولید و کوچیک‌تر کردن ابعاد کنسول بوده؛ هرچند که از نظر حسی، اون حس پرمیوم بودن مدل‌های قبلی رو منتقل نمی‌کنه.

پایین آوردن هزینه‌های تولید به سونی کمک کرد تا حتی بعد از عرضه پلی‌استیشن 4، بتونه این کنسول رو با قیمت خیلی رقابتی و به عنوان یه گزینه اقتصادی تو بازار نگه داره.

قسمت پایینی سوپر اسلیم شباهت زیادی به نسل قبلیش داره، با این تفاوت که دیگه خبری از چراغ نشونگر وای‌فای (Wi-Fi) نیست.

البته اصلا جای نگرانی نیست؛ نبود این چراغ به این معنی نیست که کنسول وای‌فای نداره، فقط سونی تصمیم گرفته برای ساده‌سازی ظاهر، این چراغ رو حذف کنه.

جلوی دستگاه همچنان دو تا پورت USB 2.0، چراغ وضعیت هارد دیسک و یه سری لوگوی حک‌شده از جمله لوگوی معروف دیسک بلوری (Blu-ray) به چشم می‌خوره.

درپوش محفظه هارد دیسک تو لبه کناری خیلی راحت جدا می‌شه و زیرش یه پیچ چهارسوی آبی‌رنگ خودنمایی می‌کنه. بعد از باز کردن این پیچ، هارد دیسک 250 گیگابایتی ساتا (SATA II) با سرعت 5400 دور بر دقیقه، به راحتی مثل یه کشو بیرون میاد.

فقط با باز کردن یه پیچ کوچیک و تو کمتر از 5 دقیقه می‌تونی هارد کنسولت رو بیرون بیاری؛ یه طراحی فوق‌العاده برای کسایی که عاشق ارتقا دادن سیستم هستن.

یکی از بهترین ویژگی‌های پلی‌استیشن اینه که سونی دستت رو برای ارتقای حافظه باز گذاشته. می‌تونی هر هارد دیسک 2.5 اینچی لپ‌تاپی استاندارد رو بدون نیاز به فریم‌ور خاص یا قاب‌های عجیب و غریب روی دستگاهت نصب کنی.

پایه‌های لاستیکی کوچیک زیر دستگاه، سه تا از پیچ‌های قاب بیرونی رو زیر خودشون مخفی کردن. برداشتن این پایه‌ها اصلا کار سختی نیست و علاوه بر اینکه ظاهر یکدستی به زیر کنسول می‌دن، از لیز خوردنش روی میز هم جلوگیری می‌کنن.

برای رسیدن به پیچ چهارم، باید از سد برچسب هشدار ابطال گارانتی (Warranty Void) بگذری. همون‌طور که حدس می‌زنی، ما بدون معطلی این برچسب رو کندیم! وجود این‌جور برچسب‌ها نباید مانع کنجکاوی و یادگیری تعمیر دستگاهت بشه.

با استفاده از یه ابزار بازکننده پلاستیکی، پنل‌های حاشیه قاب رو خیلی سریع آزاد می‌کنیم. زیر قاب جلویی، یه برچسب هشدار دیگه هم پیدا می‌شه که البته برای ما بیشتر شبیه یه دعوت‌نامه‌ست تا هشدار! با برداشتن این پنل‌ها، به پیچ‌های اصلی که برای ورود به قلب سوپر اسلیم باید بازشون کنیم، دسترسی پیدا می‌کنیم.

حالا وقتشه! برای اینکه ببینیم سونی چه شگفتی‌هایی رو تو این مدل قایم کرده، قاب رویی دستگاه رو برمی‌داریم. جالبه که تو این طراحی جدید، یه قاب پلاستیکی داخلی دیگه، تقریبا روی تمام قطعات سخت‌افزاری رو پوشونده و ازشون محافظت می‌کنه.

بعد از برداشتن قاب بالایی، مسیرمون رو با جدا کردن درایو نوری با مکانیزم دستی ادامه می‌دیم. هر چقدر هم که به این درایو کشویی بدون موتور انتقاد وارد باشه، اما نمی‌شه انکار کرد که به خاطر ماژولار بودنش، باز کردن و تعمیرش خیلی راحت‌تر از مدل‌های قبلی شده. روی لنز لیزر دستگاه، شناسه KEM-850 PHA 0672 23020A درج شده.

خیلی‌ها از سر و صدای زیاد درایو نوری تو مدل سوپر اسلیم شکایت داشتن، برای همین تصمیم گرفتیم ببینیم سونی برای کاهش نویز چه تدبیری اندیشیده:

متوجه شدیم که درایو روی ضربه‌گیرهای لاستیکی خیلی نرمی سوار شده و اطرافش رو یه سینی پلاستیکی ضدصدا گرفته تا لرزش‌ها رو به حداقل برسونه.

با این حال، چون درپوش بالایی درایو فقط یه پلاستیک نازکه، صدای چرخش دیسک مستقیما بیرون میاد و این عایق‌بندی‌ها تو عمل خیلی نمی‌تونن جلوی صدای اصلی رو بگیرن.

ماژول منبع تغذیه (پاور) خیلی راحت از قسمت پشتی قاب جدا می‌شه. با اینکه چیدمان قطعات بیرون پاور خیلی تمیز و یکپارچه‌ست، اما دسترسی به بردهای داخل خود پاور واقعا سخته؛ چون قابش با چند تا پیچ و کلی گیره پلاستیکی محکم چفت شده.

مثل نسخه اسلیم، این منبع تغذیه هم طوری طراحی شده که از ولتاژ 100 تا 240 ولت متناوب پشتیبانی کنه تا بشه تو هر جای دنیا بدون نیاز به مبدل ولتاژ ازش استفاده کرد.

