کالبدشکافی آیفون 13 پرو؛ جراحی دوربین‌های غول‌پیکر و کشف راز ناچ کوچک اپل

با اینکه نسخه‌های معمولی و مینی هم یه سری پیشرفت‌ها داشتن، اما آیفون 13 پرو تمام تکنولوژی‌های جدید این نسل رو یکجا جمع کرده. بیا ببینیم روی میز کالبدشکافی چه مشخصاتی منتظرمونه:

← تراشه A15 Bionic با گرافیک 5 هسته‌ای جدید، پردازنده مرکزی 6 هسته‌ای و موتور عصبی 16 هسته‌ای.

← نمایشگر 6.1 اینچی Super Retina XDR OLED با رزولوشن 2532 در 1170 پیکسل و پشتیبانی از تکنولوژی رفرش‌ریت تطبیقی ProMotion.

← سیستم دوربین سه‌گانه 12 مگاپیکسلی شامل لنز اولتراواید (f/1.8)، لنز واید (f/1.5) و تله‌فوتو با زوم 3 برابری (f/2.8) در کنار سنسور تشخیص عمق LiDAR.

← حافظه رم 6 گیگابایتی و فضای ذخیره‌سازی از 128 گیگابایت تا 1 ترابایت.

پشتیبانی از شبکه‌های 5G، وای‌فای 6، بلوتوث نسخه 5، تراشه Ultra Wideband و NFC.

پشتیبانی از شارژ بی‌سیم مگ‌سیف (MagSafe) با توان 15 وات.

← گواهی IP68 برای مقاومت بالا در برابر نفوذ آب و گردوغبار.

در مقایسه با نسخه غول‌پیکر مکس، این مدل پرو دقیقا سایز مناسبی برای کالبدشکافی داره. البته تو دنیای مهندسی موبایل، اندازه مهم نیست؛ مهم اینه که قطعات چطور چیده شدن!

شاید یه روزی آیفون‌ها انقدر پیشرفته بشن که یکی از دوربین‌هاشون مستقیما عکس اشعه ایکس بگیره، اما تا اون موقع برای دیدن داخل گوشی قبل از باز کردنش، از تصاویر اشعه ایکس استفاده می‌کنیم.

تو تصویر اشعه ایکس، باتری L شکل رو می‌بینیم که از هر میلی‌متر فضای موجود استفاده کرده. آخرین باری که این باتری‌ها رو دیدیم، اپل هنوز برای نام‌گذاری گوشی‌هاش از حروف استفاده می‌کرد (مثل XS).

آهنرباهای تثبیت‌کننده سنسور دوربین (Sensor-Shift)، بردهای منطقی خیلی کوچیک و موتور هپتیک (Taptic Engine) که به نظر یکم متفاوت میاد هم کاملا مشخصن.

از بیرون که نگاه می‌کنی، آیفون 13 پرو نسبت به نسل قبل یکم ضخیم‌تر و تپل‌تر شده. برآمدگی دوربین انقدر بزرگ شده که وقتی گوشی رو روی میز می‌ذاری، کاملا لق می‌زنه.

امیدواریم این چند میلی‌متر ضخامت بیشتر برای لنزها، کیفیت عکاسی رو انقدر بالا ببره که این طراحی ناجور روی میز رو توجیه کنه!

خوشبختانه ما هفته‌ها روی باز کردن آیفون 12 پرو تمرین کردیم و حالا آیفون 13 پرو هم همون مکانیزم عالی رو به ارث برده. نمایشگر گوشی دقیقا مثل یه کتاب باز می‌شه؛ البته یه کتابی که لبه‌هاش حسابی چسبناک شده!

به محض باز کردن گوشی، با یه سری سورپرایز و لیبل‌های جذاب روی فلت‌ها روبه‌رو می‌شیم. انگار اپل می‌دونسته ما قراره دل‌وروده این گوشی رو بیرون بکشیم.

شاید بپرسی: مگه قرار نبود این گوشی‌ها دیگه توسط افراد متفرقه باز نشن؟ خب ما همیشه یه راهی پیدا می‌کنیم!

برای شروع، متوجه می‌شیم که فلت‌های تصویر و تاچ (دیجیتایزر) با هم یکی شدن. فلت سنسور بالایی هم خودش رو کشیده بالا و یه گوشه قرار گرفته (که به‌شدت نازک و کوتاه طراحی شده و باید خیلی مراقبش باشی).

