کالبدشکافی گوشی وان‌پلاس وان؛ رازهای طراحی اولین قاتل پرچم‌دارها

قبل از اینکه دل‌وروده این گوشی رو بیرون بریزیم، بیایم یه نگاه سریع به مشخصات فنی جذابش بندازیم:

← صفحه‌نمایش 5٫5 اینچی از نوع IPS با رزولوشن 1920 در 1080 پیکسل.

← دوربین اصلی 13 مگاپیکسلی با دیافراگم f/2.0 و فلش دوگانه، در کنار دوربین سلفی 5 مگاپیکسلی.

← پردازنده قدرتمند کوالکام Snapdragon 801 با چهار هسته پردازشی 2٫5 گیگاهرتزی.

← حافظه رم 3 گیگابایتی از نوع LPDDR3 با فرکانس 1866 مگاهرتز.

حافظه داخلی 64 گیگابایتی eMMC 5.0 (البته نسخه 16 گیگابایتی هم تو بازار وجود داره).

← پشتیبانی از وای‌فای، بلوتوث 4٫0، قابلیت USB OTG، جی‌پی‌اس و البته NFC.

سخت‌افزار واقعا چشمگیری داره، اما اینجا بخش کالبدشکافیه و ما فقط به اعداد و ارقام راضی نمی‌شیم. بریم ببینیم این قطعات چطور داخل قاب گوشی جا گرفتن و آیا تعمیر این دستگاه کار راحتیه یا قراره حسابی دردسر بکشیم.

گوشی وان‌پلاس وان که با شماره مدل A0001 شناخته می‌شه، توسط خود شرکت وان‌پلاس طراحی و تو چین مونتاژ شده. این دستگاه از یه نسخه شخصی‌سازی شده اندروید به اسم CyanogenMod 11S استفاده می‌کنه که تیم Cyanogen اون رو توسعه دادن.

شاید برات سوال باشه که چی این سیستم‌عامل رو خاص می‌کنه؟ سیانوژن یه سیستم‌عامل متن‌باز بر پایه اندرویده که امکانات و ویژگی‌هایی رو بهت می‌ده که تو نسخه‌های معمولی اندروید پیداشون نمی‌کنی و دستت رو برای شخصی‌سازی خیلی بازتر می‌ذاره.

وان‌پلاس وان دومین گوشی تو دنیاست که به‌صورت پیش‌فرض با این سیستم‌عامل عرضه شده. دیدن یه دستگاه با سیستم‌عامل کاملا متن‌باز و قفل‌نشده واقعا هیجان‌انگیزه و نشون می‌ده سازنده چقدر به آزادی عمل کاربرهاش اهمیت داده.

با دیدن این حجم از انعطاف‌پذیری نرم‌افزاری، امیدواریم سخت‌افزارش هم به همین اندازه دسترسی راحتی بهمون بده.

اگه بخوایم ابعادش رو با یکی از گوشی‌های پرفروش هم‌دوره‌اش مثل آیفون 5s مقایسه کنیم، وان‌پلاس وان با ضخامت 8٫9 میلی‌متر کمی قطورتره و با ارتفاع 152٫9 میلی‌متر، به شکل قابل‌توجهی بلندتر به نظر می‌رسه.

با اینکه نمی‌شه بهش گفت فبلت، اما خیلیا معتقدن کار کردن با این گوشی فقط با یه دست، یکم سخته؛ مگه اینکه دست‌های خیلی بزرگی داشته باشی!

خب اول بریم سراغ جعبه دستگاه. داخل جعبه یه آداپتور شارژ و یه کابل USB با طراحی خاص و جذاب قرار گرفته که به نظر می‌رسه وان‌پلاس خواسته مشکل همیشگی گره خوردن کابل‌ها رو باهاش حل کنه.

