کالبدشکافی آیفون ۱۱: بررسی معماری برد دولایه و رازهای دوربین دوگانه

این گوشی خوش‌رنگ شاید مدل پایه این خانواده باشه، اما برای کالبدشکافی و بررسی دقیق زیر پیچ‌گوشتی ما، هیچ‌چیزی از مدل‌های پرو کم نداره.

مثل همیشه، مشخصات روی کاغذ فقط بخشی از ماجرا رو نشون می‌دن و ما می‌خوایم بقیه داستان رو از نمای داخل ببینیم. اول بیاید یه مرور سریع روی مشخصات اصلی داشته باشیم:

← تراشه قدرتمند A13 Bionic به همراه موتور عصبی نسل سوم.

← نمایشگر 6.1 اینچی LCD از نوع Liquid Retina با رزولوشن 1792 در 828 پیکسل، پشتیبانی از True Tone و گستره رنگی P3.

← دو دوربین 12 مگاپیکسلی در پشت (عریض و فوق‌عریض) و دوربین سلفی 12 مگاپیکسلی ترکیب‌شده با سخت‌افزار TrueDepth برای Face ID.

← حافظه داخلی پایه 64 گیگابایتی (با گزینه‌های 128 و 256 گیگابایت).

پشتیبانی از شبکه‌های پرسرعت LTE، بلوتوث 5.0، NFC و Wi-Fi 6.

بهره‌مندی از استاندارد مقاومت در برابر آب و گردوغبار IP68.

شاید تو اسم این آیفون دیگه خبری از پسوند "X" نباشه، اما خوشبختانه اشعه ایکس همچنان می‌تونه از قابش عبور کنه و قبل از باز کردن پیچ‌ها، یه نمای کلی از معماری داخلش بهمون بده.

این عکس‌های اشعه ایکس واقعا کاربردین و جای‌گذاری دقیق قطعات رو مثل یه نقشه گنج بهمون نشون می‌دن تا موقع باز کردن، فلت‌ها رو اشتباهی پاره نکنیم.

علاوه بر جنبه آموزشی، این تصاویر اشعه ایکس می‌تونن یه تصویر پس‌زمینه خیلی خفن هم برای گوشیت باشن!

با یه نگاه دقیق به این عکس‌ها، می‌تونیم یه باتری مستطیلی‌شکل و یه برد دولایه نسبتا بلند رو تشخیص بدیم (به اون سوراخ‌های ریز یا همون viaها روی برد دقت کن). نکته جالب اینه که خبری از کانکتور دوم باتری نیست. در کل، ساختار داخلیش خیلی شبیه آیفون XR به نظر می‌رسه که یه سری تکنولوژی‌های مدل XS هم بهش اضافه شده.

حالا برگردیم به ظاهر بیرونی دستگاه. تو آیفون 11، اپل بالاخره کلمه نوشته شده زیر لوگو رو که تو نسل قبلی یعنی XR بود، حذف کرده و حالا فقط همون لوگوی سیب معروف، کاملا در مرکز قاب پشتی خودنمایی می‌کنه.

یه زمانی شایعه شده بود که این لوگوی وسط قاب، نشون‌دهنده جایگاه شارژ بی‌سیم معکوسه. خیلیا فکر می‌کردن می‌تونن ایرپادهاشون رو بذارن اینجا تا شارژ بشه، اما این فقط یه رویای دست‌نیافتنی تو این مدل بود!

از طرف دیگه، ماژول دوربین نسبت به نسل قبل حسابی تغییر کرده. دو تا دوربین جدید آیفون 11 روی یه برآمدگی مربعی‌شکل با لبه‌های گرد قرار گرفتن که طراحی خاصش تو زمان عرضه، کلی سر و صدا کرد و سوژه ساختن میم‌های اینترنتی شد.

معیار اینکه چی یه گوشی رو تبدیل به نسخه "پرو" می‌کنه هنوز جای بحث داره، اما یه چیز کاملا مشخصه: برای باز کردن این گوشی اصلا نیازی نیست یه تعمیرکار پرو و فوق‌حرفه‌ای باشی! روند کار خیلی سرراست طراحی شده.

روش باز کردن چسب‌های دور نمایشگر آیفون‌ها مدت‌هاست که ثابته: حرارت دادن، کشیدن پیک پلاستیکی و تکرار همین کار. فقط باید خیلی مراقب باشی که پیک رو زیاد داخل نبری تا فلت‌های حساس پاره نشن!

