کالبدشکافی پیکسل ۳ ایکس ال؛ راز دوربین تکی و بریدگی بزرگ نمایشگر گوگل

قبل از اینکه دست به آچار بشیم، بیاید یه مرور سریع روی مشخصات فنی این پیکسل تازه‌نفس داشته باشیم:

← نمایشگر 6.3 اینچی OLED با رزولوشن QHD+ (1440 × 2960) و تراکم پیکسلی 523 ppi به همراه شیشه محافظ گوریلا گلس 5

← پردازندهٔ هشت هسته‌ای و 64 بیتی Qualcomm Snapdragon 845 همراه با 4 گیگابایت رم LPDDR4x

← دوربین اصلی 12.2 مگاپیکسلی مجهز به لرزشگیر اپتیکال (OIS) و فوکوس خودکار تشخیص فاز؛ به همراه دو دوربین سلفی 8.1 مگاپیکسلی

← حافظه داخلی 64 یا 128 گیگابایتی

پشتیبانی از شارژ بی‌سیم Qi

مقاومت در برابر نفوذ آب و گردوغبار با استاندارد IP68

← سیستم عامل اندروید 9.0 (Pie)

قبل از اینکه بریم سراغ قطعات داخلی، بد نیست یه نگاهی به طراحی بیرونی پیکسل 3 ایکس ال و تفاوتش با برادر کوچیک‌ترش بندازیم.

طراحی قاب پشتی خیلی شبیه به مدل قبلی به نظر می‌رسه، اما این بار کل قاب پشتی از یک شیشهٔ یکپارچه ساخته شده که بخش پایینی اون رو مات کردن تا جای اثر انگشت کمتر روش بمونه.

شیشه به هیچ وجه مقاومت آلومینیوم رو نداره. به همین خاطر، امیدواریم تعویض این قاب شیشه‌ای که احتمال شکستنش هم کم نیست، خیلی دردسر نداشته باشه.

وقتی به پنل جلویی نگاه می‌کنیم، حضور یه دوربین اضافه بالای نمایشگر حسابی جلب توجه می‌کنه. در حالی که اکثر شرکت‌ها دارن دوربین‌های پشت رو زیاد می‌کنن، گوگل مسیر متفاوتی رفته و یه لنز اولترا واید در کنار دوربین سلفی معمولی قرار داده تا عکس‌های دسته‌جمعی بهتری بگیری.

اما چیزی که فقط مخصوص نسخهٔ ایکس ال طراحی شده، همون بریدگی یا ناچ معروف بالای صفحه است که با روشن کردن نمایشگر خودنمایی می‌کنه.

بلندگوهای این گوشی طوری طراحی شدن که صدا رو مستقیم به سمت کاربر پخش می‌کنن و به همین دلیل روی فریم آلومینیومی هیچ خبری از شیار خروجی صدا نیست.

وقتی دو تا نسخه رو کنار هم می‌ذاریم، کاملا مشخصه که چرا پسوند XL رو یدک می‌کشه، هرچند از نظر زبان طراحی تفاوت دیگه‌ای با هم ندارن. درگاه شارژ USB-C، شیار سیم‌کارت و اون دکمه‌های پاور رنگی و جذاب، توی هر دو مدل سر جای خودشون نشستن و آماده به کارن.

خب، دیگه وقتشه که از ظاهر گوشی دل بکنیم و بریم سراغ قطعات داخلی. اول فکر می‌کردیم با کمی حرارت و استفاده از ابزارهای مکنده می‌تونیم نمایشگر رو جدا کنیم، اما وقتی دیدیم مقاومت می‌کنه، مجبور شدیم سشوار صنعتی رو با قدرت بیشتری وارد بازی کنیم.

به نظر می‌رسه پیکسل 3 ایکس ال هنوز هم از چسب‌های فومی استفاده می‌کنه، اما این چسب‌ها به مراتب سرسخت‌تر از اون چیزی هستن که توی مدل‌های قبلی دیده بودیم و حسابی محکم چسبیدن.

ما پیک پلاستیکی رو برداشتیم و منتظر بودیم که مجموعهٔ نمایشگر از فریم جدا بشه، اما در کمال تعجب دیدیم که قاب پشتی زودتر تسلیم شد و باز شد!

این حجم از چسبندگی و نحوهٔ باز شدن دستگاه، ما رو بیشتر یاد گوشی‌های مدرنی میندازه که به خاطر ضدآب بودن، تا خرخره پر از چسب شدن.

بعد از یه کلنجار حسابی با چسب‌هایی که خیلی بیشتر از حد انتظارمون بودن، بالاخره موفق شدیم به داخل گوشی نفوذ کنیم!

