کالبدشکافی آیفون ۱۲ و ۱۲ پرو؛ بازگشت لبه‌های تخت و ورود مگ‌سیف به دنیای اپل

قبل از اینکه بریم سراغ باز کردن، بیا یه نگاه سریع به مشخصات اصلی این دو تا گوشی بندازیم تا بدونیم با چه غول‌هایی طرفیم:

← پردازنده قدرتمند A14 Bionic به همراه موتور عصبی نسل چهارم اپل.

← صفحه‌نمایش 6.1 اینچی Super Retina XDR OLED با رزولوشن 2532 در 1170 پیکسل و پشتیبانی از True Tone و HDR.

← سیستم دوربین 12 مگاپیکسلی؛ شامل لنزهای واید و اولترا‌واید برای هر دو مدل، که تو نسخه پرو یه لنز تله‌فوتو و سنسور جذاب LiDAR هم بهشون اضافه شده.

← حافظه داخلی پایه 64 گیگابایتی برای آیفون 12 و 128 گیگابایتی برای آیفون 12 پرو.

پشتیبانی از شبکه 5G در کنار وای‌فای 6 و بلوتوث نسخه 5.0.

سیستم شارژ بی‌سیم مغناطیسی مگ‌سیف (MagSafe) با توان 15 وات که یکی از جذاب‌ترین بخش‌های این نسله.

← مقاومت در برابر آب و گردوغبار با استاندارد IP68 که حالا می‌تونه تا عمق 6 متری رو به مدت 30 دقیقه تحمل کنه.

یادت میاد آیفون 4 با اون لبه‌های تخت چقدر جذاب بود؟ حالا همون طراحی دوست‌داشتنی دوباره برگشته! این لبه‌های تخت نه تنها حس نوستالژی رو زنده می‌کنن، بلکه به اپل اجازه دادن تا بدون بزرگ‌تر کردن ابعاد فیزیکی گوشی، فضای بیشتری به صفحه‌نمایش اختصاص بده. برای اینکه این سیر تکامل رو بهتر ببینی، ما آیفون 11 پرو، 12، 12 پرو و یه آیفون 4 رو کنار هم چیدیم.

می‌تونی تفاوت‌ها رو تشخیص بدی؟ تو نسخه‌های آمریکایی این گوشی‌ها یه شیار کوچیک برای آنتن‌های 5G mmWave وجود داره که شاید طراح‌ها خیلی دوستش نداشته باشن!

یه نکته جالب اینکه این گوشی‌ها رو تیم اروپایی ما زودتر از بقیه باز کردن تا بتونیم سریع‌ترین بررسی رو برات آماده کنیم.

خب دیگه وقتشه بریم سراغ باز کردن گوشی! مثل همیشه، اولین مانع ما دو تا پیچ پنتالوب در لبه پایینی هستن که با پیچ‌گوشتی مخصوص بازشون می‌کنیم. بعد از اون، با استفاده از کاپ‌های مکنده و پیک‌های بازکننده، وارد نبرد با چسب‌های ضدآب می‌شیم.

به خاطر مقاومت بیشتر این گوشی‌ها در برابر آب، چسب‌ها به‌شدت قوی هستن و باید با حوصله و استفاده از حرارت ملایم، لبه‌ها رو شل کنیم. به نظر می‌رسه فرمول چسب‌ها برای محافظت تو عمق بیشتر، کلا تغییر کرده.

جالبه بدونی که خود اپل هم تو دستورالعمل‌های رسمی تعمیراتش، برای اولین بار استفاده از حرارت رو برای باز کردن این نسل اجباری کرده که نشون می‌ده رویکرد اپل برای باز شدن گوشی‌ها تغییر کرده.

یکی از تغییرات عجیب این نسل اینه که صفحه‌نمایش حالا از سمت راست باز می‌شه! انگار اپل این بار هوای تعمیرکارهای چپ‌دست رو بیشتر داشته.

آیفون‌ها از زمان آیفون 7 از سمت چپ باز می‌شدن و قبل از اون (مثل سری 5 و 6) از پایین به بالا باز می‌شدن. این تغییر مسیر تو آیفون 12 نکته جالبیه.