وقتی نمایشگر رو بلند می‌کنیم، می‌بینیم که کابل‌های صفحه نمایش همگی تو یه سمت قرار گرفتن. البته چیدمانشون به اندازه مدل‌های پرو همون سال، خیلی فشرده و یکجا نیست، اما بازم کار رو برای باز کردن راحت می‌کنه.

با اینکه آیفون 11 استاندارد ضدآب بالاتری نسبت به XR داره و چسب‌هاش محکم‌ترن، اما باز کردنش همچنان بدون دردسر خاصی انجام می‌شه و این برای طراحی داخلی یه امتیاز مثبت حساب می‌شه.

با اینکه این مدل دوربین تله‌فوتو نداره، اما سنسورها و لنزهای دوربین عریض و فوق‌عریضش دقیقا همون‌هایی هستن که تو مدل‌های پرو استفاده شدن. این یعنی سرعت شاتر بالاتر، محدوده ایزوی بهتر و البته قابلیت عکاسی تو شب (Night Mode).

تو تصاویر اشعه ایکس، لرزشگیر اپتیکال تو ماژول دوربین عریض کاملا مشخصه (اون قسمت‌های تیره در واقع آهنرباهای الکترومغناطیسی هستن). نکته خیلی خوب برای تکنسین‌ها اینه که فلت‌های ماژول TrueDepth مسیرشون عوض شده و دیگه زیر باتری گیر نکردن؛ این تغییر، دسترسی به دوربین‌ها رو خیلی سریع‌تر و راحت‌تر کرده.

حالا برد اصلی رو از روی شاسی جدا می‌کنیم تا برسیم به بخش جذاب سیلیکون‌ها و تراشه‌ها:

← تراشه APL1W85: همون پردازنده قدرتمند A13 Bionic اپل که روی رم LPDDR4X ساخت شرکت SK hynix سوار شده. با توجه به ساختار، این مدل دارای 4 گیگابایت حافظه رم هست.

← تراشه مدیریت تغذیه (PMIC) اختصاصی اپل با شماره مدل APL1092 343S00354.

← مودم اینتل 9960 P10PSM و فرستنده/گیرنده P10 406 که وظیفه ارتباطات شبکه رو بر عهده دارن.

← تراشه نقره‌ای رنگ و براق I7J9 که همون چیپ جدید U1 اپل برای موقعیت‌یابی دقیق و ارتباطات بی‌سیم هست.

تراشه وای‌فای و بلوتوث ساخت مشترک اپل و موراتا با شماره 339S00647.

کدک صوتی 338S00509 ساخت شرکت Cirrus Logic برای پردازش صدا. طراحی این برد با تراکم قطعات بالا نشون می‌ده که اپل چطور تونسته این‌همه قدرت پردازشی رو تو یه فضای نسبتا کوچیک جا بده و معماری رو بهینه‌تر کنه.

باتری مستطیلی‌شکل این گوشی با چند نوار چسب کششی روی شاسی محکم شده. متأسفانه اینجا خبری از اون طراحی راحت‌تر مدل‌های پرو برای بیرون آوردن باتری نیست. برای اینکه بتونی به چسب‌های زیر باتری دسترسی پیدا کنی و راحت بکشیشون، اول باید اسپیکر و موتور ویبره (Taptic Engine) رو باز کنی.

ما همیشه عاشق این چسب‌های کششی هستیم چون اگه درست کشیده بشن، باتری بدون دردسر جدا می‌شه؛ اما خب باز کردن قطعات اضافی تو این مدل، پروسه رو کمی طولانی‌تر می‌کنه. ابعاد باتری امسال حدود 40.8 در 96.9 در 3.9 میلی‌متره و وزنش به 44.1 گرم می‌رسه.

ظرفیت این باتری 3110 میلی‌آمپر ساعته که نسبت به آیفون XR حدود 7 درصد بیشتر شده. شاید عدد بزرگی به نظر نرسه، اما همین مقدار تو بهینه‌سازی مصرف انرژی تأثیر داره و باعث می‌شه باتری آیفون 11 شارژدهی بهتری داشته باشه.

اگه بخوایم ظرفیت رو با واحد وات‌ساعت بررسی کنیم، ظرفیت باتری از 11.16 تو نسل قبل به 11.91 وات‌ساعت تو این مدل رسیده.

این باتری مستطیلی فقط یه کانکتور داره. این موضوع نشون می‌ده که خبری از سیستم تغذیه پیچیده مدل‌های پرو (که دو تا کانکتور داشتن) تو این نسخه نیست. شاید اون کابل‌های دوگانه تو مدل پرو واقعا برای شارژ دوطرفه در نظر گرفته شده بودن که اینجا حذف شدن.