شاید گوگل فکر کرده برای رسیدن به استاندارد بالای ضدآب بودن، حتما باید این همه چسب مصرف کنه؛ ولی ما گوشی‌های دیگه‌ای رو هم دیدیم که با همین استاندارد، خیلی راحت‌تر باز می‌شن.

خوشبختانه طول فلت حسگر اثر انگشت به اندازه‌ای هست که اگه موقع باز کردن قاب پشتی کمی هیجان‌زده عمل کنی، به این راحتی‌ها پاره نشه.

نمای داخلی تقریبا همون چیزیه که انتظارش رو داشتیم: یه پد شارژ بی‌سیم براق، باتری، برد اصلی، چند تا دوربین و حسگر اثر انگشتی که روی همون قاب پشتی جا خوش کرده.

اما چیزی که کمی غافلگیرمون کرد، وجود شیلدهای فلزی روی مادربرد و یه خشاب سیم‌کارت بود که یه جایی زیر مجموعهٔ اسپیکر پنهان شده.

انگار گوگل خواسته با این پیچ‌ها ما رو بترسونه! ولی خب ما از قبل پیچ‌گوشتی تورکس و یه عالمه ابزار دیگه رو آماده کردیم تا هیچ پیچی نتونه جلومون رو بگیره.

داستان چسب‌های سرسخت همچنان ادامه داره و کویل شارژ بی‌سیم رو سفت و سخت به باتری چسبونده. اما بالاخره یه خبر خوب هم داریم!

باتری با چسب‌های کششی (Stretch-release) سر جاش محکم شده که برای تعمیرکارها یه نعمت محسوب می‌شه. یعنی اگه تکنیک کشیدنش رو درست اجرا کنی، حداقل یه شانس برای درآوردن راحت باتری داری.

راستش این چسب‌های کششی خیلی با ما راه نیومدن و موقع کشیدن پاره شدن، اما به نظر می‌رسه تو مدل معمولی پیکسل 3 وضعیتشون بهتر باشه.

مجبور شدیم برای درآوردن باتری از ترفند نخ کشیدن استفاده کنیم که متأسفانه تو این گیرودار، یه فلت ظریف که زیر باتری قایم شده بود رو پاره کردیم! احتیاط شرط عقله؛ همیشه حواست به فلت‌های مخفی باشه.

با هر دردسری که بود، باتری رو آوردیم بیرون. پیکسل 3 ایکس ال یه باتری با ظرفیت 13.2 وات‌ساعت داره. این عدد یه کوچولو از باتری 13.6 وات‌ساعتی پیکسل 2 ایکس ال کمتره.

البته این باتری هنوز هم از باتری آیفون XS مکس با ظرفیت 12.08 وات‌ساعت بزرگتره و تقریبا هم‌ردهٔ گلکسی S9 پلاس قرار می‌گیره.

بالای اون فضای خالی که قبلا خونهٔ باتری بود، یه آنتن رو درمیاریم که به عنوان شیلد محافظ روی مادربرد قرار گرفته. حالا می‌ریم سراغ قسمت پایینی گوشی و بازم باید با چسب‌ها بجنگیم تا چیزی که شبیه یه شیلد معمولی به نظر می‌رسه رو آزاد کنیم.

اما این یه تله بود! این قطعه در واقع محفظهٔ اسپیکر بود که ما موقع تلاش برای رسیدن به قطعات زیرش، اون رو از وسط باز کردیم. مراقب باش تو این تله نیفتی.

محفظهٔ اسپیکر با نوارها و چسب‌های ضدآب مهر و موم شده و برای اینکه بتونی به پورت‌های روی برد پایین دسترسی پیدا کنی، چاره‌ای نداری جز اینکه این چسب‌ها رو باز کنی.

حالا که شیلدهای محافظ رو کنار زدیم، بالاخره می‌تونیم یه نگاه دقیق به مادربرد جدیدترین پرچمدار گوگل بندازیم. وقتی برد رو بیرون می‌کشیم، محاله اون حجم زیاد خمیر سیلیکون (Thermal paste) پشت برد توجهت رو جلب نکنه. این خمیر برای انتقال حرارت از آیسی‌های پردازشی قدرتمند به فریم فلزی استفاده شده.

شاید در نگاه اول به نظر برسه که گوگل تو استفاده از خمیر سیلیکون زیاده‌روی کرده، اما یادت نره که سخت‌افزار قدرتمند، گرمای زیادی هم تولید می‌کنه و باید یه جوری خنک بشه.