باز کردن شیلد محافظ فلت‌ها در حالی که صفحه‌نمایش هنوز به بدنه وصله، یه کم قلق داره و باید نمایشگر رو تو زاویه مناسبی نگه داری تا پیچ‌گوشتی راحت جا بره. در عوض این سختی، یه عکس انعکاسی خیلی خفن از داخل گوشی تونستیم بگیریم!

حالا که هر دو نمایشگر رو جدا کردیم، وقت بازی "پیدا کردن اختلافات" رسیده! آیفون 12 سمت چپ و آیفون 12 پرو تو سمت راست قرار دارن.

واقعیت اینه که اگه از شیلدهای دوربین فاکتور بگیریم، تو نگاه اول تقریبا هیچ تفاوت فیزیکی بزرگی بین این دو تا مادربرد و چیدمان قطعات دیده نمی‌شه؛ که واقعا عجیبه!

راستش رو بخوای، مدل پرو تا اینجای کار خیلی هم "پرو" به نظر نمی‌رسه، اما باید عمیق‌تر بشیم تا رازهاش رو کشف کنیم.

خبر خوب اینه که این نماهای داخلی جون می‌دن برای والپیپر! می‌تونی از این عکس‌ها برای پس‌زمینه گوشیت استفاده کنی تا همیشه حس کنی داخل گوشیت پیداست.

تو تست‌های اولیه‌ای که انجام دادیم، متوجه شدیم که با وجود تفاوت تو میزان روشنایی حداکثری، صفحه‌نمایش‌های آیفون 12 و 12 پرو می‌تونن روی همدیگه کار کنن و قابل جابه‌جایی هستن. البته جزئیات بیشتری پشت این ماجراست که بعدا بهش می‌پردازیم.

با برداشتن شیلد محافظ دوربین‌ها، بزرگ‌ترین تفاوت این دو گوشی خودش رو نشون می‌ده: یه لنز اضافه‌تر روی مدل پرو. اما وقتی به آیفون 12 معمولی نگاه می‌کنیم، جای خالی اون لنز با یه قطعه پلاستیکی پر شده!

طراحی شاسی این دو گوشی انقدر شبیه به همه که اپل ترجیح داده به جای تغییر طراحی داخلی آیفون 12، جای خالی سنسور LiDAR و ماژول اضافی رو صرفا با یه اسپیسر (Spacer) پلاستیکی پر کنه.

هر دو مدل لنزهای 12 مگاپیکسلی واید و اولترا‌واید دارن، اما مدل پرو با اضافه کردن لنز تله‌فوتو با دیافراگم f/2.0 خودنمایی می‌کنه.

دوربین‌های نسخه پرو قابلیت‌های خفن دیگه‌ای مثل پشتیبانی از ProRAW، لرزش‌گیر دوگانه اپتیکال و عکاسی حرفه‌ای تو نور کم به کمک سنسور LiDAR رو هم دارن.

خشاب سیم‌کارت تو این مدل‌ها به صورت ماژولار طراحی شده که برای تعمیرات عالیه. اما نکته جالب تغییر جایگاهشه؛ خشاب سیم‌کارت، مادربرد و باتری نسبت به نسل‌های قبلی کاملا قرینه شدن و جاشون عوض شده.

دلیل این جابه‌جایی چیه؟ مقصر اصلی مادربرده! مادربرد تو این نسل به خاطر اضافه شدن چیپ‌های 5G کوالکام حسابی بزرگ شده و دیگه تو فضای قبلیش یعنی زیر دوربین‌ها جا نمی‌شد.

اسپیکرهای هر دو مدل برخلاف گذشته با پیچ‌های چهارسو سر جاشون محکم شدن و خیلی راحت درمیان. وقتی اسپیکرها رو برداشتیم، متوجه شدیم اپل به جای استفاده از چسب‌های روی اعصاب، از واشرهای لاستیکی نارنجی‌رنگ برای عایق‌بندی استفاده کرده؛ چیزی شبیه به طراحی گوشی‌های سامسونگ.

این تغییر طراحی یه برد بزرگ برای تعمیرکاره! از اونجایی که برای تعویض باتری باید اسپیکر رو باز کنی، این واشرهای لاستیکی دردسر تمیز کردن چسب‌های قدیمی و چسب‌کاری مجدد رو از بین بردن.