یه سوزن سیم‌کارت جالب هم تو جعبه هست که یه کاور پلاستیکی داره و می‌تونی مثل جاسوییچی آویزونش کنی. واقعا چند بار تا حالا پیش اومده که نیاز فوری به سوزن سیم‌کارت داشته باشی و آرزو کنی کاش به کلیدهات وصل بود؟

شاید خیلی کم، اما به هر حال طراحی باحالی داره. حالا با همین ابزار جذاب، خشاب سیم‌کارت رو که خیلی ظریف روی لبه گوشی مخفی شده، بیرون میاریم تا اولین قدم برای نفوذ به داخل دستگاه برداشته بشه. با درآوردن خشاب، مرزهای بیرونی این گوشی شکسته می‌شه و آماده می‌شیم بریم سراغ قاب پشتی.

حالا وقتشه ابزار بازکننده پلاستیکی رو برداریم و کار رو شروع کنیم! در نگاه اول هیچ شیار مشخصی برای باز کردن قاب دیده نمی‌شه، اما از اونجایی که وان‌پلاس قاب‌های پشتی قابل‌تعویض رو برای این مدل معرفی کرده، حدس می‌زنیم باز کردنش از پشت شروع بشه.

ابزار رو آروم وارد درز بین قاب و شاسی می‌کنیم و با کمی دقت، متوجه می‌شیم که قاب پشتی خیلی راحت و فقط با آزاد شدن چند تا خار پلاستیکی در اطراف لبه‌ها، از بدنه جدا می‌شه. دیدن قاب‌های پشتی که به این سادگی باز می‌شن، همیشه برای یه تعمیرکار لذت‌بخش و امیدواره‌کننده‌ست.

داشتن قطعاتی که راحت عوض می‌شن همیشه یه امتیاز مثبت تو تعمیرپذیری حساب می‌شه، هرچند که معمولا قاب پشتی به اندازه شیشه جلویی گوشی در معرض شکستن و آسیب دیدن نیست، اما باز هم دسترسی آسون بهش خبر خوبیه.

به محض برداشتن قاب پشتی، اولین چیزی که حسابی خودنمایی می‌کنه، باتری قرمز رنگ و غول‌پیکر 3100 میلی‌آمپر ساعتی لیتیوم‌پلیمری این دستگاهه. تو همون نگاه اول به نظر می‌رسه دسترسی به این باتری نسبت به خیلی از گوشی‌های هم‌رده‌اش راحت‌تر باشه و حجم خوبی هم داره.

خود قاب پشتی هم دست‌کمی از یه شاهکار مهندسی نداره. روی این قاب پر از مسیرهای آنتن طلایی‌رنگه که وظیفه تقویت سیگنال‌ها رو دارن.

اگه دقت کنی، می‌بینی که کنتاکت‌های فنری تو چند نقطه مختلف قرار گرفتن تا اتصال سه تا آنتن طلایی و یه آنتن برچسبی NFC رو با اطمینان کامل به برد اصلی گوشی برقرار کنن.

حالا سعی می‌کنیم با یه اسپاجر پلاستیکی کمی زیر باتری اهرم کنیم تا اون رو از جاش دربیاریم. انتظار داشتیم خیلی سریع و بی‌دردسر جدا بشه.

اما دست نگه دار! متأسفانه به این سادگی‌ها نیست. کابل اتصال باتری به برد، زیر یه پنل پلاستیکی که با پیچ محکم شده، مخفی شده و تا اون پیچ‌ها رو باز نکنیم، خبری از بیرون آوردن باتری نیست.

مشکلی نیست! پیچ‌گوشتی چهارسو رو برمی‌داریم و شروع می‌کنیم به باز کردن اولین سری از پیچ‌هایی که این پنل رو سر جاش نگه داشتن.

اما انگار وان‌پلاس دوست داره باهامون بازی کنه. گوشی چند تا پیچ مخفی داره که زیر درپوش‌های لاستیکی کوچیک پنهان شدن تا کار باز کردن رو کمی سخت‌تر کنن.

