کالبدشکافی مک‌بوک پرو ۱۵ اینچ رتینا (۲۰۱۲)؛ نگاهی به اولین نسل رتینا

دیگه نیازی نیست علاقه‌مندان به سخت‌افزار برای دیدن داخل مک‌بوک پرو جدید منتظر بمونن. اما قبل از باز کردنش، بیا ببینیم چه چیزی باعث شده این لپ‌تاپ تا این حد تو دنیای تکنولوژی سروصدا به پا کنه:

← صفحه‌نمایش 15.4 اینچی رتینا با پنل IPS، نور پس‌زمینه ال‌ای‌دی، رزولوشن خیره‌کننده 2880 در 1800 (تراکم 220 پیکسل در اینچ) و روشنایی 300 نیت.

← پردازنده قدرتمند Intel Core-i7 از خانواده Ivy Bridge با پشتیبانی از Turbo Boost و گرافیک مجتمع Intel HD Graphics 4000.

← حافظه رم 8 یا 16 گیگابایتی از نوع DDR3L با فرکانس 1600 مگاهرتز.

← پردازنده گرافیکی مجزا NVIDIA GeForce GT 650M با یک گیگابایت حافظه اختصاصی GDDR5.

و یک باتری عظیم 95 وات‌ساعتی که اپل ادعا می‌کنه تا 7 ساعت وب‌گردی رو جواب می‌ده (هرچند پردازنده پرمصرف و سیستم‌عامل‌های مدرن می‌تونن این زمان رو به شدت کاهش بدن).

یه نگاه سریع به لبه‌های کناری مک‌بوک پرو رتینا نشون می‌ده که پورت‌ها هم حسابی تغییر کردن. در سمت چپ این موارد رو می‌بینیم:

← پورت شارژ جدید MagSafe 2 که باریک‌تر شده.

← دو عدد پورت پرسرعت Thunderbolt.

← یکی از دو پورت USB 3.0 دستگاه.

← جک 3.5 میلی‌متری استاندارد هدفون.

در سمت راست هم کارت‌خوان SD، پورت دوم USB 3.0 و یک خروجی کامل HDMI قرار گرفته. نکته جالب اینه که در هر دو طرف لبه‌ها، شیارهایی برای ورود هوای سیستم خنک‌کننده جدید تعبیه شده که جلوتر بیشتر راجع بهش حرف می‌زنیم.

طراحی جدید نمایشگر و حاشیه‌های بسیار باریک اون باعث شده تا دیگه جایی برای نوشتن لوگوی معروف "MacBook Pro" زیر صفحه‌نمایش باقی نمونه.

اما نگران نباش! اپل این لوگو رو به قاب پشتی (زیر دستگاه) منتقل کرده. پس اگه کسی شک کرد که لپ‌تاپت واقعا مک‌بوک پرو هست، کافیه برش گردونی تا لوگو رو بهش نشون بدی.

← تمام این تغییرات و ارتقاها باعث شده تا اپل یک مدل نامبر کاملا جدید برای این دستگاه در نظر بگیره: A1398.

معرفی یک مدل نامبر جدید از طرف اپل همیشه اتفاق هیجان‌انگیزی برای تعمیرکارهاست، چون نشون‌دهنده یک بازطراحی اساسیه!

تا حالا فکر کردی یک تصویر یا آیکون با تراکم 220 پیکسل در هر اینچ، از فاصله خیلی نزدیک چطوری به نظر می‌رسه؟ جوابش ساده‌ست: یک مشت نقطه مربعی‌شکل و رنگی متراکم!

از شوخی که بگذریم، رزولوشن این صفحه‌نمایش واقعا خیره‌کننده‌ست. بدون شک هزینه بالای تولید همین پنل رتینا، یکی از دلایل اصلی قیمت بالای این مک‌بوک در زمان عرضه‌اش بوده.

ما تو آیسی‌مدار عاشق چالشیم و این خبر خوبیه، چون برخلاف نسل‌های قبلی مک‌بوک پرو، مدل رتینا با پیچ‌های اختصاصی پنج‌سو (Pentalobe) اپل محافظت می‌شه تا هر کسی نتونه بازش کنه. نفس‌ها رو تو سینه حبس می‌کنیم و با پیچ‌گوشتی مخصوصمون، یکی‌یکی این پیچ‌های ستاره‌ای رو باز می‌کنیم. و بالاخره، قاب باز شد!