تو بخش پایینی گوشی، کلی پیچ استندآف (Standoff) می‌بینیم که برای باز کردنشون باید از پیچ‌گوشتی مخصوصش استفاده کنی.

با باز کردن این بخش، متوجه شدیم یه فضای کوچیک خالی اینجا وجود داره. شاید به اندازه یه جک 3.5 میلی‌متری هدفون! (البته که فقط یه رویای دست‌نیافتنیه).

موتور ویبره یا همون Taptic Engine تو هر دو مدل 12 و 12 پرو دقیقا یکسانه و می‌شه جابه‌جاشون کرد. ابعادش نسبت به آیفون 11 یه مقدار کوچیک‌تر شده، اما در عوض کمی ضخیم‌تر به نظر می‌رسه.

اگه دنبال ابعاد دقیقش هستی، موتور ویبره سری 12 اندازه‌اش 22.25 در 9.48 در 3.56 میلی‌متره، در حالی که تو آیفون 11 ابعادش 26.9 در 11.18 در 3.44 میلی‌متر بود.

زیر باتری، همون چسب‌های کشسان معروف اپل وجود دارن. هر دو گوشی 4 تا نوار چسب دارن که اگه خوش‌شانس باشی و پاره نشن، راحت کش میان و باتری آزاد می‌شه. تنها ایرادش اینه که زبانه شروع این چسب‌ها به شدت ظریف و شکننده‌ست! واقعا چرا انقدر کوچیک طراحیش کردن؟ یه نکته جذاب اینکه باتری آیفون 12 و 12 پرو کاملا یکیه و روی هر دو باتری ظرفیت 10.78 وات‌ساعت ثبت شده.

تو تست‌هایی که انجام دادیم، این دو تا باتری کاملا با هم سازگارن و می‌تونی اون‌ها رو بین دو مدل جابه‌جا کنی.

این ظرفیت نسبت به آیفون 11 و 11 پرو افت قابل‌توجهی داشته، اما به لطف پردازنده فوق‌بهینه A14 با لیتوگرافی 5 نانومتری، طبق ادعای اپل شارژدهی گوشی‌ها اصلا افت نکرده.

یه کم ناامیدکننده‌ست که اپل از اون طراحی‌های خاص و L شکل باتری تو نسل‌های قبلی فاصله گرفته. به نظر می‌رسه برای جبران هزینه‌های بالای قطعات 5G، اپل مجبور شده از باتری‌های ساده‌تر و ارزون‌تری استفاده کنه.

وسط این کالبدشکافی، بیا یه نگاه به عکس‌های اشعه ایکس بندازیم تا قطعات رو قبل از درآوردن بررسی کنیم. جذاب‌ترین چیزی که تو این تصاویر مشخصه، سیستم شارژ بی‌سیم مگ‌سیف (MagSafe) هست. دیدن چیدمان دقیق این آهنرباها از زیر اشعه ایکس واقعا لذت‌بخشه.

راستی، اون حاشیه تیره‌تر اطراف شاسی آیفون 12 پرو تو عکس راست، به خاطر استفاده از فریم استیل ضدزننگه که چگالی بیشتری نسبت به آلومینیوم آیفون 12 داره و تو عکس‌های رادیولوژی تاریک‌تر میفته.

تنها چیزی که تو عکس‌های اشعه ایکس نیفتاده، اثر انگشت‌های ماست که روی تمام قطعات این گوشی‌ها جا مونده!

باتری رو که درآوردیم، می‌ریم سراغ مغز متفکر سیستم یعنی مادربرد. کلی فلت رو از مادربرد جدا می‌کنیم و خوشبختانه فقط با سه تا پیچ سر جاش محکم شده. با باز کردن این پیچ‌ها، برد آماده بیرون اومدنه.