این همه کلنجار رفتن با چسب‌ها حسابی خسته‌مون کرد؛ پس بیا یه کم استراحت کنیم و ببینیم روی این مادربرد چه آیسی‌هایی نصب شده:

← آیسی رم 4 گیگابایتی Micron MT53D1024M32D4DT-046 AIT:D LPDDR4X که دقیقا روی پردازندهٔ کوالکام Snapdragon 845 قرار گرفته.

← آیسی حافظهٔ 64 گیگابایتی Skhynix NAND flash

← تراشهٔ اختصاصی پردازش تصویر گوگل یعنی Pixel Visual Core

← آیسی فرستنده و گیرندهٔ فرکانس رادیویی Qualcomm SDR845

ماژول‌های تقویت‌کنندهٔ آنتن Qualcomm QPM2622 و QPM2642 برای باندهای فرکانسی پایین و بالا

آیسی ردیاب پوششی 40 مگاهرتزی کوالکام (Envelope tracker)

← آیسی مدیریت تغذیه (PMIC) ساخت کوالکام

هنوز چند تا آیسی جالب دیگه مونده که باید بهشون نگاهی بندازیم:

← تراشهٔ امنیتی اختصاصی گوگل به نام Titan M

← آیسی گیرندهٔ شارژ بی‌سیم IDT Qi

← کدک صوتی Qualcomm Aqstic

← ماژول‌های دریافت تنوع سیگنال Qualcomm QDM3670 و QDM3671

آیسی مدیریت تغذیه Qualcomm PM845

قطعهٔ Murata 1QB SS8601001 که به احتمال زیاد ماژول وای‌فای هست

← ماژول تقویت‌کننده برای باند میانی به نام Qualcomm QPM2635

قول می‌دیم این دیگه بخش آخر آیسی‌ها باشه! بیا این چند تا قطعه رو هم بررسی کنیم:

← آمپلی‌فایر صوتی Cirrus Logic CS40L20

← سنسور شتاب‌سنج و ژیروسکوپ 3 محورهٔ 16 بیتی Bosch Sensortec

← سنسور فشار Bosch Sensortec

← مبدل سیگنال آنالوگ به دیجیتال 24 بیتی Maxim Integrated

آمپلی‌فایر صوتی Cirrus Logic CS35L36

کنترلر NFC ساخت NXP Semiconductor

← آیسی مدیریت تغذیه دوم Qualcomm PM8005

حالا خیلی بااحتیاط دوربین اولترا واید جلویی رو بیرون می‌کشیم که با یه مقدار چسب ملایم به فریم متصل شده بود.

به گفتهٔ گوگل، این دوربین اضافه بهت کمک می‌کنه تا دوستای بیشتری رو توی عکس سلفی جا بدی؛ شاید بشه بهشون گفت سلفی‌های گروهی!

در مورد دوربین پشتی، گوگل باز هم روی هوش مصنوعی شرط‌بندی کرده تا یه سنسور تکی بتونه کار دو تا دوربین رو با هم انجام بده و عمق تصویر رو تشخیص بده.

به نظر می‌رسه حق با گوگل باشه. شواهد نشون می‌ده که این همون سنسور ارتقایافتهٔ سونی IMX363 هست و بقیهٔ بار پردازش تصویر روی دوش پردازندهٔ اختصاصی Pixel Visual Core قرار داره. یه میکروفون ساخت شرکت Knowles هم تو قسمت بالای قاب خودنمایی می‌کنه.

برد پایینی (Daughterboard) بدون هیچ دردسر خاصی بیرون میاد و درگاه شارژ USB-C، خشاب سیم‌کارت و یه سری قطعات مربوط به آنتن رو هم با خودش میاره. موتور ویبره یه کم برای دل کندن از جاش مقاومت می‌کرد، اما اسپاجر ما همیشه می‌تونه با یه فشار ملایم قطعات رو راضی کنه.

گفته می‌شه این موتور ویبره نسبت به سال گذشته ارتقا پیدا کرده و می‌تونه بازخورد لمسی (Haptic feedback) خیلی دقیق‌تری رو به کاربر منتقل کنه.

سنسورهای فشار لبه‌های گوشی (Strain gauges) هم که همون شکل و شمایل همیشگی خودشون رو دارن.

برای اینکه بیشتر سر از کار این گوشی دربیاریم، تصمیم گرفتیم نمایشگر رو هم کالبدشکافی کنیم. مقاومت نمایشگر خیلی بالاست، اما در برابر حرارت، صبر و کمی مهارت، هیچ شانسی نداره.

در نگاه اول، حاشیهٔ مشکی رنگ فریم باعث می‌شه فکر کنی نمایشگر تا روی فریم خم شده و لبه‌هاش منحنیه. اگه قصد باز کردنش رو داری، حواست به این خطای دید باشه!