نمای داخلی مک‌بوک پرو رتینا به شدت چشم‌نوازه و معماری جدید اپل رو به رخ می‌کشه. قطعات با ظرافت و نظم خاصی کنار هم چیده شدن و هیچ فضای اضافه‌ای هدر نرفته. باتری بخش عظیمی از فضای داخلی رو اشغال کرده که نشون می‌ده اپل تمرکز زیادی روی شارژدهی این هیولای پرمصرف داشته. مادربرد و سیستم خنک‌کننده هم به شکل کاملا متفاوتی نسبت به نسل‌های قبل طراحی شدن.

برای بررسی تک‌تک این قطعات، باید با دقت و مهارت پیش بریم تا آسیبی به فلت‌های ظریف نرسه.

باتری جدید واقعا قدرت بالایی داره: 95 وات‌ساعت و ولتاژ 10.95 ولت! این عدد در مقایسه با باتری 77.5 وات‌ساعتی سال گذشته یک جهش بزرگ محسوب می‌شه.

البته دو چیز تغییر نکرده: اول همون شارژدهی حدودی 7 ساعته و دوم این واقعیت که اپل دوست نداره کاربران خودشون باتری رو تعویض کنن.

هشدار اسپویل: در مورد این باتری خاص، حق کاملا با اپله و درآوردنش واقعا خطرناکه!

قانون اول کالبدشکافی: همیشه قبل از دست زدن به هر قطعه‌ای، اول باتری رو قطع کن. اپل روی باتری هشدارهای زیادی چاپ کرده، اما مستقیما نگفته که اگه باتری رو قطع نکنی ممکنه اتصالی پیش بیاد یا خودت دچار شوک بشی. انگار اصلا انتظار نداشته کسی قاب رو باز کنه!

خبر خوب: باتری دیگه با پیچ به شاسی متصل نشده. خبر وحشتناک: اپل از کلمه منفور تعمیرکارها استفاده کرده؛ یعنی "چسب"! باتری کاملا به شاسی چسبیده.

ما تصمیم گرفتیم فعلا باتری رو به حال خودش رها کنیم، قطعات در دسترس‌تر رو باز کنیم و بعدا دوباره برگردیم سراغ این غول چسبناک.

حالا می‌ریم سراغ بخش‌های جذاب‌تر، شروع از حافظه SSD. ما تو این دستگاه یک ماژول حافظه 512 گیگابایتی ساخت سامسونگ پیدا کردیم. تراشه‌های روی این برد شامل این موارد هستن:

← چیپ کنترلر 3 هسته‌ای مبتنی بر ARM سامسونگ با کد S4LJ204X01 (که به نظر از سری 830 سامسونگ جدیدتره).

← تراشه‌های حافظه 20 نانومتری MLC NAND سامسونگ با کد K9UHGY8U7A.

← حافظه کش 256 مگابایتی DDR2-800 سامسونگ با کد K4T263140F.

استفاده از حافظه‌های فلش با فرم‌فکتور اختصاصی تو دستگاه‌های اپل (مثل مک‌بوک ایر) چیز جدیدی نیست، اما این اولین باری بود که این نوع حافظه‌ها وارد سری مک‌بوک پرو می‌شدن.

کارت شبکه بی‌سیم (AirPort) در نگاه اول خیلی شبیه به مدلیه که تو مک‌بوک ایر 2012 دیده بودیم. اما با بررسی دقیق‌تر متوجه تفاوت‌هاش می‌شیم:

← تراشه تک‌چیپ Broadcom برای وای‌فای دوبانده 802.11n.

← تراشه تک‌چیپ Broadcom برای بلوتوث نسخه 4.0 با پشتیبانی از فناوری کم‌مصرف (BLE).

تراشه Skyworks برای ارتباط وای‌فای. دو عدد FrontEnd دوبانده. آمپلی‌فایرهای انتقال قدرت برای فرکانس‌های 2.4 و 5 گیگاهرتز. آمپلی‌فایرهای دریافت سیگنال با نویز کم برای هر دو فرکانس.

یک براکت، چند کابل آنتن و تعدادی پیچ رو باز می‌کنیم تا در نهایت به شاهکار مهندسی اپل یعنی فن‌های نامتقارن برسیم.

