کالبدشکافی ایکس باکس وان اس (Xbox One S): نگاهی به قطعات داخلی

ایکس باکس وان اس نسبت به نسخه اولیه تفاوت‌های چشمگیری داره. بریم مرور کنیم که این کنسول جدید چه ویژگی‌هایی تو دل خودش جا داده:

← پردازنده گرافیکی ارتقایافته که در کنار همون تراشه هشت هسته‌ای سفارشی AMD ملقب به Jaguar از نسخه قبلی قرار گرفته.

← حافظه ذخیره‌سازی 2 ترابایتی (البته نسخه‌های 500 گیگابایتی و 1 ترابایتی هم وجود دارن).

← پورت HDMI 2.0a با قابلیت پشتیبانی از ویدیوهای 4 کیلواهم با نرخ 60 هرتز.

← منبع تغذیه داخلی که بالاخره جایگزین اون آداپتور خارجی و جاگیر شده.

فرستنده مادون قرمز (IR Blaster) برای کنترل راحت‌تر سایر دستگاه‌ها.

یه پایه نگهدارنده شیک برای قرار دادن کنسول به صورت عمودی (که البته فقط تو مدل 2 ترابایتی داخل جعبه هست).

← کنترلر بی‌سیم جدید ایکس باکس با طراحی اصلاح‌شده و بافت بهتر.

روی یکی از لبه‌های کناری ایکس باکس وان اس، یه پیام کوچیک و بامزه حک شده که بهمون یادآوری می‌کنه این کنسول تو یکی از مهم‌ترین شهرهای تکنولوژی ساخته شده؛ عبارت Hello from Seattle که یعنی سلام از سیاتل، خونه‌ی اصلی تیم مایکروسافت.

← وقتی بیشتر دقت می‌کنیم، می‌بینیم که شماره مدل این نسخه از ایکس باکس، 1681 ثبت شده.

یه تغییر جالب تو طراحی این مدل، برگشتن به دکمه‌های مکانیکی و کلیکی به جای دکمه‌های لمسی و خازنیه.

کسایی که تو خونه بچه کوچیک یا حیوان خانگی دارن، احتمالا خیلی خوب دردسر روشن شدن ناگهانی ایکس باکس وان اصلی با اون دکمه لمسی حساسش رو درک می‌کنن! این دکمه مکانیکی خیالمون رو از این بابت راحت می‌کنه.

حالا بریم سراغ پشت دستگاه. زیر اون همه سوراخ‌های تهویه، پورت‌های مختلفی ردیف شدن که به ترتیب بررسیشون می‌کنیم:

← سوکت ورودی کابل برق.

← پورت‌های خروجی (سمت چپ) و ورودی (سمت راست) HDMI.

← دو تا پورت USB 3.0 (علاوه بر اون پورتی که جلوی دستگاه قرار داره).

← خروجی مادون قرمز، پورت صدای اپتیکال و پورت شبکه Ethernet.

شاید بپرسی پس پورت کینکت (Kinect) کو؟ مایکروسافت این پورت رو کاملا حذف کرده. اگه از قبل کینکت داشتی، باید یه آداپتور تبدیل USB تهیه کنی تا بتونی ازش روی این کنسول استفاده کنی.

البته این آداپتور رو باید جداگانه تهیه کنی که خب یه هزینه اضافی رو دستت می‌ذاره.

اولین قدم واقعی برای کالبدشکافی، برداشتن برچسب پلمپ گارانتیه. اما جالبه که هیچ پیچی زیرش نیست! فقط یه گیره پلاستیکی محکم اونجا نشسته که باز کردنش یکم قلق داره.

برای باز کردن قاب، ابزارهای بازکننده پلاستیکی خیلی به کارمون میان تا بدون خط و خش انداختن روی بدنه، کار رو پیش ببریم.

درگیر شدن با این گیره‌های پلاستیکی امنیتی یکم انرژی و زور بازو می‌خواد. باید با ابزار بهشون فشار بیاریم تا از جاشون در بیان.