خب خب، سورپرایز! این یه پنل ساخت سامسونگه! شایعات زیادی در مورد سازندهٔ نمایشگر بود، اما به نظر می‌رسه گوگل امسال برای پنل‌های AMOLED خودش به سراغ سامسونگ رفته.

پنل‌های سامسونگ معمولا کیفیت و دوام بالایی دارن، اما متأسفانه این نمایشگر هم مثل خیلی از گوشی‌های سامسونگ، پروسهٔ تعمیر به‌شدت سخت و پردردسری داره.

تعویض نمایشگر پیکسل 3 ایکس ال کار ظریف و پیچیده‌ایه و تو خیلی از مواقع، برای تعمیرش باید کل فریم گوشی رو هم عوض کنی.

در نهایت، یه آیسی مربوط به نمایشگر رو می‌بینیم که تک‌وتنه روی فلت تصویر نشسته:

← کنترلر تاچ Samsung S6SY761X

← آیسی حافظهٔ فلش GigaDevice GD25LQ80 8 Mb

یه آپدیت جالب برای این کالبدشکافی: ما نمایشگر برادر کوچیک‌تر یعنی پیکسل 3 رو هم بررسی کردیم. حدس بزن چی شد؟ پنل اون گوشی ساخت شرکت ال‌جی (LG Display) هست!

این دقیقا برعکس اتفاقیه که سال گذشته افتاد؛ تو مدل‌های قبلی، پیکسل 2 پنل سامسونگ داشت و نسخهٔ ایکس ال از پنل ال‌جی استفاده می‌کرد.

شایعات می‌گن ال‌جی حسابی روی تکنولوژی OLED موبایل کار کرده تا کیفیتش رو بالا ببره. واقعا کنجکاویم ببینیم پنل‌های جدید ال‌جی امسال چه عملکردی از خودشون نشون می‌دن.

خب، این هم از تمام قطعاتی که توی دل این گوشی جذاب جا خوش کرده بودن! بررسی طراحی داخلی این دستگاه به ما ثابت کرد که شرکت‌ها برای رسیدن به امکانات جدید، چقدر معماری داخلی رو پیچیده‌تر می‌کنن و چالش‌های جدیدی برای تعمیرکارها به وجود میارن.

به نظر می‌رسه طراحی پیکسل خیلی شبیه به سری گلکسی شده؛ استفاده از مجموعه‌های آنتن مشابه، باتری سرسختی که با چسب محکم شده و نمایشگری که تعویضش مکافاته.

مشکل اینجاست که برای تعویض یه نمایشگر شکسته، باید کل گوشی رو اوراق کنی. از طرفی حالا 100 درصد قاب پشتی پیکسل 3 ایکس ال شیشه‌ای شده که احتمال شکستنش رو بالا می‌بره و کار تعمیر رو پرریسک‌تر می‌کنه.

کالبدشکافی گوگل پیکسل 3 ایکس ال به ما نشون داد که با یه گوشی خوش‌ساخت اما به شدت چالش‌برانگیز برای تعمیرات طرف هستیم. باز کردن این گوشی نیازمند مهارت، حوصله و البته پذیرش ریسک شکستن قاب پشتی شیشه‌ایه.

← استفاده از پیچ‌های استاندارد تورکس و حضور چسب‌های کششی زیر باتری، از معدود نقاط قوت طراحی داخلی این گوشی برای تعمیرکارهاست.

← چسب‌کاری‌های سنگین و نوارهای آب‌بندی، شاید گوشی رو در برابر آب مقاوم کرده باشن، اما نفوذ به داخل دستگاه رو تبدیل به یه پروژهٔ سخت کردن.

← تعمیر نمایشگر نسبت به نسل‌های قبل خیلی سخت‌تر شده و برای رسیدن بهش باید تقریبا تمام دل‌ورودهٔ گوشی رو روی میز پیاده کنی.

← فراموش نکن که برای دسترسی به هر قطعه‌ای، اول از همه باید از سد قاب شیشه‌ای پشت بگذری که خودش مستعد شکستنه و تعویضش هم هزینه‌بره.

← امیدوارم از این ماجراجویی سخت‌افزاری لذت برده باشی و دیدن این حجم از مهندسی ظریف برات جالب بوده باشه.

← اگه دوست داری مهارتت رو تو شناخت قطعات بالاتر ببری و همیشه به‌روز باشی، حتما اپلیکیشن آیسی‌مدار رو به دوستای تعمیرکارت هم معرفی کن تا اون‌ها هم از این آموزش‌های تخصصی استفاده کنن!