ما قبلا به فن‌های مک‌بوک ایر 13 اینچ 2012 لقب "نامتقارن" داده بودیم، اما وقتی اون رو با فن‌های این مک‌بوک پرو مقایسه می‌کنیم، فن‌های ایر کاملا متقارن به نظر می‌رسن!

از نظر تئوری، فاصله نامساوی بین پره‌های فن باعث می‌شه صدای تولید شده در فرکانس‌های مختلفی پخش بشه و نویز فن برای گوش انسان کمتر آزاردهنده باشه.

این فن تو اکثر نقدهای مربوط به مک‌بوک پرو رتینا سروصدای زیادی به پا کرد. جالبه که یه تغییر کوچیک تو فاصله پره‌ها چقدر می‌تونه مهم باشه. این موضوع نشون می‌ده اپل روی جزئیاتی تمرکز می‌کنه که بقیه صنعت نادیده‌شون می‌گیرن تا در نهایت کاربر تجربه بهتری داشته باشه.

قطعه بعدی برد I/O (ورودی/خروجی) هست که یکی از دو پورت USB 3.0 و کارت‌خوان SD روی اون نصب شده. اینکه اپل تو این مدل در هر دو طرف لپ‌تاپ پورت USB 3.0 گذاشته واقعا عالیه. بالاخره مشکل کابل‌های کوتاهی که به پورت سمت دیگر نمی‌رسیدن یا دانگل‌های پهنی که مزاحم پورت کناری می‌شدن حل شد!

← روی این برد علاوه بر پورت‌ها، کنترلر اترنت گیگابیتی و کارت‌خوان مموری ساخت Broadcom هم قرار داره. (البته اتصال اترنت فقط از طریق آداپتور جداگانه تاندربولت ممکنه).

← همچنین تراشه تکرارکننده HDMI 3 گیگابیتی از شرکت ParadeTech برای حذف نویز (Jitter) تصویر روی این برد دیده می‌شه.

قطعه بعدی که خارج می‌شه، مجموعه هیت‌سینک پردازنده و گرافیک به همراه کانال‌های خروجی هواست.

از نظر علم سیالات، وقتی هوا قبل از رسیدن به دریچه‌های خروجی از یک مسیر تنگ‌تر عبور می‌کنه، افت فشار ایجاد می‌شه. این افت فشار باعث می‌شه هوا شتاب بگیره و با سرعت بیشتری از لپ‌تاپ خارج بشه.

با برداشتن این آخرین مانع، مادربرد به راحتی از سر جاش بلند می‌شه.

بازیگران اصلی در نمای رویی مادربرد شامل این قطعات هستن:

← پردازنده گرافیکی NVIDIA GT 650M.

← پردازنده اصلی Intel Core-i7 3720QM با فرکانس 2.6 گیگاهرتز (با گرافیک مجتمع Intel HD 4000).

← چیپستی که به نظر می‌رسه کنترلر هاب پلتفرم اینتل مدل E208B284 باشه.

← حافظه‌های رم DDR3L ساخت Hynix (لحیم‌شده روی برد).

کنترلر پورت تاندربولت ساخت اینتل مدل DSL3510L.

پشت و روی این مادربرد پر از تراشه‌های ریز و درشته که هر کدوم وظیفه مهمی دارن. طراحی دوطرفه برد کمک کرده تا فضای کمتری داخل لپ‌تاپ اشغال بشه. اپل تو این نسل تصمیم گرفته رم‌ها رو مستقیما روی برد لحیم کنه تا ضخامت رو کم کنه. این یعنی ارتقای حافظه موقت توسط کاربر دیگه ممکن نیست و موقع خرید باید دقت کنی. یکپارچگی این قطعات، مادربرد رو به یه شاهکار فشرده مهندسی تبدیل کرده.

حالا بریم سراغ آیسی‌های پشت برد تا ببینیم اونجا چه خبره.

تراشه‌های نمای پشتی مادربرد:

← تراشه‌های 2 گیگابیتی رم DDR3L با فرکانس 1600 مگاهرتز ساخت Hynix.

← تراشه‌های حافظه گرافیکی 2 گیگابیتی GDDR5 ساخت Hynix.