موتور هپتیک (Taptic Engine) از نظر ابعاد نسبت به نسل قبل کوچیک‌تر به نظر می‌رسه، اما در واقع سنگین‌تر و متراکم‌تر شده! وزن این قطعه 6.3 گرمه، در حالی که تو آیفون 12 پرو 4.8 گرم بود.

بیا آیفون 13 پرو (سمت چپ) رو با آیفون 12 پرو (سمت راست) مقایسه کنیم. اولین چیزی که توجه رو جلب می‌کنه اینه که اسپیکر مکالمه دیگه روی نمایشگر سوار نیست! این یعنی تعویض نمایشگر راحت‌تر شده، اما تعویض اسپیکر مکالمه حسابی رو اعصاب می‌ره (جلوتر بهت می‌گم چرا). دومین تفاوت، کم شدن تعداد فلت‌هاست. اپل تصمیم گرفته طراحی رو یکپارچه‌تر کنه.

بررسی‌ها نشون می‌ده که اپل تو سری آیفون 13 از پنل‌های اولد با تاچ یکپارچه استفاده کرده. یعنی لایه تاچ و لایه تصویر با هم ترکیب شدن که باعث می‌شه ضخامت کمتر بشه، هزینه تولید بیاد پایین و تعداد کابل‌هایی که ممکنه پاره بشن هم کمتر بشه. یه طراحی مهندسی عالی!

ناچ (بریدگی بالای نمایشگر) تو آیفون 13 پرو حدود 20 درصد نسبت به نسل قبل باریک‌تر شده. چطور؟ اپل اومده سنسور نورافکن مادون قرمز (Flood Illuminator) و پروژکتور نقطه‌ای (Dot Projector) سیستم فیس‌آیدی رو تو یه ماژول واحد ادغام کرده.

ما هم می‌تونیم مثل اپل روی سوژه‌هامون فوکوس سینمایی کنیم! تو این نما، سنسور LiDAR داره با تعجب به سه تا لنز دوربین خیلی بزرگ نگاه می‌کنه.

برخلاف نسخه‌های معمولی آیفون 13، چیدمان دوربین‌های پرو تغییری نکرده، اما لنزها به‌طرز چشم‌گیری بزرگ‌تر و قطورتر از آیفون 12 پرو شدن. این یعنی سنسورها فضای بیشتری می‌خوان.

این دوربین‌های غول‌پیکر طوری طراحی شدن که بیشترین میزان نور رو جذب کنن تا تو تاریکی عکس‌های بی‌نظیری ثبت بشه. مهندسی اپل برای قرار دادن این لنزها تو یه شاسی موبایل واقعا تحسین‌برانگیزه.

دلیل اون برآمدگی عجیب‌وغریب پشت گوشی همینه. این لنزها دارن تمام تلاششون رو می‌کنن تا به ستاره‌ها برسن و هر چی نور هست رو شکار کنن!

برای رسیدن به باتری، اول باید اسپیکر پایینی و موتور هپتیک رو با پیچ‌گوشتی باز کنیم و از سر راه برداریم. چسب‌های کششی زیر باتری مثل همیشه کارمون رو راحت می‌کنن، فقط کاش دسترسی به سر این چسب‌ها یه کم راحت‌تر بود تا موقع کشیدن پاره نشن.

این باتری L شکل، ظرفیتی معادل 11.97 وات‌ساعت داره که پیشرفت خیلی خوبی نسبت به باتری 10.78 وات‌ساعتی آیفون 12 پرو محسوب می‌شه. البته جالبه بدونی آیفون 13 معمولی باتری 12.54 وات‌ساعتی مستطیلی داره!

یکی از دلایل شارژدهی فوق‌العاده این گوشی، همون نمایشگر جدید ProMotion هست که رفرش‌ریت رو کم و زیاد می‌کنه و باعث می‌شه باتری خیلی بهینه‌تر مصرف بشه.

با وجود این ارتقا، باتری آیفون هنوزم در برابر باتری‌های غول‌پیکر اندرویدی مثل شیائومی می 11 (17.8 وات‌ساعت) کوچیک به نظر می‌رسه.

خبر خوب برای تعمیرکارها! با وجود شایعاتی که می‌گفتن باتری‌های امسال قابل تعویض نیستن، ما تست کردیم و دیدیم که تعویض باتری کاملا با موفقیت انجام می‌شه و گوشی کار می‌کنه.

