کالبدشکافی فیرفون ۱ (Fairphone 1)؛ گشت‌وگذار در دل موبایلی که برای تعمیر شدن ساخته شد

با توجه به اهداف خاصی که شرکت سازنده داشته، فیرفون 1 قرار نیست یه غول سخت‌افزاری باشه؛ اما همچنان یه گوشی هوشمند قابل اعتماده که امکانات خوبی رو تو دلش جا داده:

← صفحه‌نمایش 4.3 اینچی با رزولوشن qHD (960 در 540 پیکسل) و تراکم پیکسلی 256 پیکسل در هر اینچ.

← پردازنده چهار هسته‌ای MediaTek MT6589M با فرکانس 1.2 گیگاهرتز که به عنوان مغز متفکر گوشی عمل می‌کنه.

← 16 گیگابایت حافظه داخلی (که با کارت microSD تا 64 گیگابایت قابل ارتقاست) به همراه یک گیگابایت حافظه رم.

← باتری 2000 میلی‌آمپر ساعتی که خبر خوب اینه: توسط خود کاربر به راحتی قابل تعویضه.

دوربین اصلی 8 مگاپیکسلی با فوکوس خودکار (شامل لرزشگیر و سنسور تصویر) تو قاب پشتی و یه دوربین سلفی 1.3 مگاپیکسلی.

← پشتیبانی از شبکه‌های وای‌فای 2.4GHz و بلوتوث نسخه‌های مختلف برای ارتباطات بی‌سیم سریع.

در پشتی باتری وزن نسبتا زیادی داره که بدون شک برای کمک به استحکام ساختاری بدنه و دوام گوشی تو استفاده‌های طولانی‌مدت طراحی شده.

با وجود محکم بودن بدنه، تو بعضی نسخه‌های اولیه، قاب خیلی راحت از گوشی جدا می‌شد. یعنی اگه گوشیت رو با کمی شتاب روی میز می‌ذاشتی، موقع برداشتنش ممکن بود قاب همون‌جا روی میز بمونه!

البته این مشکل تو نسخه‌های نهایی که به دست مشتری‌ها رسید برطرف شده و قاب پشتی خیلی محکم و مطمئن به بدنه چفت می‌شه. یه نکته جالب داخل قاب پشتی وجود داره؛ یه متن حک‌شده برای قدردانی از حامیان اولیه این پروژه که می‌گه: "این گوشی، تو و 9635 نفر دیگه فیرفون رو ممکن کردید."

اولین قطعه‌ای که بیرون میاد، همون باتری 2000 میلی‌آمپر ساعتیه که طراحیش به کاربر اجازه می‌ده خیلی راحت و بدون هیچ ابزاری عوضش کنه.

با اینکه ما تست‌های دقیق عمر باتری رو انجام ندادیم، اما شرکت سازنده ادعا می‌کنه که این باتری تا 400 ساعت تو حالت آماده‌به‌کار (Standby) دوام میاره.

برای اینکه درک بهتری از این ظرفیت داشته باشی، بیا با چند تا گوشی معروف مقایسه‌اش کنیم: مثلا آیفون 5s یه باتری 1560 میلی‌آمپر ساعتی داره که نهایتا 250 ساعت تو حالت آماده‌به‌کار روشن می‌مونه. در مقابل، گوشی گلکسی S4 سامسونگ با باتری 2600 میلی‌آمپر ساعتی، تا 300 ساعت تو این حالت دوام میاره.

حالا با استفاده از یه پیک بازکننده، خیلی آروم خارهای پلاستیکی دور فریم میانی رو آزاد می‌کنیم تا به داخل گوشی دسترسی پیدا کنیم.

سبک طراحی این فریم میانی، ما رو به شدت یاد گوشی‌های سامسونگ می‌ندازه؛ حتی قلق باز کردنش هم تقریبا تو همون سطح و اندازه‌ست.

گوشی‌های سامسونگ معمولا نمره تعمیرپذیری خوبی می‌گیرن، هرچند که نمایشگرهای پرس‌شده و گرون‌قیمتی دارن. فقط می‌تونیم امیدوار باشیم که فیرفون تو بخش نمایشگر، بیش از حد از سری گلکسی الگوبرداری نکرده باشه!

با کمترین دردسر ممکن، مادربرد رو آزاد می‌کنیم و می‌ذاریمش روی میز تا ببینیم چه خبره. دوربین پشتی 8 مگاپیکسلی خیلی راحت جدا می‌شه، اما متأسفانه چند تا از قطعات مهم مستقیما روی برد لحیم شدن:

← دوربین سلفی.