ما تو تعمیرات اصلا از این پیچ‌های مخفی زیر درپوش‌های لاستیکی دل خوشی نداریم. از اون بدتر، روی یکی از پیچ‌ها یه برچسب سفید رنگ به عنوان گارانتی چسبونده شده که با اولین چرخش پیچ‌گوشتی پاره می‌شه و نشون می‌ده که دستگاه توسط کاربر یا تعمیرکار متفرقه باز شده.

در کل تا اینجای کار باز کردن گوشی خیلی سخت نبوده، اما همین موانع کوچیک مثل پیچ‌های مخفی و برچسب‌های ضمانت، یکم روند کار رو کند و اعصاب‌خردکن می‌کنن.

بالاخره پنل داخلی رو برمی‌داریم تا به کانکتور باتری برسیم. حالا دیگه راه بازه و می‌تونیم باتری رو بدون مشکل از مدار خارج کنیم.

با کمک اسپاجر، کانکتور رو قطع می‌کنیم و باتری 3٫8 ولتی و 3100 میلی‌آمپر ساعتی لیتیوم‌پلیمری رو کاملا از گوشی بیرون میاریم تا دقیق‌تر بررسیش کنیم.

ظرفیت این باتری در مقایسه با رقبای خودش مثل گلکسی اس 5 (2800 میلی‌آمپر) و اچ‌تی‌سی وان ام 8 (2600 میلی‌آمپر) واقعا عالیه و برتری محسوسی داره.

روی باتری یه سری نوشته وجود داره که حداکثر ولتاژ شارژ رو 4٫35 ولت اعلام کرده. چند تا هشدار ایمنی هم نوشته شده که این موارد رو بهمون یادآوری می‌کنه:

← فقط از شارژرهای تأییدشده و استاندارد برای شارژ دستگاه استفاده کن.

← موقع شارژ شدن، گوشی رو تو محیطی بذار که تهویه مناسبی داشته باشه تا داغ نکنه.

← از سوراخ کردن، ایجاد اتصالی و کالبدشکافی خود باتری جدا خودداری کن چون خطر آتش‌سوزی داره.

برای اینکه بتونیم مادربرد رو از جاش دربیاریم، اول باید چند تا کانکتور مختلف رو با احتیاط از روی برد جدا کنیم تا هیچ کابلی کشیده نشه. خیلی با دقت، از یه چاقوی تعمیرات استفاده می‌کنیم تا دکمه‌های ولوم و پاور رو که به لبه‌های شاسی چسبیدن، آزاد کنیم.

با اینکه بعضی وقتا استفاده از چاقو یا تیغ برای باز کردن و برش دادن چسب‌ها کار رو راه میندازه، اما ما تو بیشتر مواقع این کار رو پیشنهاد نمی‌کنیم؛ چون یه لغزش کوچیک کافیه تا به فلت‌ها و قطعات ظریف آسیب جدی برسونی.

بالاخره همه کانکتورها جدا شدن و مادربرد آماده‌ست که بیرون بیاد... اما یه لحظه صبر کن! انگار یه کابل آنتن دیگه هم هست که درست به پشت مادربرد وصل شده و داشت از چشممون پنهان می‌موند.

خوشبختانه خیلی سریع و با یه حرکت کوچیک این کانکتور رو هم جدا می‌کنیم و برد اصلی بالاخره بدون دردسر آزاد می‌شه.

حالا که برد بیرونه، می‌تونیم دوربین‌ها رو بررسی کنیم. هر دو دوربین جلو و عقب توسط شرکت Sunny Optical Technology طراحی و ساخته شدن. ماژول دوربین پشتی با شناسه P13N05A و دوربین سلفی با شناسه P5V35A مشخص شدن. دیدن اسم این شرکت سازنده لنز برامون آشناست، چون قبلا تو پروژه‌های دیگه‌ای هم با قطعات ساخت این شرکت روبه‌رو شده بودیم.

طبق اطلاعاتی که خود وان‌پلاس منتشر کرده، دوربین اصلی 13 مگاپیکسلی این گوشی از سنسور تصویر باکیفیت Exmor IMX 214 CMOS ساخت شرکت سونی استفاده می‌کنه.

