تعمیر سریع و آسان موتور DC خراب با چند ابزار ساده

+1

اول از همه باید موتور خراب رو از داخل دستگاهی که داری بیرون بیاری. مثلا ممکنه موتور ماشین کنترلیت سوخته باشه یا ماشین اصلاح صورتت دیگه روشن نشه؛ هر دستگاهی که با این موتورهای کوچیک کار می‌کنه، الان گزینه مناسبی برای این پروژه‌ست.

برای این آموزش، من از یه موتور گیربکس‌دار زرد (BO Motor) استفاده می‌کنم که توی پروژه‌های رباتیک خیلی کاربرد داره. این موتورها یه گیربکس دارن که سرعت رو کم و قدرت (گشتاور) رو زیاد می‌کنه، اما قلب تپنده‌شون همون موتور DC کوچیکه که الان می‌خوایم تعمیرش کنیم.

با یه پیچ‌گوشتی چهارسو، پیچ‌های قاب رو باز کن و اونا رو یه گوشه امن بذار که گم نشن. حالا قاب پلاستیکی رو بردار تا خود موتور DC رو ببینی. قبل از اینکه بریم سراغ باز کردن خود موتور، حتما سطح بیرونی اون رو با یه دستمال تمیز کن تا گرد و خاک یا چربی‌های اضافی وارد قطعات داخلی نشن.

حالا باید محفظه فلزی موتور رو باز کنیم. معمولا انتهای این موتورها دو تا گیره یا خار آلومینیومی کوچیک دارن که درپوش پلاستیکی پایینی رو محکم نگه داشتن. اگه جای دقیق این خارها رو پیدا کنی، باز کردنشون اصلا کاری نداره.

یه پیچ‌گوشتی دوپخ کوچیک بردار و خیلی آروم این خارها رو به سمت بیرون خم کن. بعد از آزاد شدن خارها، درپوش انتهایی رو با احتیاط بکش بیرون تا بتونیم نگاهی به داخل موتور بندازیم و مشکل رو پیدا کنیم.

وقتی داخل موتور رو نگاه کنی، احتمالا می‌بینی که جاروبک‌ها (یا همون براش‌های اتصال) سیاه شدن یا کلا از بین رفتن. این اتفاق معمولا به خاطر گیر کردن شفت موتور یا ولتاژ دادن بیش از حد میفته. اگه داخل محفظه کثیف بود یا روغنی شده بود، یه تمیزکاری مختصر انجام بده تا برای مرحله بعدی آماده بشیم.

توی این مرحله باید جاروبک‌های خراب رو از درپوش جدا کنی. این براش‌ها معمولا روی یه نگهدارنده کوچیک پلاستیکی متصل شدن. با همون پیچ‌گوشتی دوپخ، خیلی ملایم زیر این نگهدارنده بنداز و به سمت بالا فشار بده تا از جاش خارج بشه.

بهتره این براش‌های قدیمی رو کلا دور بندازی و با یه قطعه جدید جایگزینشون کنی؛ چون استفاده دوباره ازشون باعث ایجاد اصطکاک روی شفت می‌شه و کارایی موتور رو به شدت پایین میاره. البته اگه موتور دیگه‌ای داری که سیم‌پیچ‌هاش سوخته ولی براش‌هاش سالمه، می‌تونی از قطعات اون هم استفاده کنی.

+2

برای ساخت براش‌های جدید، می‌خوایم از سیم‌های مسی افشان معمولی که توی الکترونیک استفاده می‌شه کمک بگیریم. دقت کن که سیم خیلی ضخیم نباشه، چون باید دقیقا توی شیار نگهدارنده براش جا بشه. اول روکش سیم رو لخت کن تا به رشته‌های مسی برسی.

حالا رشته‌های مسی رو محکم به هم بپیچون تا یه بافت سفت و یکپارچه شکل بگیره؛ این‌طوری موقع چرخش موتور، سیم‌ها ریش‌ریش نمی‌شن و دوام بالایی دارن. طول این سیم بافته‌شده رو روی 1.5 سانتی‌متر تنظیم کن و اضافیش رو بچین.

سیم‌های آماده رو یکی‌یکی داخل شیارهای پلاستیکی قرار بده و محکم فشار بده تا سر جای خودشون فیکس بشن. حواست باشه هیچ سیم اضافه‌ای از قاب بیرون نزنه، چون ممکنه به بدنه آلومینیومی موتور اتصالی کنه و جلوی کار کردنش رو بگیره.

بعد از این کار، دیگه تقریبا به آخرای مسیر تعمیر موتور رسیدیم، اما قبل از بستن موتور بیا ببینیم اصلا چرا این کار باعث روشن شدن موتور می‌شه.

جاروبک‌های جدید تو الان آماده شدن! شفت موتور (روتور) رو با احتیاط بین این سیم‌های مسی قرار بده و درپوش پلاستیکی رو سر جاش روی محفظه فلزی بذار. حالا خارهای آلومینیومی رو دوباره به سمت داخل خم کن تا موتور کاملا بسته بشه. شفت رو با دست کمی بچرخون و بعد یه باتری به پایه‌ها وصل کن؛ موتور باید به راحتی شروع به چرخیدن کنه.

شاید برات جالب باشه بدونی اصلا چرا موتور کار نمی‌کرد و چطور درست شد. روی قسمت انتهایی روتور سه تا قطعه مسی وجود داره که به سیم‌پیچ‌ها وصل هستن. وقتی جریان برق از طریق همین جاروبک‌ها به سیم‌پیچ می‌رسه، میدان مغناطیسی ایجاد می‌شه. این میدان با آهنربای دائمی بدنه موتور تداخل پیدا می‌کنه و تغییرات نیروی محرکه الکتریکی (EMF) باعث چرخش شفت می‌شه.

چون براش‌های قبلی خراب و سوخته بودن، جریان برق به سیم‌پیچ نمی‌رسید و موتور بی‌حرکت مونده بود؛ اما با این سیم‌های مسی جدید، مسیر جریان دوباره وصل شد.

امیدوارم از این ترفند ساده برای زنده کردن موتورهای DC لذت برده باشی و بتونی دستگاه‌های خراب رو دوباره به کار بندازی. اگه تو هم تجربه‌ای در زمینه تعمیر این موتورها داری یا موقع انجام کار سوالی برات پیش اومده، حتما توی بخش نظرات برام بنویس تا با هم در موردش گپ بزنیم. موفق باشی!