← میکروکنترلر Texas Instruments مدل LM4FS1AH با هسته داخلی ARM.

← میکروکنترلر CISC سری H8S ساخت Renesas.

کنترلر توان CPU/GPU اختصاصی اپل (IMVP7) ساخت Maxim مدل MAX15119.

← تراشه SoC قابل برنامه‌ریزی از Cypress Semiconductor.

جک هدفون خیلی محکم سر جاش فیکس شده، اما این باعث نمی‌شه ما درش نیاریم. این همون پورتیه که هدفون یا اسپیکرهای خارجی بهش وصل می‌شن. البته با توجه به کیفیت اسپیکرهای خود اپل، شاید کمتر بهش نیاز پیدا کنی!

و حالا نوبت اسپیکرهاست. اپل ادعا کرده که اسپیکرهای اختصاصیش از "هر میلی‌متر مکعب" فضای داخل مک‌بوک نهایت استفاده رو بردن. برای لپ‌تاپی با این قیمت، انتظار صدایی عالی ازشون می‌ره.

میکروفون‌های دوگانه MEMS از برند Knowles هم زیر (یا شایدم روی!) مجموعه اسپیکر چپ پنهان شدن. این میکروفون‌ها از یک الگوریتم هوشمند شکل‌دهی پرتو (Beam-forming) استفاده می‌کنن تا نویز پس‌زمینه رو حذف کنن و کیفیت مکالمه و تشخیص صدا رو به شدت بالا ببرن.

با باز کردن چند کابل و پیچ‌های قطور لولا، مجموعه صفحه‌نمایش به راحتی از بدنه جدا می‌شه. پنل LCD رتینا داخل قاب آلومینیومی نمایشگر پرس شده و قابل تفکیک نیست. این یعنی اگه هر بلایی سر صفحه‌نمایش بیاد، باید کل مجموعه رو با هزینه بالایی تعویض کنی.

یادت نره که ماژول دوربین FaceTime، آنتن‌های وای‌فای و آنتن بلوتوث هم داخل همین مجموعه صفحه‌نمایش قرار دارن.

انگار یه نفر واقعا دوست نداشته باتری این مک‌بوک از جاش خارج بشه! ما با خط‌کش فلزیمون خیلی تلاش کردیم تا باتری رو از بدنه آلومینیومی جدا کنیم، اما فایده‌ای نداشت. به جای اینکه ریسک سوراخ شدن سلول‌های لیتیوم-پلیمری و خطر آتش‌سوزی رو به جون بخریم، تصمیم گرفتیم باتری رو سر جاش رها کنیم.

اوضاع وقتی بدتر می‌شه که می‌فهمیم کابل فلت ترک‌پد دقیقا از زیر باتری رد شده. تلاش برای اهرم کردن باتری به راحتی می‌تونه این کابل ظریف رو پاره کنه که فاجعه‌ست.

مک‌بوک پرو 15 اینچ رتینا (اواسط 2012) در زمینه تعمیرپذیری، ضعیف‌ترین امتیاز ممکن یعنی 1 از 10 رو می‌گیره (عدد 10 برای راحت‌ترین تعمیره):

← استفاده از پیچ‌های اختصاصی پنج‌سو (Pentalobe) جلوی دسترسی راحت به قطعات داخلی رو می‌گیره.

← مثل مک‌بوک ایر، رم مستقیما روی مادربرد لحیم شده. یعنی همون اول باید بیشترین ظرفیت رو بخری، چون بعدا هیچ راهی برای ارتقا نداری.

← حافظه SSD با فرم‌فکتور اختصاصی اپل طراحی شده و به راحتی تو بازار پیدا نمی‌شه (البته چون ماژول جداگانه‌ست، احتمالا در آینده بشه ارتقاش داد).

← باتری لیتیوم-پلیمری به جای پیچ، به شاسی چسبیده. این موضوع علاوه بر سختی تعویض، خطر پارگی کابل ترک‌پد (که زیرش قرار داره) و حتی آتش‌سوزی موقع درآوردن باتری رو به شدت بالا برده.

← مجموعه صفحه‌نمایش کاملا یکپارچه و پرس‌شده‌ست و هیچ شیشه محافظی هم نداره. خرابی در این بخش به معنای تعویض کل قاب بالایی با هزینه‌ای سرسام‌آوره.