ما که اصلا دل خوشی از این گیره‌های پلاستیکی نداریم! باز کردنشون همیشه استرس‌زاست و ترجیح می‌دادیم مایکروسافت از همون پیچ‌های معمولی استفاده می‌کرد. بعد از کمی کلنجار رفتن و اهرم کردن، بالاخره قاب زیرین جدا می‌شه و محفظه فلزی داخلی خودش رو نشون می‌ده.

یادت باشه این گیره‌ها شاید اولش سفت باشن، اما پلاستیک بالاخره خم می‌شه یا می‌شکنه. برعکس پیچ‌های فلزی که بارها می‌شه باز و بسته‌شون کرد، این گیره‌ها ممکنه دفعه بعدی که خواستی قاب رو ببندی، دیگه مثل روز اول چفت نشن. پس موقع باز کردنشون خیلی بااحتیاط عمل کن.

یه سری پیچ سبز رنگ و نوستالژیک می‌بینیم که با حرف F علامت‌گذاری شدن و بدنه اصلی دستگاه رو به قاب بالایی متصل کردن. با باز کردن این پیچ‌ها، بخش اصلی از قاب پلاستیکی جدا می‌شه.

این رنگ سبز ما رو یاد روزهایی می‌ندازه که هویت اصلی ایکس باکس فقط با ترکیب مشکی و سبز شناخته می‌شد.

طراحی داخلی این مدل نسبت به نسل قبلی خیلی تمیزتر و یکپارچه‌تر شده و دیگه خبری از قطعاتی که انگار به زور یه گوشه جا داده شدن نیست. تنها چیزی که روی قاب پلاستیکی باقی مونده، یه سری روکش دکمه و لوگوهای سازنده‌های پلاستیک مثل سامسونگ هست.

قاب فلزی داخلی دستگاه، با اون طراحی صنعتی و محفظه‌های مشبکش، آدم رو یاد سفینه‌های فضایی تو فیلم‌های علمی‌تخیلی می‌ندازه!

با برداشتن یه لایه از پنل فلزی میانی، یه منظره فوق‌العاده از قطعات مرتب و صیقلی می‌بینیم. اونقدر تمیز چیده شدن که آدم دلش می‌خواد قاب دستگاه رو برای همیشه باز بذاره! همه قطعات مهم با شماره و برچسب مشخص شدن؛ 01، 02، 03 و 04. این یعنی شناسایی و باز کردنشون قرار نیست خیلی گیج‌کننده باشه. اما صبر کن، اون چیه که اونجا مخفی شده؟

روی براکت درایو نوری، یه طرح خیلی ریز از کاراکتر Master Chief (از بازی هیلو) حک شده که به عنوان یه ایستراگ کوچیک، حسابی طرفدارها رو سر ذوق میاره.

درست مثل نسل قبلی، برد پنل جلویی ایکس باکس وان اس هم به سمت بیرون از قاب پایینی جدا می‌شه. باز کردنش خیلی راحته. وقتی شیلد فلزی محافظ (EMI) رو از روی برد پنل جلو برمی‌داریم، یه تراشه تنها و چند تا قطعه مهم دیگه توجه‌مون رو جلب می‌کنن:

← تراشه MediaTek MT7632TUN که احتمالا یه ماژول ترکیبی وای‌فای 802.11n و بلوتوث نسخه 4.0 هست.

← سوئیچ فرکانس رادیویی GaAs SPDT ساخت شرکت Skyworks.

← دکمه مربوط به همگام‌سازی (Sync) کنترلرهای بی‌سیم.

← فرستنده مادون قرمز (IR Blaster).

سوئیچ و دکمه پاور دستگاه.

کلید مربوط به خروج دیسک (Eject).

قطعه بعدی که می‌خوایم بازش کنیم، برد وای‌فایه. با باز کردن چند تا پیچ ستاره‌ای (Torx)، این برد هم خیلی راحت و بی‌دردسر مثل برد جلویی از جاش بیرون میاد.