حالا بریم سراغ آیسی‌ها و تراشه‌هایی که روی برد اصلی چیده شدن و مغز متفکر این گوشی رو تشکیل می‌دن. روی این سمت برد این قطعات رو می‌بینیم:

← تراشه رم 3 گیگابایتی LPDDR3 ساخت سامسونگ. به احتمال خیلی زیاد پردازنده اسنپدراگون 801 کوالکام هم درست زیر همین آیسی رم قرار گرفته (پکیج روی هم).

← آیسی کدک صوتی ساخت کوالکام.

← سنسور AGD2 2402 WX9DR که احتمالا همون سنسور ژیروسکوپ گوشیه.

← آیسی‌های مدیریت تغذیه (PMIC) کوالکام که از قابلیت شارژ سریع Quick Charge 2.0 هم پشتیبانی می‌کنن.

تراشه 8407 CEH 05KTJ.

← تراشه B02419.

تراشه P0911 3193.

فکر کردی قطعات تموم شدن؟ اصلا این‌طور نیست! وقتی برد رو برمی‌گردونیم، با یه مجموعه کامل دیگه از آیسی‌های مهم روبه‌رو می‌شیم:

← حافظه داخلی 64 گیگابایتی eMMC 5.0 ساخت شرکت توشیبا.

← ماژول تقویت‌کننده توان (Power Amplifier) ساخت Skyworks.

← تراشه ترکیبی وای‌فای 802.11ac، بلوتوث 4٫0 و رادیو FM ساخت کوالکام.

← تراشه فرستنده و گیرنده فرکانس رادیویی (RF Transceiver) کوالکام.

ماژول Front-End شبکه وای‌فای ساخت Skyworks.

← کنترلر صفحه‌نمایش لمسی S3508A ساخت Synaptics.

حالا از مادربرد فاصله می‌گیریم و تمرکزمون رو می‌ذاریم روی مجموعه پنل جلویی دستگاه تا ببینیم اونجا چه خبره. شش تا پیچ (که دو تاشون بازم زیر درپوش‌های لاستیکی مخفی شده بودن) رو باز می‌کنیم و با یه اشاره اسپاجر، محفظه بلندگوها رو از پایین گوشی بیرون میاریم.

وان‌پلاس وان از بلندگوهای استریو ساخت شرکت یاماها استفاده می‌کنه که از طریق پین‌های فنری به مادربرد متصل می‌شن و کیفیت صدای خیلی خوبی دارن.

← درست در قسمت پایین و وسط محفظه بلندگو، یه برچسب کوچیک می‌بینیم که در واقع نشانگر نفوذ آبه (LDI). اگه گوشی آب بخوره، رنگ این برچسب عوض می‌شه تا تعمیرکار بفهمه دستگاه خیس شده.

بلند کردن فلت پورت USB به نظر کار راحتی میاد، اما وقتی دقت می‌کنیم، انگار این فلت زیر یه شکاف تو شاسی گوشی گیر افتاده. اما خوشبختانه گول خوردیم! اصلا زیر شاسی گیر نکرده بود؛ چیزی که فکر می‌کردیم یه مانع فلزیه، فقط یه نوار چسب مشکی بود. چسب رو که کندیم، فلت پورت شارژ خیلی راحت آزاد شد.

اوه نه، این کابل کوچیکی که به برد پایین وصله، انگار از زیر شاسی رد شده. با این وضعیت، درآوردن برد پایین بدون آسیب زدن به کابل غیرممکن به نظر می‌رسه... اما صبر کن، مثل اینکه بازم اشتباه کردیم! تو یه چرخش داستانی دیگه، این کابل مرموز خیلی راحت از تو شیار خودش روی شاسی بیرون میاد و هیچ گیر و گرفتی نداره.

طراحی داخلی این گوشی پر از غافلگیریه و هر لحظه یه نکته جالب بهمون نشون می‌ده. طراح‌ها سعی کردن از تمام فضاها به بهترین شکل استفاده کنن.