با کمی حرارت (در واقع خیلی حرارت!) و یه مقدار اهرم کردن، مادربرد دو لایه باز می‌شه تا سیلیکون‌های جذابش رو ببینیم. جالبه بدونی مادربرد مدل 12 و 12 پرو به قدری شبیه همن که اگه شماره سریال‌ها نبود، تشخیصشون از هم غیرممکن بود. روی این بردها قطعات زیر رو پیدا کردیم:

← پردازنده Apple APL1W01 A14 Bionic که زیر رم 4 گیگابایتی (6 گیگابایت برای مدل پرو) پنهان شده.

← حافظه فلش NAND با ظرفیت 64 گیگابایت.

← فرستنده و گیرنده شبکه‌های 5G و LTE ساخت کوالکام.

← سیستم مودم 5G کوالکام و آیسی فرکانس میانی.

تراشه باند فوق‌عریض (UWB) اختصاصی اپل.

تقویت‌کننده توان بالا و میانی Avago AFEM-8200.

← آیسی مدیریت تغذیه اپل مدل APL1094.

به لطف بررسی‌های دقیق‌تر، قطعات بیشتری رو روی این بردها شناسایی کردیم:

← مولتی‌پلکسر پورت نمایشگر NXP Semiconductor.

← آیسی مدیریت تغذیه دوربین Texas Instruments.

← آیسی مدیریت تغذیه STMicroelectronics.

← آیسی کنترل‌کننده شارژ بی‌سیم.

آیسی شارژ باتری Texas Instruments.

تقویت‌کننده صدای مونو Apple/Cirrus Logic.

← کدک صوتی Apple/Cirrus Logic.

و در بخش‌های دیگه برد قطعات زیر رو می‌بینیم:

← شتاب‌سنج ناشناخته از برند Bosch Sensortec.

← فرستنده و گیرنده RF کوالکام مدل SMR526.

← تراشه مدیریت تغذیه اختصاصی اپل.

← آیسی مدیریت تغذیه کوالکام PMX55.

ماژول فرکانس رادیویی Skyworks.

← درایور ال‌ای‌دی برند Texas Instruments.

نسخه‌های آمریکایی این گوشی‌ها مجهز به ماژول‌های آنتن 5G mmWave هستن؛ یکی روی لبه فریم جاسازی شده و یکی دیگه پشت مادربرد قرار گرفته.

به نظر می‌رسه تمام اون صحبت‌های طولانی اپل تو مراسم معرفی در مورد سرعت بالای اینترنت، به خاطر همین قطعات کوچیک باشه.

آنتنی که تو فریم جاسازی شده ساخت شرکت USI هست.

کم‌کم می‌رسیم به قطعات پایانی مثل مجموعه پورت لایتنینگ، ماژول‌های Face ID و فلش دوربین. اکثر این قطعات تو هر دو مدل کاملا یکسان هستن و فقط مسیر فلت‌هاشون کمی با هم فرق داره.

اما بریم سراغ جذاب‌ترین بخش یعنی آرایه شارژ مگ‌سیف! خود کویل‌های شارژ چیز جدیدی نیستن، اما اون 18 تا آهنربای دورش حسابی جلب توجه می‌کنن.

این چیدمان مغناطیسی باعث می‌شه گوشی دقیقا تو بهترین نقطه روی شارژر قرار بگیره تا بازدهی شارژ بی‌سیم به حداکثر برسه و از اتلاف انرژی جلوگیری بشه.

خب، اینم از کالبدشکافی گوشی‌های سری 12 اپل! به نظر می‌رسه اپل برای ورود به دنیای 5G مجبور شده فداکاری‌های بزرگی بکنه. باتری‌ها ساده‌تر شدن و از اون طراحی خاص L شکل خبری نیست، مادربرد به خاطر قطعات 5G دوباره بزرگ شده، موتور ویبره کوچیک‌تر شده و فرم اسپیکرها هم تغییر کرده.

دیدن این همه تغییر برای جا دادن یه تکنولوژی جدید جالبه، اما خوشبختانه اپل دست به فرآیند تعویض نمایشگر و باتری نزده و این دو قطعه پرمصرف هنوزم به نسبت راحت تعویض می‌شن.

البته داستان تعمیرپذیری آیفون 12 یه ستاره بزرگ داره که مربوط به قفل‌های نرم‌افزاری قطعات می‌شه و حسابی صدای تعمیرکارها رو درآورده.