قرارگیری این برد تو این قسمت روی قاب، یه پیشرفت خوب نسبت به طراحی قبلی ایکس باکس محسوب می‌شه؛ چون باعث می‌شه برای رسیدن به محفظه فلزی داخلی، یه مرحله کمتر دردسر داشته باشیم.

← مدیریت ارتباط وای‌فای به عهده تراشه MediaTek MT7612UN هست که احتمالا یه ماژول وای‌فای 802.11ac محسوب می‌شه.

از اینجا به بعد، خارج کردن قطعات شبیه یه بازی فکری می‌شه؛ باید پیچ‌ها رو باز کنیم تا ببینیم کدوم قطعه اول آزاد می‌شه. جالب اینجاست که با وجود داشتن برچسب شماره 04، هارد دیسک اولین قطعه‌ایه که می‌تونیم درش بیاریم.

این شماره‌گذاری‌ها احتمالا مربوط به ترتیب مونتاژ تو کارخونه هستن، نه مراحل باز کردن و تعمیر دستگاه.

هارد دیسک استفاده شده یه مدل Seagate Spinpoint M9T با ظرفیت 2 ترابایت، سرعت 5400 دور در دقیقه، حافظه کش 32 مگابایتی و رابط SATA III هست. مشخصاتش بد نیست اما عالی هم نیست.

متأسفانه تعویض هارد دیسک توسط کاربر باعث ابطال گارانتی می‌شه و برای شناسایی هارد جدید هم به یه سری فرمت کردن‌های خاص نیاز داری که کار هر کسی نیست.

با اینکه درایو از نوع SATA III هست، اما ممکنه مادربرد دستگاه همچنان از رابط کندتر SATA II استفاده کنه. به هر حال، همیشه می‌تونی از یه هارد اکسترنال برای افزایش حافظه استفاده کنی!

دومین قطعه‌ای که خارج می‌شه، همون قطعه شماره 02 یعنی درایو نوریه. باز کردنش هم خیلی راحته! راستی اینجا هم دوباره لوگوی Master Chief روی بدنه درایو خودنمایی می‌کنه.

درایو نوری بلوری این کنسول، ساخت مشترک فیلیپس و Lite-On هست. مدل DG-6M5S که تو این کنسول قرار گرفته نسبت به نسل قبلی ارتقا پیدا کرده و مهم‌ترین ویژگیش پشتیبانی از دیسک‌های بلوری 4 کیلواهم هست.

چند تا ضربه‌گیر لاستیکی هم اطراف درایو تعبیه شده تا لرزش‌های ناشی از چرخش سریع دیسک، به بدنه و بقیه قطعات منتقل نشه و دستگاه بی‌صدا کار کنه.

حالا می‌رسیم به جذاب‌ترین بخش طراحی ایکس باکس وان اس (قطعه شماره 03)؛ یه منبع تغذیه کوچیک‌تر، بدون فن و کاملا یکپارچه که بالاخره جایگزین اون آداپتور آجری و سنگین خارجی شده! بالاخره مایکروسافت هم به کلوپ کنسول‌های با پاور داخلی پیوست!

با اینکه داخلی شدن پاور ظاهر کنسول رو خیلی بهتر کرده، اما باید در نظر داشته باشیم که تعویض یه آداپتور خارجی خیلی راحت‌تر از باز کردن کل کنسول برای تعویض پاور داخلیه. امیدواریم مایکروسافت از قطعات باکیفیتی استفاده کرده باشه تا به این زودی‌ها نیازی به تعویضش پیدا نکنیم!

این منبع تغذیه از ولتاژهای 100 تا 240 ولت پشتیبانی می‌کنه، یعنی می‌تونی کنسولت رو با خیال راحت تو هر کشوری مستقیم به پریز برق بزنی.

سوکتی که پاور رو به مادربرد متصل می‌کنه، یه کانکتور استاندارد شش پین PCIe هست؛ همون چیزی که پی‌سی گیمرها کاملا باهاش آشنا هستن و معمولا برای تامین برق کارت گرافیک استفاده می‌شه.