البته اپل هنوز دست از اون پیام‌های هشداردهنده برنداشته و بعد از تعویض، پیغام قطعه غیرمجاز رو می‌بینی. اما نذار این چیزا ناامیدت کنه، با قدرت به تعمیر ادامه بده!

مادربرد دولایه امسال حتی از قبل هم کوچیک‌تر شده و خبر بد اینه که خشاب سیم‌کارت مستقیما روی برد لحیم شده (که تعمیرش رو سخت می‌کنه). به هر حال، بیا ببینیم روی لایه اول این برد چه تراشه‌هایی نشستن:

← تراشه اصلی Apple A15 Bionic (APL1W07) که دقیقا زیر رم 6 گیگابایتی LPDDR4X ساخت SK Hynix پنهان شده.

← تراشه پهنای باند فوق‌عریض (Ultra-wideband) اپل با مدل U1.

← آیسی مدیریت تغذیه اختصاصی اپل با شماره APL1098.

← ماژول فرانت‌اند (پردازش سیگنال) ساخت Skyworks مدل SKY58276-17.

یه ماژول فرانت‌اند دیگه از Skyworks مدل SKY58271-19.

آیسی مدیریت تغذیه اپل با پارت‌نامبر 338S00770-B0.

← آیسی مدیریت انرژی ساخت STMicroelectronics مدل STB601A05.

برای دیدن لایه دوم این ساندویچ سیلیکونی، باید از هیتر استفاده کنیم تا لایه‌ها از هم جدا بشن. اینم از تراشه‌های پنهان داخل مادربرد:

← حافظه 128 گیگابایتی فلش NAND ساخت Kioxia.

← مودم 5G ساخت کوالکام مدل SDX60M.

← فرستنده و گیرنده امواج 5G که احتمالا مدل SDR868 کوالکام هست.

← ماژول وای‌فای و بلوتوث USI با شماره 339S00761.

ماژول فرانت‌اند ساخت Broadcom مدل AFEM-8215.

کنترلر NFC ساخت NXP Semiconductor مدل SN210 ولت. چیدمان این همه قطعه حساس تو یه مساحت به این کوچیکی، هنر مهندسی اپل رو تو طراحی بردهای موبایل نشون می‌ده.

در قسمت بالای شاسی، اسپیکر مکالمه رو می‌بینیم که حالا از روی نمایشگر به اینجا منتقل شده و یه مجرای کوچیک برای هدایت صدا به سمت بیرون داره. این اسپیکر بین دوربین سلفی و سنسورهای فیس‌آیدی جا خوش کرده.

با اینکه این طراحی در نگاه اول جالبه، اما یه مشکل بزرگ داره! یکی از پیچ‌های این اسپیکر دقیقا زیر مادربرد گیر افتاده. یعنی اگه اسپیکر مکالمه خراب بشه، مجبوری کل مادربرد رو باز کنی تا بتونی عوضش کنی! این یه کابوس برای تعمیرکارهاست.

علاوه بر این، فلت‌های دوربین سلفی هم زیر همین اسپیکر قرار گرفتن. یعنی دسترسی به سنسورهایی که باعث کوچیک شدن ناچ شدن، اصلا کار راحتی نیست.

بعد از برداشتن قطعات بزرگ، یه آنتن تو قسمت فلزی شاسی می‌بینیم که احتمال خیلی زیاد مربوط به تکنولوژی پهنای باند فوق‌عریض (UWB) برای شبکه Find My هست.

برگردیم سراغ دوربین سلفی و فیس‌آیدی؛ امسال پروژکتور نقطه‌ای از لبه به وسط ماژول منتقل شده، اما یه راز مهم تو دل خودش داره.

سنسور نورافکن مادون قرمز (Flood Illuminator) که قبلا روی نمایشگر بود، حالا با پروژکتور نقطه‌ای ترکیب شده و یه ماژول دوکاره رو تشکیل دادن.

با این طراحی، نمایشگر کاملا از سخت‌افزار فیس‌آیدی جدا شده. احتمالا الان با خودت می‌گی: "چه عالی! تعویض نمایشگر و فیس‌آیدی الان خیلی راحت‌تر شده." خب، زود قضاوت نکن!

اوایل عرضه این گوشی، اپل یه تله نرم‌افزاری عجیب گذاشته بود. اگه نمایشگر رو عوض می‌کردی، حتی با اینکه سنسورهای فیس‌آیدی رو دست نزده بودی، فیس‌آیدی کلا از کار می‌افتاد! اپل یه قفل سریال‌نامبر بین نمایشگر و برد گذاشته بود.