وقتی قاب پشتی کاملا خالی می‌شه، یه بار دیگه به عکس اشعه ایکس نگاه می‌کنیم که یه سری سؤالات رو تو ذهنمون به وجود میاره. با اینکه کانکتور دوم باتری وجود نداره، اما نمی‌تونیم از نگاه کردن به این کویل شارژ بی‌سیم دست بکشیم و فکر نکنیم که داستانش چیه.

اگه اپل می‌خواست قابلیت شارژ بی‌سیم معکوس رو تو این گوشی نهایی کنه، به یه باتری بزرگ‌تر و یه سیستم دفع حرارت خیلی قوی‌تر نیاز داشت؛ چون شارژ بی‌سیم معکوس انرژی زیادی هدر می‌ده و گرمای زیادی هم تولید می‌کنه. تو کالبدشکافی آیفون 11، ما هیچ‌کدوم از این سیستم‌های خنک‌کننده پیشرفته رو نمی‌بینیم.

احتمالا به خاطر همین نبود کانکتور دوم باتریه که ما اون برد کوچک و اضافی شارژ رو که تو مدل Pro Max دیده بودیم، اینجا پیدا نکردیم.

← در نهایت، درست مثل نسخه‌های پرو، تصاویر اشعه ایکس بهمون نشون می‌دن که آنتن‌های مربوط به چیپ UWB با دقت و ظرافت خاصی داخل قاب پشتی جاسازی شدن.

خب، اینم از بررسی داخلی این مدل خوش‌رنگ اپل!

اگه بخوایم کل این بررسی رو جمع‌بندی کنیم:

مهم نیست مدل گوشی پرو باشه یا معمولی، اپل تو تمام لاین‌آپ این سال از بردهای دولایه و فشرده استفاده کرده تا بیشترین استفاده رو از فضای داخلی ببره. برخلاف مدل‌های پرو که ارتقای باتری چشمگیری داشتن، نسخه معمولی آیفون 11 فقط یه افزایش جزئی 7 درصدی رو تجربه کرده.

اما در عوض، این گوشی دوربین فوق‌عریض جدید و سخت‌افزار موقعیت‌یابی UWB رو دقیقا مثل برادرهای گرون‌قیمتش دریافت کرده؛ هرچند معمای شارژ بی‌سیم معکوس تو این مدل حل‌نشده باقی موند.

حالا طراحی داخلی این دستگاه چقدر برای باز و بسته شدن بهینه‌ست؟ تو بخش آخر یه نگاهی به امتیاز طراحی سخت‌افزاریش می‌ندازیم.

کالبدشکافی آیفون 11 هم به پایان رسید و دیدیم که اپل با یه مهندسی هوشمندانه، امکانات سطح بالا رو تو یه شاسی آشنا جا داده. تو بررسی‌های تیم آیسی‌مدار، این گوشی تونست امتیاز 6 از 10 رو برای طراحی ماژولار و دسترسی به قطعات بگیره (عدد 10 یعنی راحت‌ترین حالت). اگه از این سبک نگاه به داخل گجت‌ها لذت می‌بری، حتما لینک این مقاله رو برای دوستات که عاشق سخت‌افزارن بفرست تا اونا هم با دنیای مدارها آشنا بشن. حالا بیاید دلایل این امتیاز رو مرور کنیم:

← طراحی هوشمندانه نمایشگر باعث شده تعویض این قطعه که معمولا بیشترین آمار خرابی رو داره، نسبت به خیلی از دستگاه‌های دیگه راحت‌تر انجام بشه.

← برای دسترسی به صفحه نمایش، نیازی به جابه‌جایی قطعات سخت‌افزاری پیچیده برای حفظ قابلیت Face ID نیست.

← ما همیشه پیچ‌ها رو به چسب ترجیح می‌دیم، اما استفاده از پیچ‌های بسیار ریز و مخصوص اپل، باز کردن گوشی رو بدون ابزار خاص سخت می‌کنه.

← استاندارد بالای ضدآب بودن یعنی گوشیت در برابر مایعات ایمن‌تره، اما همین چسب‌های قوی پروسه باز کردن رو زمان‌برتر می‌کنن.

← استفاده از شیشه در پشت و جلوی دستگاه یعنی شانس شکستن قاب دوبرابره؛ و برای دسترسی به شیشه پشتی باید کل شاسی گوشی کاملا خالی بشه.