اوضاع تو کالبدشکافی داره حساس می‌شه، اما هنوز نمی‌تونیم سیستم خنک‌کننده رو جدا کنیم. پس اول کل مجموعه مادربرد رو با احتیاط از قاب فلزی خارج می‌کنیم.

یه براکت ضربدری شکل فنری پشت مادربرد قرار داره که هیت‌سینک رو محکم سر جاش نگه می‌داره. این براکت ایکس (X) شکل، یکی از امضاهای طراحی مایکروسافت محسوب می‌شه و از زمان ایکس باکس 360 تو همه مدل‌ها حضور داشته.

جدا کردن این براکت ایکس شکل یکم قلق و نیروی دست نیاز داره، اما با استفاده از یه پیچ‌گوشتی دوسو و کمی اهرم کردن ملایم، موفق می‌شیم آزادش کنیم.

با نزدیک شدن به مراحل آخر، وقتشه که قطعه شماره 01 یعنی سیستم خنک‌کننده (Thermal System) رو جدا کنیم. یه فن بزرگ 120 میلی‌متری رو می‌بینیم که خیلی شبیه فن‌های کیس کامپیوتره، اما پره‌های اون به صورت اختصاصی برای ایکس باکس طراحی و بهینه‌سازی شدن تا هوا رو بهتر جابجا کنن.

ایکس باکس وان اصلی هم یه سیستم خنک‌کننده قدرتمند داشت؛ مایکروسافت با این کار می‌خواسته مطمئن بشه که فاجعه خطای چراغ قرمز مرگ که تو ایکس باکس 360 به خاطر گرمای بیش از حد اتفاق می‌افتاد، دیگه هیچ‌وقت تکرار نمی‌شه.

در کنار این فن قدرتمند، یه هیت‌سینک آلومینیومی بزرگ با لوله‌های حرارتی مسی هم قرار داره که وظیفه انتقال گرما از پردازنده به فن رو به بهترین شکل انجام می‌دن. واقعا خنک‌کننده بی‌نظیریه!

حالا می‌رسیم به جذاب‌ترین بخش برای ما الکترونیکی‌ها، یعنی بررسی تراشه‌های روی مادربرد!

← تراشه اصلی مدل X949211-001 DG4001FYG87IA که شامل پردازنده هشت هسته‌ای 1.75 گیگاهرتزی جگوار AMD و پردازنده گرافیکی اورکلاک شده رادئون با فرکانس 914 مگاهرتز می‌شه.

← 16 عدد تراشه حافظه رم gDDR3 ساخت سامسونگ هر کدوم با ظرفیت 512 مگابایت، که در مجموع 8 گیگابایت حافظه رو در اختیار سیستم می‌ذارن.

← کنترلر پل جنوبی (Southbridge I/O) مدل X861949-005 برای مدیریت ورودی و خروجی‌ها.

← حافظه فلش 8 گیگابایتی از نوع eMMC NAND ساخت توشیبا.

آیسی کنترل توان NCP4205 ساخت ON Semiconductor (احتمالا کنترلر PWM برای مدیریت فازهای برق پردازنده).

تراشه تکرارکننده (Retimer) سیگنال برای پورت HDMI با سرعت 6 گیگابیت بر ثانیه ساخت Texas Instruments.

← رگولاتور ولتاژ LDO یک آمپری ساخت STMicroelectronics.

وقتی مادربرد رو برمی‌گردونیم، می‌بینیم که پشتش خبر خاصی نیست و قطعات خیلی کمی روش نصب شدن:

← کنترلر شبکه گیگابیتی مدل RTL8111HM ساخت Realtek برای مدیریت پورت شبکه Ethernet.

← آمپلی‌فایر صوتی کلاس AB دو واتی مدل ISD8104 ساخت Nuvoton.

← یه گیت منطقی AND از شرکت Texas Instruments.

← و البته پورت USB جلوی دستگاه که خیلی تنها و دور از بقیه پورت‌ها، این سمت مادربرد لحیم شده.