خلاصه که تعویض ال‌سی‌دی خارج از نمایندگی‌های اپل باعث می‌شد فیس‌آیدی رو برای همیشه از دست بدی.

اما خبر خوب! تو آپدیت iOS 15.2 اپل بالاخره کوتاه اومد و این مشکل رو حل کرد. الان می‌تونی بدون از دست دادن فیس‌آیدی، نمایشگر آیفون 13 رو عوض کنی.

البته همچنان اون پیام رو اعصاب "Important Display Message" رو تو تنظیمات می‌بینی که بهت یادآوری می‌کنه قطعه جدید توسط اپل تأیید نشده.

هشدار ایمنی: این ویدئو و تصاویر ممکنه شامل نورهای چشمک‌زن باشن که برای افراد حساس مناسب نیست.

می‌خوای بدونی چطور مطمئن شدیم که سنسورها تو ناچ ادغام شدن؟ با استفاده از دوربین مادون قرمز (IR) عملکرد سنسورهای فیس‌آیدی رو تست کردیم!

تو این بررسی مشخص شد که در آیفون 13 پرو، برخلاف نسل قبلی، هم پروژکتور نقطه‌ای و هم نورافکن مادون قرمز دقیقا دارن از یه نقطه واحد شلیک می‌شن. این یه ترفند مهندسی هوشمندانه برای کوچیک کردن ناچ بوده.

کالبدشکافی فیزیکی ما تو همین مرحله به پایان می‌رسه، اما اگه دلت می‌خواد جزئیات بیشتری از قرارگیری پیچ‌ها و اتصالات ریز ببینی، تصاویر اشعه ایکس بهترین راهنمای تو هستن.

با اینکه ظاهر گوشی خیلی آشنا بود، اما تو دلش اتفاقات جدید زیادی افتاده بود. چیزهایی که تا اینجا دیدیم: یه نمایشگر جذاب که علاوه بر تکنولوژی ProMotion، لایه‌های تصویر و تاچ رو یکپارچه کرده بود. اسپیکر مکالمه که از روی ال‌سی‌دی به روی شاسی منتقل شده بود تا ناچ کوچیک‌تر بشه و تعویض پنل راحت‌تر باشه. بازگشت شکوهمندانه باتری L شکل به یه آیفون سایز استاندارد (غیر مکس).

و البته اون داستان‌های عجیب قفل نرم‌افزاری قطعات که حق تعمیر رو حسابی به چالش کشیده بود. حالا با همه این تفاسیر، بیا ببینیم این پرچم‌دار اپل تو بحث تعمیرپذیری چه نمره‌ای می‌گیره.

آیفون 13 پرو تونست از مقیاس تعمیرپذیری ما امتیاز 6 از 10 رو بگیره (نمره 10 یعنی راحت‌ترین حالت برای تعمیر):

← تعویض نمایشگر و باتری (که معمول‌ترین تعمیرات هستن) تو طراحی جدید در اولویت قرار گرفتن و راحت‌تر باز می‌شن.

← بیشتر قطعات داخلی ماژولار هستن و به راحتی می‌شه اونا رو تعویض کرد.

← وجود انواع و اقسام پیچ‌ها با سایزهای مختلف، کار تعمیر رو بی‌دلیل سخت کرده، هرچند که حداقل از چسب‌های عجیب‌وغریب بهترن.

← چسب‌های ضدآب باز کردن گوشی رو سخت می‌کنن، اما در عوض از گوشی در برابر آب‌خوردگی‌های گرون‌قیمت محافظت می‌کنن.

← استفاده از شیشه در پشت و جلوی گوشی، احتمال شکستگی رو دو برابر می‌کنه و هنوزم هیچ راه آسونی برای تعویض شیشه پشتی وجود نداره.

← جفت‌سازی نرم‌افزاری قطعات (مثل داستان فیس‌آیدی) تعمیرات رو خیلی پیچیده می‌کنه و اعتبار تعمیرکارهای مستقل رو زیر سؤال می‌بره. امیدوارم از این کالبدشکافی لذت برده باشی. اگه دلت می‌خواد آموزش‌های بیشتری ببینی و با دنیای تعمیرات حرفه‌ای بیشتر آشنا بشی، حتما اپلیکیشن آیسی‌مدار رو نصب کن و به جمع ما بپیوند!