بالاخره برد پایینی (Daughterboard) کاملا از شاسی جدا می‌شه. این برد کوچیک، خونه همیشگی چند تا قطعه مهمه؛ از جمله موتور ویبره و میکروفون اصلی گوشی که صدای تو رو موقع مکالمه دریافت می‌کنه.

در قسمت پایینی این برد، سه تا چراغ ال‌ای‌دی قرار گرفته که وظیفه‌شون روشن کردن دکمه‌های خازنی (لمسی) پایین صفحه‌نمایشه. این ال‌ای‌دی‌ها دقیقا داخل مسیرهای هدایت نور در پایین نمایشگر قرار می‌گیرن تا نور رو یکدست پخش کنن.

قبل از اینکه بریم سراغ جدا کردن صفحه‌نمایش، بلندگوی مکالمه (Earpiece) رو که طراحی خیلی جمع‌وجوری داره، از بالای شاسی درمیاریم. این هم از مشخصات فنی این قطعه کوچیک اما مهم.

حالا وقتشه بریم سراغ بخش اصلی و سخت ماجرا. آی‌اوپنر رو گرم می‌کنیم تا با حرارت دادن به صفحه‌نمایش، چسب‌های اطرافش رو نرم کنیم.

حالا که تمام قطعات رو از روی شاسی باز کردیم، نوبت به تست یکی از رایج‌ترین تعمیرات، یعنی تعویض صفحه‌نمایش می‌رسه! بعد از اینکه لبه‌های گوشی رو حسابی حرارت دادیم، با یه پیک بازکننده، آروم به درز بین نمایشگر و شاسی نفوذ می‌کنیم و صفحه‌نمایش رو از فریم اصلی جدا می‌کنیم.

تعویض نمایشگر کار لذت‌بخشی نیست و دردسرهای خودش رو داره، اما حداقل نسبت به باز کردن صفحه‌نمایش گوشی‌هایی مثل اچ‌تی‌سی وان، کار خیلی راحت‌تریه.

روی شاسی میانی گوشی یه کد درج شده که نشون می‌ده این فریم از جنس پلی‌کربنات ترکیب‌شده با الیاف شیشه ساخته شده تا هم سبک باشه و هم مقاومت بالایی در برابر ضربه داشته باشه.

با این حال، با توجه به متریال ساختش، خیلی جای مانور و انعطاف‌پذیری نداره و باید موقع تعمیرش حسابی مراقب باشی که فریم تاب برنداره.

امتیاز تعمیرپذیری وان‌پلاس وان: 5 از 10 (عدد 10 یعنی راحت‌ترین حالت تعمیر).

← خبر خوب اینه که تو این گوشی از هیچ پیچ عجیبی استفاده نشده و همه پیچ‌ها از یک نوع استاندارد هستن که نیاز به ابزارهای خاص و گرون‌قیمت رو از بین می‌بره.

← قطعات گوشی به شکل ماژولار طراحی شدن و این یعنی اگه یه بخش خراب بشه، تعویضش خیلی هزینه نمی‌بره.

← برای نگه داشتن باتری و چند تا از کابل‌ها، از مقدار کمی چسب استفاده شده که خیلی دردسرساز نیست، اما باید مراقبش باشی.

← متأسفانه کانکتور باتری زیر یه پنل پلاستیکی که با چند تا پیچ محکم شده، مخفیه و همین موضوع تعویض یه قطعه مصرفی مثل باتری رو بیشتر از چیزی که باید، طولانی و سخت کرده.

← پنل LCD و شیشه لمسی (دیجیتایزر) به هم پرس شدن و در صورت شکستگی، باید کل مجموعه رو یکجا تعویض کنی که هزینه تعمیر رو بالا می‌بره؛ برای جدا کردنش هم حتما به حرارت نیاز داری. در نهایت، امیدوارم از این بررسی اختصاصی تو آیسی‌مدار لذت برده باشی؛ یادت نره این مطلب رو برای بقیه دوستای فنیت هم بفرستی تا اونا هم از دیدن دل‌وروده این قاتل پرچم‌دارها لذت ببرن!