چند تا تراشه کوچیک دیگه هم روی برد پیدا کردیم که بد نیست نگاهی بهشون بندازیم:

← مقایسه‌کننده ولتاژ چهارگانه ساخت STMicroelectronics.

← کنترلر تامین برق حافظه ساخت Texas Instruments.

← رگولاتور ولتاژ LDO دوگانه 300 میلی‌آمپری ساخت شرکت Richtek.

← مبدل کاهنده ولتاژ (Step-down converter) با ظرفیت 7 آمپر و 18 ولت از Monolithic Power Systems.

یکی دیگه از مبدل‌های کاهنده ولتاژ از همون برند، این بار با ظرفیت 2 آمپر و 6 ولت.

رگولاتور ولتاژ LDO یک آمپری از برند ON Semiconductor.

← رگولاتور ولتاژ LDO ساخت شرکت Diodes Incorporated با خروجی 300 میلی‌آمپر.

حالا بریم سراغ کالبدشکافی کنترلر بی‌سیم! با اینکه از دیدن پیچ‌های پنهان یکم ناامید شدیم، اما خبر خوب اینه که باتری‌های کنترلر هنوز هم قابل تعویض توسط کاربر هستن و مثل بعضی از رقبا باتری داخلی و پلمپ ندارن.

با استفاده از ابزار بازکننده پلاستیکی، پنل‌های سفیدرنگ روی دسته‌ها رو جدا می‌کنیم، اما متاسفانه زیرشون با چند تا پیچ ستاره‌ای امنیتی (Torx Security) روبرو می‌شیم. تازه یه پیچ امنیتی دیگه هم زیر برچسب محفظه باتری قایم شده که باید اون رو هم باز کنیم.

با همه این اوصاف، باز کردنش باز هم بهتر از بعضی کنترلرهای چسب‌خورده است.

با برداشتن قاب پلاستیکی، یه مجموعه خیلی جمع‌وجور و منظم رو می‌بینیم که چهار تا موتور لرزشی (برای فیدبک لمسی) اطرافش قرار گرفتن.

اما وقتی می‌خوایم قطعات رو جدا کنیم، متوجه یه نکته مهم می‌شیم: قطعات داخلی با سیم به هم متصل هستن. یعنی اگه تو کار با هویه و لحیم‌کاری مهارت نداشته باشی، باز کردن این کنترلر یه ریسک بزرگه، چون همه قطعات به صورت یه مجموعه به هم متصلن. ما هم تصمیم گرفتیم قطعات رو روی میز بچینیم ولی سیم‌هاشون رو قطع نکنیم.

در واقع تغییرات این کنترلر بیشتر ظاهری بوده و طراحی داخلیش تقریبا مشابه همون کنترلر قبلی ایکس باکسه.

کالبدشکافی ما تموم شد! حالا وقتشه قطعات رو کنار هم بچینیم و به میزان تعمیرپذیری این کنسول یه نمره بدیم.

امتیاز تعمیرپذیری ایکس باکس وان اس: 8 از 10 (امتیاز 10 یعنی راحت‌ترین حالت تعمیر). بریم دلایلش رو بررسی کنیم:

← برای باز کردن کل بدنه و رسیدن به داخل کنسول فقط به چند تا ابزار ساده نیاز داری.

← طراحی ماژولار و یکپارچه داخلی باعث می‌شه قطعاتی مثل درایو نوری، فن، هیت‌سینک، منبع تغذیه و بردهای وای‌فای خیلی راحت قابل تعویض باشن.

← حذف شدن گیره‌های پلاستیکی پیچیده و پنل‌های تودرتو باعث شده باز کردن قاب این نسل خیلی راحت‌تر از نسل قبلی باشه.

← بزرگ‌ترین نقطه ضعف اینه که برای تعویض هارد دیسک، هم گارانتی باطل می‌شه و هم به یه سری ترفندهای نرم‌افزاری پیچیده برای شناساندن هارد به سیستم نیاز داری.