مصرف کلی انرژی هم تو این مدل بهینه‌تر شده. پاور نسخه اسلیم خروجی 12 ولت و 18 آمپر داشت، اما سوپر اسلیم به 12 ولت و 13 آمپر کاهش پیدا کرده.

در ادامه کالبدشکافی، مجموعه مادربرد و فن رو به صورت یکپارچه از قاب پایینی بیرون می‌کشیم. یه مقدار ناامیدکننده بود وقتی دیدیم برای دسترسی به فن یا هیت‌سینک‌ها، باید کل مجموعه مادربرد رو بیرون بیاریم؛ اما خب همین طراحی فشرده باعث شده دستگاه این‌قدر محکم باشه. جلوی محفظه فن، آنتن‌های مربوط به شبکه‌های وای‌فای و بلوتوث به چشم می‌خورن.

لوگوی شرکت سازنده این آنتن‌ها روشون حک شده که نشون می‌ده سونی برای تأمین قطعات ارتباطی سراغ تولیدکننده‌های تخصصی این حوزه رفته.

و حالا می‌رسیم به جذاب‌ترین بخش یعنی مادربرد! بعد از باز کردن چند تا پیچ و با کمی دقت، بالاخره موفق شدیم شیلد فلزی محافظ رو از روی برد اصلی بلند کنیم.

با یه نگاه سریع متوجه می‌شیم که مقدار خمیر سیلیکون روی پردازنده گرافیکی (GPU) مناسبه، اما روی پردازنده مرکزی (CPU) خیلی جالب و یکدست پخش نشده. این یعنی اگه اهل دست‌کاری و بهینه‌سازی باشی، می‌تونی با یه خمیر سیلیکون مرغوب، سیستم خنک‌کننده رو بهتر هم بکنی.

با چرخوندن مادربرد، نگاهی به تراشه‌های اصلی و مغز متفکر پلی‌استیشن 3 سوپر اسلیم می‌ندازیم:

← پردازنده قدرتمند Cell Broadband Engine CXD2996BGB

← حافظه‌های ویدیویی Hynix H5RS5223DFA (چهار چیپ که در مجموع 256 مگابایت رم GDDR3 رو تشکیل می‌دن)

← درایور خروجی تصویر و صدای آنالوگ Sony CXM4027 اهم

← فرستنده تصویر دیجیتال Panasonic MN8647091 برای درگاه HDMI

حافظه‌های رم اصلی ساخت Elpida (دو چیپ که مجموعا 256 مگابایت رم XDR DRAM رو ارائه می‌دن)

چند تا از آیسی‌های مهم دیگه‌ای که روی مادربرد خودنمایی می‌کنن:

← پردازنده گرافیکی Sony RSX CXD530 (معروف به Reality Synthesizer)

← تراشه یکپارچه شبکه بی‌سیم و بلوتوث Marvell Avastar

← کنترلر پل ارتباطی ورودی/خروجی Sony CXD9963GB

← حافظه فلش Macronix MX29GL128FLT2I

کنترلر درایو نوری بلوری Sony CXD5132 اهم SATA/PATA

← آنتن وای‌فای مجتمع‌شده روی برد (PCB)

با برگردوندن برد، این تراشه‌ها رو تو قسمت پشتی می‌بینیم:

← آیسی SW3-302 SCEI 1220EM42E

← آیسی BD7761EFV 227 T25

← کنترلر Intersil ISL6332 MDRZ H223BCC

← تراشه IDT 4227ANLG 1149L

کنترلر کاهنده ولتاژ Texas Instruments TPS53123

با جدا کردن فن خنک‌کننده سانتریفیوژی و دو تا هیت‌سینک، سیستم تهویه سوپر اسلیم رو کاملا باز می‌کنیم.

ابعاد و وزن فن تو این مدل، نسبت به نسل قبلی یعنی نسخه اسلیم، افت قابل‌توجهی داشته و خیلی جمع‌وجورتر شده.

تو این نسخه (که احتمالا آخرین بازطراحی PS3 بود)، سونی به جای افزایش قدرت سخت‌افزاری، تمرکزش رو گذاشته روی کوچیک‌تر، سبک‌تر و کم‌مصرف‌تر کردن همون سخت‌افزار قبلی.

امتیاز تعمیرپذیری پلی‌استیشن 3 سوپر اسلیم: '''7 از 10''' (امتیاز 10 یعنی راحت‌ترین حالت تعمیر).

← دسترسی به هارد دیسک برای تعمیر و ارتقا فوق‌العاده راحت و بی‌دردسره.

← درایو نوری بدون موتور، ساختار ماژولار و ساده‌ای داره که تعویضش رو راحت می‌کنه.

← بیشتر قطعات با ابزارهای استاندارد باز می‌شن، به جز یه پیچ تورکس امنیتی T8.

← برچسب گارانتی ممکنه مانع باز کردن دستگاه به دست کاربران عادی بشه، هرچند کندنش کار سختی نیست.

← باز کردن قاب خود منبع تغذیه سخته؛ البته معمولا نیازی به تعمیر قطعات داخلی پاور پیش نمیاد.

← برای دسترسی به فن خنک‌کننده یا هیت‌سینک‌ها، مجبوری کل مجموعه مادربرد رو بیرون بیاری.

← درپوش پلاستیکی کشویی درایو نوری حس ظریف و شکننده‌ای داره و ممکنه بر اثر استفاده زیاد آسیب ببینه. امیدواریم از این بررسی سخت‌افزاری تو رسانه آموزشی "آیسی‌مدار" لذت برده باشی. طراحی‌های فشرده همیشه چالش‌های خاص خودشون رو دارن، اما سونی تو این مدل به خوبی از پسش برومده. موفق باشی!