← موتور ویبره دستگاه.

← فلش ال‌ای‌دی دوربین.

← و سوکت جک هدفون.

با دیدن این قطعات لحیم‌شده، امیدواریم که تو نسخه‌های بعدی فیرفون، طراحی ماژولارتر بشه تا هزینه و دردسر تعمیرات برای کاربر پایین بیاد.

با اینکه همیشه جزئیات سخت‌افزاری این دستگاه‌ها یه راز محسوب می‌شه، اما ما مهم‌ترین آیسی‌های روی این سمت برد رو برات شناسایی کردیم:

← تراشه پردازنده ARM Cortex A7 با فرکانس 1 گیگاهرتز ساخت شرکت مدیاتک.

← حافظه فلش 16 گیگابایتی NAND ساخت SanDisk.

← تراشه ژیروسکوپ سه محوره مجهز به پردازشگر دیجیتال حرکت، ساخت InvenSense.

← آیسی Mediatek MT632 برای کنترل بخش‌های مختلف تغذیه.

حالا مادربرد رو برمی‌گردونیم تا قطعات سمت دیگه‌اش رو بررسی کنیم:

← ماژول فرستنده خطی ساخت RFMD.

← آیسی AzureWave AW-NH520 که احتمالا یه ماژول ترکیبی برای پشتیبانی از وای‌فای، بلوتوث، GPS و رادیو FM هست.

← تراشه فرستنده/گیرنده فرکانس رادیویی (RF Transceiver) مدل MT6167A ساخت مدیاتک.

← ماژول تقویت‌کننده توان ساخت Skyworks برای پشتیبانی از شبکه‌های مختلف موبایل تو باند 8 (فرکانس 880 تا 915 مگاهرتز).

دومین ماژول تقویت‌کننده توان ساخت Skyworks برای پوشش‌دهی شبکه‌های ارتباطی تو باند 1 (فرکانس 1920 تا 1980 مگاهرتز).

فقط یه قطعه مهم دیگه روی مجموعه نمایشگر باقی مونده؛ یه برد کوچیک (Daughterboard) که روش یه آنتن داخلی تعبیه شده و پدهای فنری برای اتصال اسپیکر روی اون قرار گرفته.

← با یه نگاه به پشت نمایشگر 4.3 اینچی، متوجه می‌شیم که آیسی کنترلر تاچ (صفحه لمسی) مدل FT5316DME هست.

خب، به پایان این کالبدشکافی تو تیم آیسی‌مدار رسیدیم! فیرفون 1 تونست نمره 7 از 10 رو برای تعمیرپذیری بگیره (عدد 10 یعنی راحت‌ترین حالت تعمیر). با اینکه این گوشی روی راحتی کاربر مانور زیادی داده بود، اما تو طراحی داخلی نقاط ضعف و قوت خودش رو داشت. اگه از این بررسی فنی لذت بردی، حتما اپلیکیشن آیسی‌مدار رو به دوستات معرفی کن تا اونا هم از این آموزش‌های جذاب استفاده کنن. حالا بیا دلایل این نمره رو مرور کنیم:

← باتری گوشی به ساده‌ترین شکل ممکن و بدون نیاز به هیچ ابزاری تعویض می‌شه.

← باز کردن قاب و دسترسی به قطعات داخلی واقعا آسون و بی‌دردسره.

← کلا 8 تا پیچ تو کل دستگاه وجود داره که همه‌شون از نوع استاندارد چهارسو (#000) هستن و هیچ پیچ امنیتی عجیبی به کار نرفته.

← یه نکته عالی اینه که سازنده، راهنماهای تعمیرات رایگان و متن‌باز رو در اختیار کاربرها قرار داده که کار تعمیر رو خیلی ساده‌تر می‌کنه.

← لحیم شدن چندین قطعه پرمصرف (مثل دوربین سلفی، موتور ویبره، فلش ال‌ای‌دی و جک هدفون) روی مادربرد، سختی و هزینه تعمیر این بخش‌ها رو به شدت بالا می‌بره.

← شیشه رویی به ال‌سی‌دی و فریم دستگاه پرس شده؛ این یعنی اگه شیشه بشکنه، مجبوری کل مجموعه نمایشگر رو با هزینه بالایی عوض کنی.