اما صبر کن! قبل از اینکه نمره تعمیرپذیری رو بدیم، یه چیز دیگه هم برای باز کردن داریم.

نگاه کن چی پیدا کردیم! یه شارژر مگ‌سیف برای کالبدشکافی. این شارژر تو جعبه آیفون نیست و باید جداگانه بخرینش، اما ما یکی گرفتیم تا ببینیم داخلش چه خبره. این پد شارژ با تمام دستگاه‌هایی که از استاندارد Qi پشتیبانی می‌کنن سازگاره.

اول از همه یه عکس اشعه ایکس ازش گرفتیم تا ساختار مغناطیسی و کویل‌هاش رو ببینیم.

اگه اینو با شارژر اپل واچ مقایسه کنی، می‌بینی که اینجا یه حلقه کامل از آهنرباها دور کویل قرار گرفته، در حالی که شارژر اپل واچ فقط یه آهنربای مرکزی داره.

تنها درز موجود بین بخش فلزی و روکش پلاستیکیه. با کلی حرارت و دو تا کاپ مکنده سعی کردیم بازش کنیم. روکش سفید شروع به کش اومدن کرد اما باز نشد! (بعضی وقتا زیادی خوش‌بینیم).

در نهایت مجبور شدیم با تیغ کاتر بیفتیم به جونش و به زور بازش کنیم.

داخلش... یه کویل شارژ بی‌سیم! کی فکرش رو می‌کرد؟! پشت روکش سفید، یه صفحه مسی حکاکی شده قرار داره که به لبه‌های بیرونی کویل متصل شده.

با برداشتن کویل‌ها، به یه مدار الکترونیکی کوچیک رسیدیم که زیر یه شیلد فلزی مخفی شده بود. چون وقت لحیم‌کاری نداشتیم، با سیم‌چین افتادیم به جون شیلد و بازش کردیم. نتیجه خیلی تمیز درنیومد اما به هدفمون رسیدیم. روی این برد کوچیک، تراشه STWPSPA1 قرار داره که وظیفه کنترل شارژ 15 واتی رو بر عهده داره.

باز کردن بیشتر از این دیگه چیزی برای دیدن نداشت، پس به چند تا نمای نزدیک از کابل و سوکت USB-C بسنده می‌کنیم. اگر دوست داری بدونی سنسور LiDAR چطور کار می‌کنه، حتما آموزش‌های تخصصی ما رو دنبال کن.

یادت نره بقیه کالبدشکافی‌های جذابمون رو هم ببینی!

آیفون 12 و 12 پرو تو مقیاس تعمیرپذیری ما تونستن نمره 6 از 10 رو بگیرن (عدد 10 یعنی راحت‌ترین حالت برای تعمیر):

← تعویض صفحه‌نمایش و باتری به عنوان مهم‌ترین قطعات مصرفی، همچنان با اولویت بالایی طراحی شدن و تعویضشون منطقیه.

← اکثر قطعات مهم به صورت ماژولار هستن و به راحتی می‌شه اون‌ها رو جایگزین کرد.

← استفاده از پیچ‌ها به جای چسب خبر خوبیه، اما تنوع وحشتناک پیچ‌ها (پنتالوب، سه‌سو، استندآف و چهارسو) یعنی باید کلی ابزار مختلف داشته باشی و حواست به جایگذاری دقیقشون باشه.

← چسب‌های ضدآب قوی‌تر، باز کردن گوشی رو سخت‌تر کردن، اما در عوض احتمال خرابی بر اثر آب‌خوردگی رو خیلی پایین آوردن.

← شیشه‌ای بودن قاب پشت و جلو یعنی احتمال شکستن دو برابر شده؛ و فاجعه اینجاست که اگه شیشه پشتی بشکنه، برای تعویضش باید تمام قطعات گوشی رو پیاده کنی و کل شاسی رو عوض کنی! اگه از این کالبدشکافی لذت بردی و دوست داری تعمیرات موبایل رو به صورت اصولی یاد بگیری، یادت نره اپلیکیشن آیسی‌مدار رو به دوستات معرفی کنی تا اونا هم به دنیای هیجان‌انگیز سخت‌افزارها وصل بشن!